Ngành thủy sản Việt Nam đang hướng tới mục tiêu xuất khẩu thủy sản 12 tỉ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, để giữ thị trường và bán được giá cao hơn, doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc mà còn phải quan tâm đến phúc lợi thủy sản, bao gồm tiêu chuẩn giết mổ nhân đạo.

Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, phúc lợi động vật đang ngày càng được luật hóa tại nhiều quốc gia. Liên minh châu Âu, Anh, Úc, New Zealand cùng nhiều nước đã có quy định bảo vệ cá và một số loài giáp xác trong quá trình nuôi, vận chuyển và giết mổ. 

Gây choáng trước khi giết mổ

Trong bối cảnh này, nhiều giải pháp công nghệ được giới thiệu tại Triển lãm quốc tế Thủy sản Việt Nam Vietfish 2026 hướng đến nâng cao phúc lợi, sức khỏe thủy sản, giảm tác động đến môi trường, qua đó thúc đẩy nuôi trồng bền vững và gia tăng giá trị cho ngành thủy sản Việt Nam.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Na Uy, ông Filip Fleischer, đại diện Optimar AS (Na Uy)

giới thiệu giải pháp gây choáng trước khi giết mổ, được thiết kế riêng cho từng loài thủy sản, trong đó có tôm và cá tra.

"Việc gây choáng đúng cách trước khi giết mổ cũng có thể giúp cải thiện chất lượng sản phẩm" - ông nói.

Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Thủy sản (ASC) dự kiến từ tháng 5-2028 áp dụng các tiêu chuẩn mới, trong đó nhấn mạnh hơn đến sức khỏe và phúc lợi thủy sản, bao gồm yêu cầu gây choáng khi giết mổ đối với các loài thuộc phạm vi áp dụng.

Trao đổi với Tuổi Trẻ về vấn đề này, ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết các thị trường hiện nay không chỉ yêu cầu sản phẩm an toàn mà còn quan tâm đến phúc lợi động vật, môi trường, hệ sinh thái và nguồn lợi tự nhiên.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất, từ nuôi, thu hoạch đến chế biến, đồng thời bảo đảm truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội.

"Mình không được bỏ sót một quy trình công nghệ hay bất kỳ khâu nào để sản phẩm đáp ứng được yêu cầu của thị trường nhập khẩu", ông Luân nói.

Tham gia chuỗi giá trị thủy sản quốc tế

Được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Việt Nam (VASEP) tổ chức tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), Vietfish 2026 ghi nhận sự tham gia của nhiều gian hàng quốc gia như Indonesia, Na Uy và Hàn Quốc.

Đại diện gian hàng thủy hải sản Hàn Quốc tại Vietfish 2026, ông Kim Won Seok cho biết năm nay có 10 doanh nghiệp Hàn Quốc được lựa chọn tham gia xúc tiến thương mại, hợp tác tại Việt Nam.

Các doanh nghiệp Hàn Quốc giới thiệu nhiều mặt hàng thủy hải sản, nổi bật là rong biển. Theo ông Kim, rong biển Hàn Quốc đang được thị trường Việt Nam ưa chuộng.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Hàn Quốc cũng đang tìm nguồn cung từ Việt Nam cho những mặt hàng như tôm và bạch tuộc.

Phát biểu tại Vietfish 2026, bà Melissa Brown, Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM, đánh giá cao năng lực cạnh tranh và sự khéo léo của ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam.

Việt Nam và Mỹ cũng đang có hoạt động giao thương đáng kể trong lĩnh vực thủy sản. Mỹ cung cấp bã đậu nành chất lượng cao cùng các nguyên liệu thức ăn nuôi trồng thủy sản khác cho các nhà nuôi trồng thủy sản Việt Nam.

Mỹ hiện là một trong những thị trường xuất khẩu thủy sản lớn của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng Việt Nam cũng ưa chuộng nhiều loại hải sản từ Mỹ như tôm hùm, cá hồi, cá tuyết và cua. Xuất khẩu hải sản của Mỹ sang Việt Nam đã tăng 77% trong năm 2025, đạt 114 triệu USD.

Vietfish 2026 có sự tham gia của hơn 335 doanh nghiệp, 568 gian hàng và đại diện từ 18 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tổ chức từ ngày 19 đến 21-8, triển lãm dự kiến đón hơn 13.000 lượt khách tham dự.

Tăng giá trị thủy sản Việt Nam bằng công nghệ

Ngành thủy sản Việt Nam không chỉ ứng dụng công nghệ để xuất khẩu nhiều hơn, chất lượng hơn mà còn hướng tới giữ lại phần giá trị cao hơn cho nền kinh tế.