Trong kỷ nguyên phát triển mới, văn hóa không còn là phần "phụ trợ" mà phải trở về đúng vị trí của nó - nền tảng, động lực và hệ điều tiết cho sự phát triển bền vững của đất nước.

24-11, không phải câu chuyện một ngày

Trong nhiều năm chúng ta nói nhiều đến tăng trưởng kinh tế, cải cách thể chế, thu hút đầu tư, chuyển đổi số.

Nhưng cũng trong quãng thời gian ấy, xã hội liên tục đối diện với những khủng hoảng âm thầm như xuống cấp đạo đức, bạo lực học đường, thực dụng trong lối sống, đứt gãy niềm tin, xói mòn các giá trị gia đình và cộng đồng.

Khi con người bị cuốn vào guồng quay mưu sinh và cạnh tranh, văn hóa - thứ giúp con người "làm người" đúng nghĩa - nhiều lúc bị đẩy lùi.

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đặt lại trật tự ưu tiên. Quan điểm "phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn" cho thấy một sự chuyển hướng mang tính chiến lược: phát triển không thể chỉ đo bằng GDP mà phải được đo bằng chất lượng con người và chiều sâu văn hóa xã hội.

Việc dành riêng một ngày cho văn hóa vì thế không nên hiểu đơn giản là thêm một ngày nghỉ lễ. Nếu chỉ dừng ở nghỉ ngơi, du lịch hay mua sắm thì Ngày văn hóa Việt Nam sẽ rất dễ rơi vào hình thức. Điều quan trọng hơn là tạo ra một khoảng dừng chung cho xã hội.

Mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng có cơ hội quay về với những giá trị căn bản: đọc sách, xem kịch, nghe nhạc, đi bảo tàng, thăm di tích, sum họp gia đình, nghĩ và thực hành lối sống văn minh và nhân ái.

Ngày văn hóa Việt Nam cũng là lời nhắc nhở rằng văn hóa không nằm đâu xa, không chỉ là lễ hội hay sân khấu lớn mà hiện diện trong cách ta ứng xử với nhau hằng ngày: từ giao thông, trường học, công sở, mạng xã hội đến chợ búa, quán xá.

Văn hóa chính là cách chúng ta tôn trọng luật pháp, giữ lời hứa, xếp hàng, nói lời xin lỗi, biết cảm ơn và không làm tổn hại người khác vì lợi ích cá nhân.

Văn hóa thấm sâu vào đời sống

Nghị quyết cũng cho thấy một tư duy thực chất khi gắn phát triển văn hóa với nguồn lực cụ thể. Việc bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa là một cam kết mạnh mẽ, bởi không có đầu tư thì không thể có phát triển.

Cùng với đó là các mục tiêu rõ ràng: số hóa 100% di sản văn hóa đã được xếp hạng, 100% học sinh - sinh viên được tiếp cận thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp ngày càng lớn vào GDP.

Đáng chú ý, Bộ Chính trị đặt trọng tâm vào công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia. Trong một thế giới cạnh tranh bằng hình ảnh, bản sắc và sáng tạo, văn hóa không chỉ là tài sản tinh thần mà còn là nguồn lực kinh tế.

Điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, thời trang, du lịch văn hóa... nếu được đầu tư đúng hướng hoàn toàn có thể trở thành những "đại sứ mềm" đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Tuy nhiên văn hóa không thể phát triển bằng mệnh lệnh hành chính hay chỉ bằng ngân sách. Yếu tố quyết định vẫn là con người - từ nghệ sĩ, nghệ nhân, trí thức đến từng công dân bình thường.

Chính vì vậy việc nhấn mạnh chính sách đãi ngộ xứng đáng cho văn nghệ sĩ, nghệ nhân cũng như đào tạo và thu hút nhân tài văn hóa là điều then chốt. Một xã hội không trân trọng người sáng tạo thì khó có thể kỳ vọng những tác phẩm lớn, những giá trị bền lâu.

Phát triển văn hóa không phải là câu chuyện của một ngày, một năm hay một nghị quyết. Đó là một quá trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên nhẫn, nhất quán và đồng thuận xã hội.

Việc chọn Ngày văn hóa Việt Nam là một dấu mốc quan trọng nhưng giá trị thật sự của nó chỉ được khẳng định khi văn hóa thấm sâu vào từng quyết định chính sách và từng hành vi đời sống.

Khi văn hóa thực sự làm gốc, phát triển sẽ không chỉ nhanh hơn mà còn nhân văn hơn, bền vững hơn và con người Việt Nam sẽ là trung tâm, là mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược đi tới tương lai.

Bộ Chính trị: Chọn ngày 24-11 là 'Ngày Văn hóa Việt Nam', được nghỉ lễ

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam thống nhất chọn ngày 24-11 hằng năm là 'Ngày Văn hóa Việt Nam', với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương.