Rửa chén bát bằng tay và bằng máy: Cách nào vệ sinh và tốt cho sức khỏe hơn?

Khi rửa chén, cần phân biệt giữa làm sạch, loại bỏ thức ăn thừa, dầu mỡ và bụi bẩn với khử trùng, tức giảm lượng vi sinh vật xuống mức phù hợp. 

Hai phương pháp rửa bằng tay và bằng máy có những ưu điểm, hạn chế khác nhau, vì vậy không thể chỉ dựa vào vẻ ngoài của chén đĩa để đánh giá mức độ vệ sinh.

Rửa bằng tay hay bằng máy rửa chén giúp chén đĩa sạch hơn?

Máy rửa chén có thể có lợi thế trong việc giảm vi khuẩn nhờ sử dụng nước nóng và chu trình rửa kéo dài. Trong khi đó, nước dùng khi rửa bằng tay thường có nhiệt độ thấp hơn, khoảng 40 độ C. Một số máy rửa chén có thể làm nóng nước lên khoảng 60-65 độ C hoặc cao hơn, tùy thiết bị và chương trình được chọn.

Donald W. Schaffner, giáo sư và nhà khoa học thực phẩm tại Đại học Rutgers (Mỹ), lưu ý rằng rửa bằng xà phòng và nước giúp loại bỏ cặn thức ăn nhìn thấy được nhưng không phải lúc nào cũng đáng tin cậy trong việc tiêu diệt vi khuẩn. Nhiệt độ và thời gian xử lý của máy rửa chén có thể giúp quá trình giảm vi sinh vật diễn ra ổn định hơn.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa rửa bằng tay là kém vệ sinh trong mọi trường hợp. Nếu được chà rửa kỹ bằng nước rửa chén, tráng lại bằng nước sạch và để khô đúng cách, phương pháp này vẫn phù hợp với việc vệ sinh chén đĩa hằng ngày. 

Kết quả còn phụ thuộc vào mức độ bẩn, cách xử lý dụng cụ tiếp xúc với thịt sống và việc người dùng có thay nước rửa khi nước bẩn hay không.

Với máy rửa chén, hiệu quả cũng không chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ. Bát đĩa xếp quá sát nhau, vòi phun bị tắc, bộ lọc tích tụ thức ăn thừa hoặc lựa chọn chu trình không phù hợp đều có thể làm giảm hiệu quả làm sạch. Vì vậy, không có cơ sở để khẳng định một phương pháp luôn tốt hơn trong mọi tình huống.

Carla L. Schwan, phó giáo sư và chuyên gia tư vấn an toàn thực phẩm tại Đại học Georgia (Mỹ), cũng lưu ý rằng nước rửa chén thông thường có thể đáp ứng nhu cầu làm sạch khi được sử dụng đúng cách; sản phẩm kháng khuẩn không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả vượt trội trong mọi trường hợp.

Làm thế nào để chén đĩa sạch và an toàn hơn?

Dù rửa bằng tay hay bằng máy, một số thói quen có thể giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo và cải thiện hiệu quả vệ sinh.

Nếu rửa bằng tay, hãy cạo bỏ thức ăn thừa trước khi rửa, dùng nước rửa chén phù hợp và tráng lại bằng nước sạch. Nên rửa ly, cốc và những vật dụng ít bẩn trước, sau đó mới đến nồi chảo hoặc dụng cụ bám nhiều dầu mỡ, đặc biệt là những vật dụng đã tiếp xúc với thịt sống. Nếu nước rửa trở nên đục hoặc bẩn, hãy thay nước. 

Bàn chải rửa chén có thể là lựa chọn đáng cân nhắc vì thường khô nhanh hơn miếng bọt biển; cả hai loại dụng cụ đều cần được vệ sinh và thay thế sau một thời gian sử dụng.

Nếu dùng máy rửa chén, hãy gạt bỏ các mẩu thức ăn lớn trước khi đưa vào máy. Xếp chén đĩa sao cho nước có thể tiếp cận các bề mặt, tránh để nồi hoặc đĩa lớn chắn vòi phun.

Sử dụng chất tẩy rửa chuyên dụng cho máy, chọn chu trình phù hợp và vệ sinh bộ lọc định kỳ. Chất trợ xả có thể giúp nước thoát khỏi bề mặt dễ hơn, giảm vết nước và hỗ trợ làm khô.

Một yếu tố quan trọng khác là làm khô chén đĩa. Để chén đĩa ráo trên giá sạch, thông thoáng thường giúp hạn chế việc vi sinh vật từ khăn lau truyền ngược trở lại. 

Nếu dùng khăn, nên chọn khăn sạch, khô và dành riêng cho việc lau chén đĩa. Không nên xếp chồng các vật dụng còn ướt vào tủ vì hơi ẩm bị giữ lại giữa các bề mặt có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.

Đối với thớt và dụng cụ tiếp xúc với thịt sống hoặc gia cầm, rửa bằng xà phòng chưa chắc đã đủ để khử trùng. Có thể cần thêm bước khử trùng bằng sản phẩm được ghi nhãn phù hợp với bề mặt tiếp xúc thực phẩm, tuân thủ đúng hướng dẫn về nồng độ, thời gian tiếp xúc và việc tráng lại. 

Không nên tự ý pha hoặc sử dụng hóa chất nếu chưa nắm rõ hướng dẫn an toàn.

Nhìn chung, máy rửa chén có thể mang lại lợi thế trong việc giảm vi khuẩn khi sử dụng đúng chu trình, nhưng rửa bằng tay vẫn là lựa chọn hợp lý nếu được thực hiện cẩn thận. Phương pháp phù hợp nhất còn tùy điều kiện gia đình, loại dụng cụ và mức độ bẩn. 

Thay vì chỉ tìm một cách rửa duy nhất được xem là tốt nhất, điều quan trọng là loại bỏ thức ăn thừa, hạn chế lây nhiễm chéo, vệ sinh dụng cụ rửa và để chén đĩa khô hoàn toàn trước khi cất giữ.

Bán bánh canh cho khách, anh thổi 'phù' một cái vào túi ni lông rồi bỏ thức ăn vào

Tôi ghiền quán bánh canh cá lóc đầu hẻm. Cá lóc đồng ngọt thịt, dai nhưng cách phục vụ của người bán khiến tôi cảm thấy chưa ngon miệng.