Mất trắng tài sản sau một đêm

Chỉ trong vài ngày giữa tháng 7-2026, dọc các tuyến sông Trại Lưới, sông Cửa Lớn (xã Đất Mới) và sông Gành Hào (xã Định Thành) liên tiếp xảy ra các đợt sạt lở dồn dập.

Rạng sáng 18-7, trên tuyến sông Trại Lưới (ấp Xẻo Sao, xã Đất Mới), căn nhà rộng 25m² của gia đình bà Lương Thị Út Mười (38 tuổi) bị dòng nước cuốn phăng.

Bà Mười nhớ lại khoảng 1h30, khi bà cùng hai con nhỏ đang ngủ thì nghe tiếng động lớn trên mái nhà. Chỉ vài phút sau, căn nhà xé toạc rồi đổ ụp xuống sông.

"Sự việc diễn ra quá nhanh, đồ đạc, máy giặt bị dòng nước cuốn trôi hết. Phần nhà phía sau tôi mới tích góp cất lại vài tháng nay hết 20 triệu đồng để làm phòng ngủ cho các con, giờ mất trắng", bà Mười bàng hoàng.

Cùng thời điểm trên, tại ấp Lâm Hải (xã Đất Mới), căn nhà của ông Lâm Văn Dương (37 tuổi) cũng bị sụp mất một nửa xuống sông Trại Lưới, thiệt hại khoảng 200 triệu đồng.

Ông Dương kể: "Từ lúc phát hiện tiếng rắc rắc lạ đến khi nhà sập hẳn chỉ khoảng 10 phút. Tôi chỉ kịp tốc mùng kéo vợ con chạy ra ngoài. Vừa đặt chân đến vùng an toàn thì nguyên căn nhà đổ sụp xuống lòng sông".

Trước đó khoảng 0h45 ngày 19-7, dọc bờ sông Gành Hào (xã Định Thành) xuất hiện vụ sạt lở lớn với chiều dài 17m, rộng 30m, sâu 5m, làm ảnh hưởng 5 căn nhà của người dân, ước thiệt hại khoảng 500 triệu đồng. Khu vực này hiện vẫn đang xuất hiện thêm nhiều vết rạn nứt dài khoảng 60m, đe dọa trực tiếp 6 hộ dân khác.

Mưa lớn kết hợp nước ròng sát đáy làm sạt lở bờ sông

Lý giải về nguyên nhân các vụ sạt lở thường tập trung vào đêm tối và rạng sáng, ông Nguyễn Thanh Tùng - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau - cho biết nguyên nhân chính khiến các vụ sạt lở thường xuất hiện vào đầu mùa mưa và triều cường xuống thấp là sự kết hợp của nhiều yếu tố tự nhiên lẫn nhân tạo.

Ông Tùng dẫn ra 3 nguyên nhân trực tiếp có thể làm tình trạng sạt lở bờ sông diễn biến phức tạp như: "Thứ nhất, nước mưa thấm vào lòng đất bờ sông làm bão hòa độ ẩm, mất ma sát giữa các hạt đất. Đất từ trạng thái chặt, chắc chuyển sang nhão, trơn, giảm khả năng chịu tải xuống mức rất thấp. 

Thứ hai, khi triều xuống đột ngột, mực nước sông tụt nhanh khiến áp lực nước đẩy vào bờ từ phía sông mất đi. Trong khi đó nước đã ngấm sâu trong bờ vẫn còn áp lực đẩy ra ngoài, tạo hiệu ứng đẩy làm đất tách rời, nứt nẻ. Đây là yếu tố kích hoạt trực tiếp làm bờ sạt ngay cả khi chưa có tác động lớn khác. 

Thứ ba, tải trọng của nhà cửa, vật liệu nặng đặt sát mép bờ dồn nén xuống lớp đất đã yếu, tạo thêm lực đẩy trượt dọc theo mặt đất nghiêng về phía sông. 

Ngoài ra còn các yếu tố cộng thêm như dòng chảy sông mạnh, xoáy nước ăn sâu khoét rỗng phần chân bờ, kết hợp hệ thống thoát nước mưa của nhà dân đổ thẳng xuống bờ làm đất nhanh nhão hơn".

Theo ông Tùng, người dân có thể nhận biết một số dấu hiệu cảnh báo trước khi sạt lở như: Tường nhà xuất hiện vết nứt chéo, nứt ngang lan rộng; nền nhà nghiêng, cửa ra vào đóng mở không khít; bờ đất xuất hiện các vết nứt dài song song với mép sông; hoặc nước ngấm ra bờ có màu đục, kéo theo bùn cát.

Theo kinh nghiệm của anh Phạm Văn Tý (ngụ ấp Sa Phô, xã Đất Mới), từ tháng 5 đến tháng 7 âm lịch thường có các đợt mưa lớn kết hợp nước ròng sát đáy sông.

"Rạng sáng, khi nước ròng rút sát đáy, chênh lệch mực nước lớn làm mé sông mất lực đỡ, như đứng trên vực sâu. Cùng lúc đó gặp trời mưa, nước mưa chảy theo các khe nứt thẩm thấu vào lòng đất làm mất liên kết, dẫn đến sạt lở tức thì", anh Tý lý giải.

Sóng cuốn rạp hàng trăm hecta rừng ven biển Đông Cà Mau

Tình trạng sạt lở bờ biển Đông Cà Mau không chỉ đe dọa trực tiếp đến các dãy rừng phòng hộ mà còn tác động tiêu cực đến đời sống dân sinh, cũng như an toàn của các công trình hạ tầng kỹ thuật trong khu vực.