Trong thông báo gửi đến các nhà bán hàng được cập nhật vào trưa 19-5, sàn thương mại điện tử (TMĐT) Lazada cho biết sẽ tăng phí xử lý cho mỗi đơn hàng thành công từ 5% lên mốc 6% (đã bao gồm VAT), áp dụng từ ngày 26-5 tới và bắt đầu áp dụng phí hạ tầng kỹ thuật 3.000 đồng/đơn hàng giao thành công (hiện nay là 0 đồng).

3 sàn đồng loạt tăng phí

Từ ngày 23-5, sàn Shopee - chiếm thị phần dẫn đầu - cho biết sẽ đồng loạt tăng nhiều loại phí với người bán ngoài Shopee Mall (gian hàng chính hãng). Trong đó, phí hoa hồng cho sàn tăng ở nhiều ngành hàng, như nhóm thời trang, làm đẹp, mẹ và bé, tiêu dùng nhanh.

Sàn cũng tăng phí gói Voucher Xtra, với một số trường hợp từ khoảng 4% lên 5,5% giá trị sản phẩm.

Ngoài ra, người bán sẽ phải chia sẻ nhiều chi phí khuyến mãi hơn khi tham gia các chương trình voucher đồng tài trợ, với mức đóng góp 40% giá trị mã giảm giá, tối đa 50.000 đồng/sản phẩm. Phí gói PiShip hỗ trợ hoàn hàng, giao thất bại cũng được điều chỉnh tăng.

Đáng chú ý, từ ngày 29-5, sàn này áp dụng chính sách "duy trì hiển thị", tự động trích tối thiểu 1% giá trị mỗi đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo, nhằm duy trì hiển thị sản phẩm trên sàn.

Trong khi đó, TikTok Shop tăng phí với nhiều nhóm ngành hàng.

Từ ngày 9-5, nền tảng điều chỉnh tăng phí hoa hồng đối với người bán ở hầu hết ngành hàng, nhóm chịu tác động mạnh gồm: thời trang, sức khỏe - làm đẹp, mẹ & bé và bách hóa, với mức phí mới phổ biến dao động từ khoảng 9 - 17,8% tùy ngành và loại hình cửa hàng.

Các cửa hàng chính hãng tiếp tục chịu mức phí cao hơn cửa hàng thường. Riêng các ngành như điện tử, nhà cửa - đời sống có mức phí thấp hơn nhưng cũng được điều chỉnh tăng nhẹ so với trước.

Ngoài phí hoa hồng nền tảng, người bán còn phải trả phí giao dịch trên mỗi đơn hàng thành công, phí xử lý đơn hàng cố định, cùng các khoản phát sinh như phí vận chuyển chênh lệch, phí tham gia chương trình miễn phí vận chuyển, phí quảng cáo...

Việc cả ba sàn đồng loạt tăng phí khiến nhiều người bán cho biết đang rơi vào thế khó, nếu không tăng giá thì dễ thua lỗ, nhưng ngược lại sẽ bị mất khách.

"Giờ không còn kiểu có làm sẽ có ăn. Không cẩn trọng thì mình sẽ bị "ăn đòn", thua lỗ, nợ nần chồng chất. Sàn TMĐT liên tục tăng phí, mình cảm thấy bất lực và mệt mỏi vô cùng", chị Kiều Thanh (TP.HCM, kinh doanh đồ thời trang) bày tỏ.

Việc sàn liên tục tăng phí, người bán cũng phải tăng giá theo khiến không ít sản phẩm trên sàn TMĐT đã có giá cao hơn so với mua trực tiếp tại cửa hàng hoặc qua các kênh trung gian như Facebook, Instagram hay Zalo.

"Có mấy chị hỏi sao bán vải giá đắt, mua ngoài chợ rẻ hơn. Thật sự em rất muốn bán rẻ cho khách hàng, nhưng bị gánh chi phí quá cao ở sàn", đại diện cửa hàng vải P.T. (phường Phú Thạnh, TP.HCM) cảm thán.

Theo chủ cửa hàng này, đơn hàng trên sàn TMĐT bây giờ không còn rẻ như xưa nữa, "cuộc chơi đã thay đổi". Một đơn bán ra, người bán này phải gánh 40 - 50% chi phí như phí giao dịch, hoa hồng, xử lý đơn hàng, ưu đãi và quảng cáo, đóng hàng, rủi ro, hoàn hàng..., chưa bao gồm thuế, chi phí cho phần mềm bán hàng, vận hành...

Với bối cảnh hiện tại, buộc phải tăng giá bán nếu không sẽ thua lỗ.

Các sàn nói gì?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, các sàn TMĐT đều cho biết việc tăng phí là bởi sàn cũng phải chịu nhiều áp lực về các chi phí vận hành và tái đầu tư từ hạ tầng đến kỹ thuật và các dịch vụ hỗ trợ tăng trưởng.

"Quyết định điều chỉnh được đưa ra sau quá trình đánh giá toàn diện về hiệu quả vận hành hệ sinh thái và tiềm năng tăng trưởng thị trường", đại diện TikTok Shop thông tin.

Trong khi đó, theo Shopee, việc điều chỉnh phí "nhằm tiếp tục đầu tư vào hệ sinh thái TMĐT thông qua việc nâng cấp hệ thống thanh toán và xử lý giao dịch, đồng thời đẩy mạnh các chương trình đào tạo và công cụ hỗ trợ nhà bán tối ưu hiệu quả kinh doanh".

Tuy nhiên, các sàn cũng có điều chỉnh giảm nhẹ một số loại phí với một số ngành hàng, dịch vụ cụ thể, đồng thời gia tăng thêm các chương trình hỗ trợ người bán hàng.

Cụ thể, sàn Shopee thêm nhiều ngành hàng áp dụng mức giảm 1% phí cố định từ ngày 23-5, bao gồm đồ uống (nước tinh khiết), nhu yếu phẩm (thực phẩm khô), chăm sóc sức khỏe bé (chăm sóc da cho bé), đồ dùng phòng tắm và chăm sóc cơ thể bé (sản phẩm tắm và gội cho bé), dụng cụ chăm sóc nhà cửa (chổi, cây lau nhà, túi ni lông và túi rác, miếng bọt biển, miếng chà vệ sinh, khăn giấy, giấy ướt).

Trước đó, sàn này cũng đã giảm 1% phí cố định đối với một số ngành hàng thuộc nhóm tiêu dùng nhanh và nhà cửa, đời sống.

Bên cạnh giảm phí, sàn này còn bổ sung thêm loạt tính năng mới trên ứng dụng kênh người bán nhằm giúp nhà bán tối ưu vận hành và thúc đẩy tăng trưởng hiệu quả. Các công cụ bao gồm gợi ý kinh doanh, phân tích bán hàng, tối ưu sản phẩm bằng trí tuệ nhân tạo (AI)...

Trong khi đó, TikTok Shop cũng tiếp tục gia tăng đầu tư vào các chương trình và dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho nhà bán hàng nhằm giúp họ tăng trưởng bền vững trên nền tảng.

Chẳng hạn, nền tảng phối hợp với các đối tác hệ sinh thái để tối ưu hóa dịch vụ hậu cần - giao nhận, đặc biệt với các ngành hàng có yêu cầu vận chuyển đặc thù như nông sản tươi, các loại hàng cồng kềnh...

Nền tảng cũng liên tục cải tiến các tính năng tăng trưởng ứng dụng AI, hỗ trợ nhà bán hàng tối ưu quản lý tồn kho, sản xuất nội dung, cài đặt quảng cáo và giảm chi phí vận hành.

Đặc biệt, trong thời gian quan, TikTok Shop đẩy mạnh các chương trình đào tạo về tuân thủ thuế và pháp lý cho nhà bán hàng và nhà sáng tạo nội dung trong bối cảnh khung pháp lý TMĐT có nhiều thay đổi, giúp người tham gia nền tảng hiểu và tuân thủ đúng quy định.

Sàn Lazada ưu đãi cho các nhà bán hàng mới như: miễn phí phí cố định từ 30 - 90 ngày đầu tiên, miễn phí vận chuyển, mã giảm giá giải pháp "Tài trợ hiển thị sản phẩm", tặng LazCoins, hỗ trợ gói tư vấn...

Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ AI vào tất cả các công cụ hỗ trợ từ thiết lập gian hàng cho đến đăng thông tin sản phẩm cũng mang đến cho nhà bán hàng những trải nghiệm số hóa dễ dàng và liền mạch...

Hàng "made in Vietnam" lo bị lép vế

Chuyên bán các loại tinh dầu thiên nhiên trên sàn TMĐT, anh Lâm (xã Châu Đức, TP.HCM) cho rằng với việc các sàn liên tục tăng phí, áp lực của các nhà bán hàng không chỉ nằm ở lợi nhuận mà còn liên quan đến khả năng tồn tại lâu dài của doanh nghiệp nội địa.

"Đây là bài toán rất nan giải", anh Lâm nói và cho biết ngay từ năm ngoái, khi các sàn dồn dập tăng phí, công ty của anh đã bị teo tóp lợi nhuận còn 1%. Dù ít ỏi nhưng anh vẫn cảm thấy như vậy là thành công, bởi rất nhiều bên "lỗ là bình thường".

Tuy nhiên, việc các sàn tiếp tục tăng phí trong thời gian gần đây đã tác động ngay lập tức đến nhà bán hàng, nhiều bên khó lòng trụ nổi, thậm chí có thể phải chuyển sang nghề khác.

Theo anh Lâm, nếu nhiều doanh nghiệp trong nước ngưng sản xuất, thị trường sẽ ngày càng phụ thuộc vào hàng nhập từ nước ngoài, kéo theo áp lực cho nền kinh tế nước nhà.

Thực tế, áp lực cạnh tranh với hàng ngoại trên sàn TMĐT đang ngày càng rõ nét ở nhiều ngành hàng. Chẳng hạn theo dữ liệu thống kê từ Metric, trong quý đầu năm 2026, ngành làm đẹp tiếp tục giữ vị trí số 1 toàn thị trường cả về doanh số lẫn sản lượng, với doanh số đạt 24.400 tỉ đồng và sản lượng 159,9 triệu sản phẩm bán ra.

Trong top 5 thương hiệu nổi bật ghi nhận tăng trưởng ấn tượng, chỉ có một đại diện đến từ Việt Nam là nhãn hàng Cocoon, còn lại gồm hai thương hiệu Trung Quốc (Colorkey và Carslan), cùng hai thương hiệu quốc tế khác (La Roche-Posay và L'Oreal Paris).

Không chỉ ngành mỹ phẩm, ở nhiều lĩnh vực như đồ gia dụng, thời trang, phụ kiện, nội thất... cũng chứng kiến áp lực không nhỏ cho các nhà bán hàng trong nước khi các gian hàng nước ngoài mở dồn dập, đặc biệt những mặt hàng sản xuất từ Trung Quốc, giao nhanh vào Việt Nam với giá rẻ.

Là tiểu thương hoạt động hơn 5 năm trên sàn, chị Bích Hạnh (TP.HCM) cho biết hiện nay khách hàng rất dễ dàng so sánh giá nên khó có thể cạnh tranh với hàng nhập từ nước láng giềng.

"Nếu cứ mãi phụ thuộc vào nguồn hàng nhập, mình có hạ cỡ nào cũng không bằng nhà sản xuất, không địch lại người làm ra sản phẩm", chị nói.

Vì vậy, theo chị Bích Hạnh, để tăng sức cạnh tranh và đưa ra mức giá tốt hơn, các nhà bán hàng trong nước cần phát huy thế mạnh ở những mặt hàng như nông sản, thực phẩm, sản phẩm thủ công...

Tìm đến các sản phẩm mới, chưa có quá nhiều đối thủ cạnh tranh trên sàn. Song song chuyển sang tự làm marketing cho sản phẩm thay vì phụ thuộc vào bên ngoài.

Rủi ro mất niềm tin nếu cứ tăng phí, thiếu đối thoại

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ThS chính sách công Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, giảng viên Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), cho biết việc các sàn TMĐT tại Việt Nam tăng phí không phải điều quá bất ngờ, sau nhiều năm "đốt tiền" để xây dựng hệ sinh thái và tạo thói quen tiêu dùng.

Đây cũng là xu hướng mà nhiều nền tảng quốc tế như Amazon, eBay hay Alibaba Group đã áp dụng từ lâu. Tuy nhiên, điều gây tranh cãi nằm ở cách triển khai.

Việc thiếu cơ chế tham vấn và minh bạch thông tin sử dụng phí khiến nhiều người bán hàng cảm thấy bị "đặt vào thế đã rồi". Trong một môi trường thương mại công bằng, các quyết sách cần được đồng thiết kế cùng cộng đồng chịu tác động trực tiếp.

Không ai phủ nhận các sàn có quyền thu phí khi đã đầu tư hạ tầng, công nghệ, logistics, dịch vụ hỗ trợ... Tuy nhiên, trong bối cảnh phần lớn người bán hàng trên sàn là tiểu thương nhỏ, chính sách phí cần được thiết kế theo hướng minh bạch hơn, có phân tầng phù hợp và tăng đối thoại với cộng đồng người bán hàng.

Sự việc không còn là câu chuyện riêng của sàn nào, mà là thước đo cho mức độ trưởng thành của toàn bộ môi trường TMĐT tại Việt Nam. Nếu thiếu đối thoại, các nền tảng có nguy cơ đánh mất niềm tin, yếu tố sống còn của hệ sinh thái số.

Khó 'câu cơm' bằng thị phi, người bán hàng online chuyển hướng

Khi những chiêu trò giật gân dần mất tác dụng, không ít khách hàng tìm đến các phiên livestream có tiểu thương chia sẻ gần gũi. Sàn thương mại điện tử đang dần trở thành nơi giãi bày tâm sự, không dừng lại ở "chợ online".