Trong, ngoài nghị trường đồng thuận làm rõ tiêu chí đất bỏ hoang

Ngày 6-11, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về thuế 0,2% đối với đất bỏ hoang tại dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Đây cũng là vấn đề đã được bàn nhiều trong những ngày qua và tiếp tục được các chuyên gia đóng góp ý kiến.

Rõ tiêu chí đất bỏ hoang, luật sớm vào cuộc sống

Theo TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, làm rõ tiêu chí để xác định đất bỏ hoang là việc rất quan trọng để bảo đảm triển khai thực hiện chính xác, thống nhất, không để xảy ra tình trạng "mỗi nơi hiểu và thực hiện mỗi kiểu".

TS Thuận đề xuất nên căn cứ vào việc người có quyền sử dụng đất nhưng không/chậm sử dụng trong khoảng thời gian cụ thể thì xem là bỏ hoang và chịu thuế.

Về thời điểm bắt đầu tính thời hạn là khi nhà nước ký ban hành quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, chuyển hình thức sử dụng đất...

Đồng thời về thời hạn không/chậm sử dụng đất - được xem là bỏ hoang đất để xem xét đánh thuế cần xây dựng tương ứng với thời hạn thu hồi đất.

"Hiện nay Luật Đất đai (sửa đổi) đang đề xuất quá 60 tháng kể từ khi được giao đất mà không/chậm sử dụng đất thì thu hồi. Thu hồi đất là chế tài cao nhất. Vì vậy khi đất quá 60 tháng không sử dụng thì thu hồi và không áp dụng việc đánh thuế nữa.

Trường hợp không muốn bị thu hồi thì người sử dụng đất phải chịu thuế cho diện tích đất bỏ hoang đó kèm theo kế hoạch khả thi để sử dụng đất trong khoảng thời gian ân hạn cụ thể...", TS Thuận đề xuất.

Đồng tình, Luật sư Bùi Quốc Tuấn - Đoàn Luật sư TP.HCM - cũng đề xuất dự thảo Luật bổ sung theo hướng quy định gắn trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền giao, cho thuê, cho chuyển mục đích sử dụng đất... phải quản lý chặt chẽ đất đai đã giao/cho thuê để xác định mốc tính thời hạn bỏ hoang đất trên địa bàn.

"Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về giao/cho thuê đất sẽ nắm rõ nhất quá trình sử dụng đất để xác định đất có không/chậm sử dụng trong bao lâu để thực hiện các thủ tục xử lý. Cơ quan này phối hợp với các cơ quan liên quan để ra quyết định xử lý thu hồi đất hay áp dụng mức thuế cụ thể...", luật sư Tuấn phân tích.

Đã rõ đất bỏ hoang, cần xác định nguyên nhân

Một vấn đề khác cũng rất quan trọng là khi đã xác định có việc đất được xem là bỏ hoang, cơ quan chức năng cần xác định rõ nguyên nhân, lỗi trong việc để hoang đất làm căn cứ xử lý chứ không cào bằng.

Chỉ nên áp dụng đánh thuế hay thu hồi đất khi xác định nguyên nhân để hoang đất do lỗi chủ quan của người sử dụng đất.

"Phải loại trừ trách nhiệm cũng như hình thức áp dụng nếu nguyên nhân không/chậm sử dụng đất không xuất phát từ lỗi của người sử dụng đất mà do các nguyên nhân khác quan khác. Chẳng hạn vướng quy hoạch, vướng mắc pháp lý, phân kỳ triển khai dự án hoặc những yếu tố khách quan mà người sử dụng đất không thể tự khắc phục thì không nên đánh đồng với hành vi cố tình găm giữ đất, đầu cơ...", luật sư Tuấn phân tích.

Góp thêm ý kiến, bà Trần Thị Hường (ngụ Hóc Môn, TP.HCM) cho rằng tiêu chí đất bỏ hoang chỉ nên đặt ra và áp dụng để đánh thuế hoặc thu hồi đối với đất thực hiện dự án đầu tư/sản xuất kinh danh vì phù hợp quy định Luật Đất đai.

Bởi lẽ hiện nay đất ở của cá nhân, hộ gia đình quản lý, sử dụng Luật Đất đai không đặt ra việc thu hồi. Đồng thời cũng rất khó để xác định tiêu chí bỏ hoang đối với đất do dân cư sử dụng.

"Chính sách thuế sử dụng đất phi nông nghiệp áp dụng với 3 nhóm đối tượng gồm đất ở; đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp; đất phi nông nghiệp sử dụng vào mục đích kinh doanh. Trong khi thực tế người dân được thừa kế, tách thửa, tặng cho đất và quản lý sử dụng.

Việc sử dụng một phần đất để xây dựng công trình phù hợp nhu cầu an cư chứ không sử dụng hết đất. Thêm nữa thực tế nhiều hộ dân chỉ có đủ tiền dành dụm mua được một nền đất nhưng chưa có tiền xây nhà khá nhiều. Nếu đánh thuế bỏ hoang nữa thì người dân sẽ càng khó khăn hơn.

Ngoài ra còn khá nhiều trường hợp người dân để hoang đất do vướng quy hoạch, thiên tai, bất khả kháng...", bà Hường nói.

Đất bỏ hoang sẽ bị đánh thuế 0,2%: Đại biểu lo đánh đồng đất đầu cơ với đất bỏ hoang vì thiên tai

Đồng tình với việc sẽ áp thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng... nhưng nhiều đại biểu Quốc hội cảnh báo nguy cơ đánh thuế cả những diện tích chưa thể khai thác vì thủ tục, thiên tai, biến đổi khí hậu.