Sáp nhập trường học: Thế giới làm gì để học sinh không thiệt thòi?

Sau khi sáp nhập hàng loạt trường học, nhiều địa phương ở Khánh Hòa đang đề xuất điều chỉnh, tách các trường có quy mô lớn do phát sinh những khó khăn trong quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động dạy học. 

Thực tế này đặt ra bài toán: sắp xếp mạng lưới trường học thế nào để vừa sử dụng hiệu quả nguồn lực, vừa bảo đảm chất lượng giáo dục và quyền lợi của học sinh? 

Kinh nghiệm từ Singapore, Nhật Bản, Colombia và Bồ Đào Nha cho thấy mỗi quốc gia có cách tiếp cận riêng, nhưng đều chú trọng hiệu quả vận hành và điều kiện học tập của học sinh.

Sắp xếp trường học phải đảm bảo thuận tiện cho học sinh

Ngày 29-10, trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Đinh Hoàng Hà - Giám đốc Quốc gia, Trưởng Văn phòng đại diện Học viện Hanbridge Singapore tại Việt Nam - cho biết tại Singapore, Bộ Giáo dục quy hoạch mạng lưới trường học dựa trên quy mô tuyển sinh, biến động dân số và nhu cầu học tập, đồng thời kết hợp quản lý thống nhất với trách nhiệm điều hành của từng trường.

Trong khi đó theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, tại Nhật Bản, theo tài liệu của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT), quy mô tiêu chuẩn của các cơ sở giáo dục ở Nhật là khoảng 12 - 18 lớp.

Nếu trường học có quy mô quá nhỏ thì phải sáp nhập nhằm đảm bảo lợi ích cho học sinh, chẳng hạn như đảm bảo cơ hội cho học sinh phát triển đầy đủ các kỹ năng xã hội và giao tiếp, cũng như tiếp xúc với những quan điểm, cách nhìn nhận và hệ giá trị đa dạng.

Khi sáp nhập, địa phương cần tổ chức thảo luận, chia sẻ những khó khăn và định hướng phát triển giáo dục với phụ huynh, người giám hộ và người dân, qua đó tạo sự đồng thuận đối với các quyết định liên quan đến sáp nhập trường học.

Việc sáp nhập trường học không chỉ dừng lại ở thay đổi cơ cấu tổ chức, mà còn đòi hỏi những biện pháp hỗ trợ học sinh và cộng đồng.

Theo MEXT, các địa phương cần có biện pháp hạn chế nguy cơ suy giảm thể lực của học sinh khi chuyển từ đi bộ sang sử dụng xe buýt đưa đón, đồng thời hỗ trợ các em thích nghi với môi trường học tập mới. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất của những trường đã đóng cửa cần được tận dụng làm nơi sinh hoạt và tổ chức các hoạt động cộng đồng.

Về phân bố trường học, chính quyền địa phương được linh hoạt sắp xếp mạng lưới trường học, với thời gian di chuyển từ nhà đến trường của học sinh được khuyến nghị không quá một giờ.

Việc sắp xếp phải bảo đảm học sinh có phương tiện đi lại phù hợp, đồng thời hạn chế những bất tiện do phải học xa nhà.

Sắp xếp trường công để thu hẹp khoảng cách giáo dục vùng miền

Tại Colombia, từ năm 2002, nước này đã tổ chức lại hệ thống trường học, đặc biệt là trường công lập, theo mô hình cụm trường.

Theo đó nhiều trường nằm gần nhau được đưa vào cùng một cụm, gồm một trường chính và các trường vệ tinh. Trường chính giảng dạy đầy đủ các cấp học bắt buộc, trong khi các trường vệ tinh chỉ giảng dạy một số cấp học nhất định.

Cách tổ chức này giúp học sinh có thể học tiếp lên các cấp cao hơn trong cùng một cụm trường, thay vì phải tìm trường mới ở nơi khác. Qua đó Colombia kỳ vọng giảm tình trạng học sinh bỏ học khi chuyển cấp.

Các nghiên cứu cho thấy mô hình này giúp những trường nhỏ ở nông thôn được sử dụng chung cơ sở vật chất như thư viện, phòng máy tính và sân thể thao. Học sinh vùng nông thôn cũng có điều kiện chuyển cấp thuận lợi hơn.

Tại Bồ Đào Nha, từ năm 2005, chính phủ bắt đầu sắp xếp lại mạng lưới trường công lập nhằm khắc phục tình trạng sử dụng nguồn lực kém hiệu quả, và thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền.

Trong vòng 10 năm, nước này đã đóng cửa 47% số trường công lập, chủ yếu là các trường tiểu học ở nông thôn. Đồng thời chính phủ đầu tư xây dựng trường mới, cải thiện phương tiện đưa đón học sinh và mở rộng các hoạt động ngoại khóa.

98% số trường công lập được tổ chức lại thành các cụm trường, với một bộ máy quản lý chung. Mỗi cụm thường gồm 4 - 7 trường, bao gồm trường mầm non, tiểu học và trung học. Một số cụm có ít nhất 2 trường, trong khi cụm lớn nhất có thể lên đến 28 trường.

Các trường trong cùng một cụm có chung bộ máy quản lý, gồm một hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, cán bộ điều phối và hội đồng quản lý.

Hội đồng quản lý có sự tham gia của giáo viên, phụ huynh, chính quyền địa phương và các đối tác liên quan. Ngoài ra, mỗi cụm còn có hội đồng sư phạm phụ trách các vấn đề chuyên môn và giảng dạy.

Theo đánh giá của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), việc tổ chức lại mạng lưới trường học tại Bồ Đào Nha đã giúp sử dụng nguồn lực giáo dục hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực do đóng cửa trường học.

Sáp nhập 13 trường thành 2, nay phường Tây Nha Trang đề xuất tách thành 4

UBND phường Tây Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) đề xuất tổ chức lại Trường tiểu học và Trường THCS Tây Nha Trang theo hướng tách thành 2 trường tiểu học và 2 trường THCS độc lập.