Đất bỏ hoang sẽ bị đánh thuế 0,2%: Đại biểu lo đánh đồng đất đầu cơ với đất bỏ hoang vì thiên tai

Thảo luận tại hội trường sáng 6-11 về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân, vấn đề thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang nhận được sự quan tâm.

Các ý kiến cơ bản đồng tình với việc sử dụng công cụ thuế để hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất đai, chậm đưa đất vào sử dụng, tránh lãng phí nguồn lực quốc gia. 

Tuy nhiên, điều khiến các đại biểu băn khoăn là nếu không phân định rõ nguyên nhân và tình trạng sử dụng đất, chính sách có thể dẫn đến những trường hợp đánh thuế chưa công bằng.

Không thể đánh đồng 

Đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ) cho rằng quy định thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng đang có nguy cơ đánh đồng tất cả các hành vi bỏ hoang đất trong cùng một mức thuế, chưa phân định rõ nguyên nhân.

Theo bà, cần phân biệt giữa nguyên nhân chủ quan do đầu cơ, tích trữ với nguyên nhân khách quan do thiên tai, biến đổi khí hậu. Nếu không làm rõ sự khác biệt này sẽ thiếu công bằng và tính nhân văn trong chính sách pháp luật.

"Tôi kiến nghị bổ sung vào cuối khoản 1 điều này quy định ngoại trừ trường hợp không thể đưa đất vào sử dụng do thiên tai, biến đổi khí hậu hoặc các nguyên nhân bất khả kháng khác có xác nhận của chính quyền cấp xã", đại biểu Tô Ái Vang đề xuất. 

Đại biểu đặc biệt lưu ý thực tế tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. 

Nếu cứ áp thuế 0,2% lên những mảnh đất ngày càng cằn cỗi mà không tính đến nguyên nhân khách quan thì chính sách thuế có thể tạo ra nghịch lý: người dân vốn đã khó khăn lại càng không có khả năng tích lũy để tái đầu tư sản xuất.

Vì vậy, bà Vang kiến nghị Chính phủ xây dựng cơ chế miễn, giảm thuế sử dụng đất đối với đất nông nghiệp và đất nông nghiệp hoang hóa tại những địa bàn chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu.

"Thuế phải là công cụ điều tiết và nuôi dưỡng nguồn thu, chứ không thể là gánh nặng ảnh hưởng đến sinh kế của người dân trong lúc khó khăn", đại biểu nhấn mạnh.

Cũng bày tỏ đồng tình với chủ trương đánh thuế đất bỏ hoang, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng cần làm rõ các tiêu chí xác định tình trạng đất không đưa vào sử dụng, bởi việc xác định thời hạn và các trường hợp loại trừ phụ thuộc rất lớn vào pháp luật về đất đai.

Theo ông Mai, nếu tiêu chí không thống nhất có thể dẫn đến cách áp dụng khác nhau giữa các địa phương. Đáng chú ý, có những dự án chậm triển khai không phải do lỗi của người sử dụng đất mà xuất phát từ việc giải phóng mặt bằng, bàn giao đất, thủ tục của cơ quan nhà nước, điều chỉnh quy hoạch hoặc những trường hợp bất khả kháng.

Do đó, ông đề nghị việc áp dụng thuế suất 0,2% chỉ được thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền về đất đai xác định bằng văn bản về tình trạng, thời gian không đưa đất vào sử dụng, thông báo cho người sử dụng đất và cho phép họ giải trình.

"Đất bỏ hoang thì có thể có nhiều nguyên nhân rất khách quan và cần phải đánh giá kỹ, cần loại trừ và có cơ chế để xử lý phù hợp với nguyên nhân khách quan không do người sử dụng đất", đại biểu nêu quan điểm.

Không thể đánh thuế cả phần đất đã sử dụng hiệu quả

Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) đặt ra là cách xác định diện tích chịu thuế suất 0,2% đối với những thửa đất lớn có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau.

Ông đồng tình với việc bổ sung khoản 8 Điều 7, áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng và không áp dụng hạn mức. Đây là giải pháp cần thiết để hạn chế đầu cơ, găm giữ đất đai, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Tuy nhiên, thực tế có những thửa đất diện tích lớn, một phần đã được đưa vào sử dụng, phần khác chưa sử dụng. Hoặc có những dự án triển khai theo từng giai đoạn, hạng mục này đã hoàn thành nhưng hạng mục khác vẫn đang tiếp tục thực hiện.

Nếu chỉ căn cứ vào tình trạng chung của cả thửa đất hoặc dự án để áp dụng thuế suất 0,2% thì có thể dẫn đến đánh thuế cả diện tích đã được sử dụng đúng mục đích. "Điều này không hợp lý", ông Huy nói.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị bổ sung nguyên tắc trường hợp thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau thì thuế suất 0,2% chỉ áp dụng đối với phần diện tích thực tế bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Phần diện tích đã được đưa vào sử dụng phải áp dụng thuế suất tương ứng theo quy định.

Theo ông, cách quy định này vừa bảo đảm mục tiêu chống lãng phí đất đai, vừa tránh đánh đồng diện tích được sử dụng hiệu quả với diện tích đất bỏ hoang.

Thuế đất bỏ hoang: Rõ tiêu chí mới đánh đúng, tránh đánh thuế 'oan'

Chính sách đánh thuế đất phi nông nghiệp bỏ hoang sẽ góp phần thúc đẩy sử dụng đất hiệu quả, phục vụ nhu cầu nhà ở, sản xuất kinh doanh thay vì để lãng phí, biến thành loại tài sản đầu cơ.