Vì sao chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Ba Lan bắt đầu từ Hội An?

Những ngày qua, hình ảnh Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk dạo phố cổ Hội An, thưởng thức nghệ thuật bài chòi và đặt hoa tưởng niệm kiến trúc sư Kazimierz Kwiatkowski (Kazik) được nhiều người chia sẻ.

Người kiến trúc sư Ba Lan nặng lòng với Hội An

Đáng chú ý, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 24 đến 26-10, Thủ tướng Donald Tusk đã chọn Đà Nẵng làm điểm dừng chân đầu tiên trước khi thực hiện các hoạt động ngoại giao tại Hà Nội.

Tối 23-10, chuyên cơ chở Thủ tướng Ba Lan cùng đoàn đại biểu cấp cao hạ cánh xuống sân bay quốc tế Đà Nẵng.

Sáng hôm sau, ông và đoàn tháp tùng đến Hội An, tham quan phố cổ và đặt hoa tưởng niệm kiến trúc sư Kazik tại tượng đài trên đường Trần Phú.

Cùng đi có lãnh đạo UBND TP Đà Nẵng, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, các cơ quan quản lý địa phương, bảo tồn di sản.

Chuyến ghé thăm Hội An của Thủ tướng Ba Lan gợi nhắc câu chuyện về một kiến trúc sư Ba Lan đã dành nhiều năm gắn bó với công tác bảo tồn các di sản văn hóa miền Trung Việt Nam.

Tại số 138 Trần Phú, giữa không gian phố cổ Hội An, tượng đài cố kiến trúc sư Kazimierz Kwiatkowski là nơi tưởng nhớ một chuyên gia nước ngoài có nhiều đóng góp cho công tác bảo tồn di sản tại TP Đà Nẵng.

Theo tư liệu của Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An, tháng 7-1982, trong thời gian tham gia công tác bảo tồn, phục hồi di tích tại thánh địa Mỹ Sơn, cố kiến trúc sư Kazik lần đầu đến Hội An.

Khi ấy Hội An vẫn là một đô thị nghèo sau chiến tranh. Nhiều ngôi nhà cổ xuống cấp, những tuyến phố trầm lắng, hoạt động du lịch chưa phát triển.

Tuy nhiên, qua chuyến khảo sát, ông Kazik nhanh chóng nhận ra những giá trị đặc biệt của quần thể kiến trúc cổ nơi đây.

Ông bày tỏ sự ngạc nhiên trước những ngôi nhà, công trình kiến trúc còn lưu giữ được dấu ấn lịch sử và nói với lãnh đạo địa phương rằng Hội An đang nắm giữ một kho báu di sản.

Sau chuyến thăm, ông Kazik tình nguyện dành những ngày nghỉ cuối tuần, ngoài thời gian làm việc tại Mỹ Sơn, để khảo sát, đo vẽ và nghiên cứu kiến trúc Hội An mà không nhận thù lao.

Từ cuối năm 1982 đến năm 1984, ông phối hợp với các kiến trúc sư thuộc Trung tâm Thiết kế Tu bổ Di tích Trung ương tiến hành đo vẽ công trình, lập bản đồ, sơ đồ mặt bằng khu phố cổ và hướng dẫn cán bộ địa phương xây dựng hồ sơ khoa học.

Trong điều kiện thiếu thốn phương tiện kỹ thuật, phần lớn công việc được thực hiện thủ công. Những tài liệu khảo sát này góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận khu phố cổ Hội An là di tích quốc gia.

Góp phần đưa di sản Hội An, Mỹ Sơn ra thế giới

Tháng 3-1985, khu phố cổ Hội An được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia, đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác bảo vệ di sản.

Ông Kazik cũng tích cực vận động giới nghiên cứu và các cơ quan chuyên môn tổ chức hội nghị khoa học về phố cổ Hội An vào tháng 7-1985.

Hội nghị quy tụ 268 đại biểu, trong đó có 203 nhà khoa học thuộc 40 cơ quan, viện nghiên cứu và trường đại học. Tại đây, ông Kazik trình bày tham luận đánh giá giá trị kiến trúc cổ Hội An.

Không chỉ tham gia nghiên cứu và lập hồ sơ bảo tồn, cố kiến trúc sư Kazik còn sớm nhìn thấy tiềm năng phát triển du lịch của Hội An.

Ông cho rằng những ngôi nhà cổ không chỉ có giá trị kiến trúc mà còn có thể trở thành không gian trải nghiệm văn hóa đặc biệt đối với du khách.

Từ nhận thức đó, ông nghiên cứu phương án cải tạo thích nghi ngôi nhà số 33 Nguyễn Thái Học thành khách sạn nhỏ, hướng đến kết hợp khai thác du lịch với tạo nguồn thu phục vụ bảo tồn di tích.

Ông Kazik cũng viết bài, chụp ảnh giới thiệu phố cổ Hội An trên các ấn phẩm tại Ba Lan và Pháp, góp phần quảng bá giá trị đô thị cổ đến bạn bè quốc tế.

Song song với những hoạt động tại Hội An, ông tiếp tục gắn bó với công tác bảo tồn, phục hồi các di tích thuộc khu đền tháp Mỹ Sơn.

Trong những năm 1990, dù điều kiện trở lại Việt Nam khó khăn hơn, ông vẫn vận động các nhà hảo tâm tại Đức hỗ trợ kinh phí tu bổ di tích Mỹ Sơn.

Thủ tướng Ba Lan thăm phố cổ Hội An

Thủ tướng Ba Lan vui vẻ giao lưu, bắt tay và chụp ảnh lưu niệm cùng mọi người, tạo nên hình ảnh gần gũi trong chuyến thăm Hội An.