Ngày 29-4, tại Kuala Lumpur (Malaysia), Quỹ ASEAN - tổ chức trực thuộc (ASEAN) chuyên triển khai các sáng kiến hướng tới người dân trong khu vực - công bố dự án "Scam Ready ASEAN", nhằm tăng cường năng lực phòng chống lừa đảo trực tuyến trong bối cảnh các rủi ro số đang gia tăng nhanh chóng trên toàn Đông Nam Á.

Theo đó, các hành vi lừa đảo trực tuyến hiện đã trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với quá trình chuyển đổi số trong khu vực.

Ước tính trong năm 2024, khu vực Đông Nam Á đã chịu thiệt hại tài chính lên tới 23,6 tỉ USD do các vụ lừa đảo trực tuyến.

Các hình thức phổ biến gồm tấn công giả mạo (phishing), lừa đảo phi kỹ thuật (social engineering), giả mạo danh tính, gian lận đầu tư và lừa đảo thanh toán qua mã QR.

Đáng chú ý, các thủ đoạn ngày càng tinh vi khi tội phạm tận dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và sự phát triển nhanh của thanh toán số, dịch vụ xuyên biên giới.

Trước thực tế này, sáng kiến Scam Ready ASEAN được triển khai với khoản tài trợ 5 triệu USD từ Google.org, trở thành một trong những chương trình phòng vệ kỹ thuật số quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực.

Dự án đặt mục tiêu trang bị kỹ năng nhận diện và phòng tránh lừa đảo cho khoảng 3 triệu người dân ASEAN. Thông qua đó chương trình hướng đến nâng cao kiến thức, củng cố sự tự tin của người dùng trong môi trường số, đồng thời thúc đẩy tư duy phản biện để đối phó với các hình thức gian lận ngày càng phức tạp.

Một trong những điểm nhấn của sáng kiến là mô hình "đào tạo giảng viên" (Train-the-Trainer), được triển khai, với sự phối hợp của 20 tổ chức địa phương tại 11 quốc gia thành viên.

Khoảng 2.000 giảng viên nòng cốt sẽ được đào tạo để lan tỏa kiến thức đến cộng đồng, dự kiến tiếp cận hơn 550.000 người dân thông qua các khóa học và công cụ tương tác, bao gồm trò chơi giáo dục "Be Scam Ready".

Ông Piti Srisangnam, Giám đốc điều hành Quỹ ASEAN, nhận định lừa đảo trực tuyến hiện đã trở thành thách thức xuyên biên giới, không còn là vấn đề riêng lẻ của từng cá nhân. Theo ông, tác động của các vụ lừa đảo không chỉ dừng lại ở thiệt hại tài chính mà còn làm suy giảm niềm tin vào môi trường số.

"Scam Ready ASEAN hướng đến thay đổi cách tiếp cận, từ phản ứng sang chủ động phòng ngừa, giúp người dân được trang bị tốt hơn để bảo vệ mình," ông nhấn mạnh.

Ở cấp độ khu vực, ASEAN cũng đang đẩy mạnh các nỗ lực phối hợp nhằm ứng phó với vấn nạn này. Một trong những bước đi đáng chú ý là việc thành lập Nhóm công tác chống lừa đảo ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Kỹ thuật số ASEAN lần thứ 4 năm 2024, nhằm tăng cường kết nối giữa các trung tâm chống lừa đảo quốc gia.

Thái Lan cảnh báo các hình thức lừa đảo trực tuyến phổ biến

Trung tâm Chống lừa đảo mạng Thái Lan (ACSC) ngày 6-4 công bố số liệu thống kê tội phạm trực tuyến hằng tuần từ ngày 29-3 đến 4-4, cho thấy sự gia tăng đáng kể số vụ lừa đảo, song thiệt hại giảm.