Vì sao gọi là Trung Đông dù khu vực này không nằm ở phía đông?

Khu vực được gọi là Trung Đông thực chất không nằm ở phía đông châu Á. Đằng sau tên gọi của vùng đất trải dài từ một phần Bắc Phi đến Tây Á này là cả một câu chuyện lịch sử.

Vì sao gọi là 'Trung Đông', mà không phải Trung Tây hay tên nào khác?  - Ảnh 1.

Tên gọi "Trung Đông" (Middle East) bắt nguồn từ thời Đế quốc Anh. Ảnh minh họa cách người châu Âu đầu thế kỷ 20 phân chia các khu vực thành Cận Đông, Trung Đông và Viễn Đông - Ảnh: INDIA TODAY

Trung Đông là một khu vực địa chính trị, thường được hiểu bao gồm phần lớn Tây Á, cùng với Ai Cập ở Bắc Phi và phần lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ thuộc châu Âu.

Trung Đông bao gồm: Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Oman, Qatar, Bahrain, Thổ Nhĩ Kỳ, Israel, Palestine, Syria, Lebanon, Jordan, Yemen, Cộng hòa Síp (Cyprus) và Ai Cập.

Hầu hết mọi người gọi khu vực này là "Trung Đông" (Middle East, trong đó middle nghĩa là "ở giữa", còn east là "phía đông"), từ sách báo đến truyền hình. Đằng sau tên gọi quen thuộc này là cả một câu chuyện lịch sử.

Theo báo Times of India, thuật ngữ này có từ thời Đế quốc Anh. Nhiều tài liệu cho thấy cách gọi Trung Đông lần đầu tiên được chiến lược gia hải quân người Mỹ Alfred Thayer Mahan sử dụng vào năm 1902. Khi đó, ông dùng thuật ngữ này để chỉ vùng đất nằm giữa Ấn Độ và vịnh Ba Tư. 

Bản đồ thế giới khi ấy được nhìn từ góc độ châu Âu, với châu Âu là trung tâm và khoảng cách được đo từ London. Trong thế giới quan lấy châu Âu làm trung tâm này, Trung Đông nằm ở vị trí chiến lược giữa Cận Đông (vùng Balkan và lãnh thổ Ottoman) và Viễn Đông (Trung Quốc và Nhật Bản).

Cách gọi mang tính địa chính trị này phản ánh một quan niệm địa lý có tính tương đối trong lịch sử, theo đó các khu vực trên thế giới được đặt tên dựa trên mức độ gần hay xa nước Anh.

Bằng cách nhìn thế giới qua lăng kính thuộc địa, London đã biến các hướng địa lý như Đông và Tây thành những định danh chính trị cố định.

Ngay sau khi ông Alfred Thayer Mahan phổ biến thuật ngữ Trung Đông vào năm 1902, cụm từ này nhanh chóng được sử dụng rộng rãi. 

Về sau, giới chức Anh và Mỹ sử dụng thuật ngữ Trung Đông nhiều hơn, đặc biệt trong ngoại giao và hoạch định quân sự. Sau Thế chiến 1 và sự sụp đổ của Đế quốc Ottoman, những quốc gia mới ra đời trong khu vực.

Tuy nhiên hiện nay nhiều học giả và chính trị gia vẫn tiếp tục tranh luận về tên gọi Trung Đông. Cũng cần lưu ý ranh giới của khu vực này chưa bao giờ được thống nhất rõ ràng.

Theo Viện Trung Đông (MEI), cố Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru là người đầu tiên đề xuất gọi khu vực này là "Tây Á" (West Asia). Cách gọi này phản ánh vị trí địa lý của khu vực, thay vì dựa trên cách nhìn lấy London làm trung tâm của bản đồ thế giới.

Tóm lại, tên gọi Trung Đông ra đời vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, phản ánh cách nhìn thế giới của các cường quốc châu Âu hơn là đặc điểm địa lý, văn hóa hay ngôn ngữ của chính khu vực này. Dù vậy, sau hơn một thế kỷ, Trung Đông vẫn là tên gọi được sử dụng phổ biến trên thế giới.

Vì sao gọi là 'Trung Đông', mà không phải Trung Tây hay tên nào khác?  - Ảnh 2.Tàu chở hàng bị vật thể lạ bắn trúng ở eo biển Hormuz

Ngày 4-8, Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở hàng đã bị vật thể lạ bắn trúng trong đêm tại eo biển Hormuz, ngoài khơi bờ biển Oman.

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất