Voọc chà vá chân đen lạc trong khu dân cư ở Khánh Hòa: Ứng xử ra sao với động vật quý hiếm?

Như Tuổi Trẻ đã thông tin, Công an xã Thuận Nam (Khánh Hòa) đang xác minh thông tin về việc một con linh trưởng nghi là voọc chà vá chân đen xuất hiện tại thôn Quán Thẻ.

Làm gì khi thấy voọc chà vá chân đen?

Trước đó, Công an xã Thuận Nam tiếp nhận tin báo của người dân ở khu vực thôn Quán Thẻ về việc xuất hiện một con linh trưởng chạy nhảy trong khu dân cư. Đoạn video được người dân ghi lại cảnh con linh trưởng thân có lông màu đen xám, đuôi màu trắng, mặt có đốm lông trắng, bốn chân có lông màu đen.

Công an xã Thuận Nam thông tin, bước đầu, qua video người dân cung cấp ghi nhận con linh trưởng này rất giống với loài voọc chà vá chân đen (tên khoa học Pygathrix nigripes). 

Đây là loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm, được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt.

Đồng thời, khuyến cáo người dân không săn bắt, đặt bẫy, sử dụng công cụ hoặc phương tiện để truy đuổi, khống chế, bắt giữ động vật nói trên; không tự ý nuôi nhốt, mua bán, vận chuyển, trao đổi hoặc giết hại động vật hoang dã dưới bất kỳ hình thức nào; không vây bắt, ném đá, chọc phá, kích động hoặc tiếp cận quá gần; đặc biệt cần nhắc nhở trẻ em không tự ý tiếp xúc với động vật hoang dã.

Khi phát hiện động vật hoang dã xuất hiện trong khu dân cư, người dân cần giữ khoảng cách an toàn, không gây tiếng động hoặc tác động khiến con vật hoảng sợ; kịp thời thông báo cho công an xã hoặc cơ quan kiểm lâm để phối hợp kiểm tra, xử lý.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Lê Văn Bình (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết theo Luật Lâm nghiệp 2017 (Điều 9), Luật Đa dạng sinh học 2008 (Điều 43) và Thông tư 85/2025/TT-BNNMT, mọi hoạt động tác động đến loài nguy cấp, quý, hiếm không được ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển của loài trong tự nhiên.

Mọi mẫu vật (cá thể sống, chết, bộ phận, dẫn xuất, sản phẩm) được lưu giữ, vận chuyển hoặc sử dụng hợp pháp đều phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Theo thông tin bước đầu, con vật chạy nhảy trong khu dân cư ở thôn Quán Thẻ (xã Phước Nam) là loài linh trưởng giống với voọc chà vá chân đen (Pygathrix nigripes). 

Đây là loài thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm nhóm IB tại Phụ lục I Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT. Đồng thời thuộc Phụ lục I Công ước CITES.

Đối với loài thuộc nhóm IB như voọc chà vá chân đen, pháp luật nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi, gồm săn, bắn, bẫy, bắt giữ từ tự nhiên; giết, giết mổ; nuôi, nhốt trái phép; tàng trữ, vận chuyển trái phép; mua, bán, trao đổi, tặng cho trái phép; quảng cáo, trưng bày, môi giới, tiêu thụ trái phép (bao gồm trên không gian mạng và chế biến, sử dụng làm thực phẩm, thuốc, nấu cao hoặc làm đồ mỹ nghệ.

Cũng theo Điều 9 Thông tư số 85, thì khi động vật nguy cấp, quý, hiếm xuất hiện tại khu dân cư, đe dọa xâm hại tài sản hoặc tính mạng của con người, thì trong mọi trường hợp tổ chức, hộ gia đình, cá nhân phải áp dụng các biện pháp ngăn chặn, xua đuổi, hạn chế gây tổn thương đến động vật. Đồng thời, thông tin ngay đến Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc UBND cấp xã gần nhất.

Đối với các loài động vật thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm chỉ được nuôi vì mục đích bảo tồn đa dạng sinh học, nghiên cứu khoa học tại các cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học đã được UBND cấp tỉnh cấp giấy chứng nhận.

Luật xử nghiêm nếu làm hại voọc chà vá chân đen

Luật sư Bình nhấn mạnh, voọc chà vá chân đen nói riêng và các động vật nguy cấp, quý, hiếm nói chung thuộc nhóm IB và Phụ lục I CITES được bảo vệ nghiêm ngặt. Do đó, một hành vi săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán trái phép cá thể (hoặc bộ phận không thể tách rời sự sống/sản phẩm của chúng) sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Người vi phạm sẽ đối mặt với mức phạt tiền từ 1 - 4 tỉ đồng hoặc phạt tù từ 1 - 5 năm ở khung cơ bản (tối đa đến 15 năm tù).

Trường hợp chưa đến mức hoặc không truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt hành chính đối với hành vi săn, bắt, giết, nuôi, nhốt động vật rừng trái phép là 330 - 360 triệu đồng, đối với cá nhân; 660 - 720 triệu đồng đối với tổ chức.

"Do đó, trong những trường hợp này khi người dân phát hiện động vật hoang dã tuyệt đối không được bắt giữ, nuôi, nhốt, mua bán mà kịp thời thông báo đến cơ quan chức năng, như UBND cấp xã, công an cấp xã, cơ quan kiểm lâm... gần nhất để có biện pháp xử lý, bảo vệ phù hợp" - luật sư Bình nói.

Voọc chà vá chân đen lạc lối xuống khu dân cư ở Khánh Hòa?

Một con linh trưởng có đặc điểm giống với voọc chà vá chân đen xuất hiện ở xã Thuận Nam (Khánh Hòa) được người dân phát hiện.