
Một nhân viên tiếp cận cộng đồng, thuộc tổ chức St. Ann’s Corner of Harm Reduction, thu gom kim tiêm tại một công viên ở khu Bronx, New York (Mỹ) ngày 23-4-2025 - Ảnh: AFP
Nguồn gốc của tranh cãi xuất phát từ một đoạn clip được lan truyền trên mạng xã hội, trích từ chương trình podcast của người dẫn nổi tiếng Joe Rogan.
Trong clip, ông Rogan cho rằng số ca tử vong do sốc thuốc tại Mỹ "giảm mạnh" là nhờ các biện pháp cứng rắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump, đồng thời viện dẫn một biểu đồ để khẳng định xu hướng giảm diễn ra "kể từ khi ông Trump nắm quyền".
Những phát biểu này nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi, nhưng bị các chuyên gia và giới truyền thông chỉ ra là gây hiểu nhầm, do dữ liệu được nêu ra chủ yếu thuộc giai đoạn trước khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ hai.
Theo xác minh của chuyên trang kiểm chứng Lead Stories, nghiên cứu được nhắc đến về tỉ lệ tử vong do sốc thuốc (drug overdose deaths - DOD) tại Mỹ, thực hiện trong giai đoạn từ tháng 1-2015 đến tháng 10-2024, cho thấy xu hướng giảm rõ rệt bắt đầu từ tháng 8-2023.

Biểu đồ “Tỉ lệ tử vong do sốc thuốc hằng năm theo vùng điều tra dân số Mỹ từ tháng 1-2015 đến tháng 10-2024" - Ảnh: Chụp màn hình
Dữ liệu được lấy từ Trung tâm Thống kê Y tế quốc gia Mỹ (NCHS) và Cục Điều tra Dân số Mỹ (U.S. Census Bureau), bao gồm các trường hợp tử vong do ngộ độc thuốc được phân loại là không cố ý, cố ý (tự sát hoặc giết người) hoặc không xác định ý định.
Các ca tử vong được xác định dựa trên mã ICD-10 cho nguyên nhân bên ngoài của sốc thuốc và các mã T liên quan đến opioid, cocaine và các chất kích thích khác như methamphetamine.
Trong giai đoạn 10 năm, từ tháng 1-2015 đến tháng 10-2024, nghiên cứu ghi nhận tổng cộng 800.645 ca tử vong do sốc thuốc ở các cư dân Mỹ.
Theo báo cáo, tỉ lệ tử vong bắt đầu giảm liên tục trong 15 tháng kể từ tháng 8-2023, với mức giảm mạnh nhất trong 9 tháng cuối cùng tính đến tháng 10-2024.
Đáng chú ý, xu hướng giảm này diễn ra hoàn toàn trong thời gian ông Joe Biden còn giữ chức tổng thống.
Nhiệm kỳ của ông Biden kết thúc vào trưa ngày 20-1-2025, thời điểm ông Donald Trump chính thức bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai.

Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi đăng biểu đồ về tử vong do sốc thuốc trên mạng xã hội X ngày 30-12-2025 nhưng bị cho là diễn giải sai và đã xóa bài đăng sau đó - Ảnh: Chụp màn hình
Tuy vậy, vào ngày 30-12-2025, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi đã đăng tải một biểu đồ về số ca tử vong do sốc thuốc trên mạng xã hội X, cho rằng sự sụt giảm là kết quả của việc chính quyền Trump "mạnh tay truy tố các băng nhóm buôn ma túy và các thủ lĩnh cartel".
Cách diễn giải này nhanh chóng bị giới chuyên gia và truyền thông đặt nghi vấn, do dữ liệu trong biểu đồ chỉ phản ánh giai đoạn kết thúc trước khi ông Trump nhậm chức. Sau đó, bà Bondi đã xóa bài đăng.
Các chuyên gia y tế công cộng cho rằng việc gán xu hướng giảm tử vong do sốc thuốc cho các chính sách chưa được triển khai tại thời điểm dữ liệu kết thúc là gây hiểu nhầm cho công chúng, đặc biệt với một vấn đề y tế nghiêm trọng đã khiến hàng trăm nghìn người Mỹ thiệt mạng trong thập kỷ qua.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận