Ông Hà Vĩ, Đại sứ nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa tại Việt Nam, nhấn mạnh như trên tại buổi họp báo trong khuôn khổ Diễn đàn Thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc lần thứ nhất, diễn ra ngày 24-6 tại TP.HCM. Diễn đàn có sự tham dự của đại diện nhiều bộ ngành Việt Nam và hàng trăm doanh nghiệp đến từ hai nước.

Nhiều sự thay đổi trong hợp tác, mở ra nhiều bước tiến

Phát biểu tại họp báo, Đại sứ Hà Vĩ cho biết năm 2025, kim ngạch thương mại song phương vượt 290 tỉ USD, trong đó nông sản đạt tăng trưởng nổi bật. 

Đặc biệt, trong quý 1-2026, xuất khẩu nông sản và thực phẩm của Việt Nam sang Trung Quốc tăng 37,4%, cao hơn 6 lần mức tăng trưởng xuất khẩu chung (5,9%). Việt Nam là nhà cung cấp rau quả lớn thứ hai của Trung Quốc, chiếm 22,55% thị phần. Năm 2025, xuất khẩu rau quả sang thị trường này đạt 5,5 tỉ USD.

Theo Đại sứ Hà Vĩ, hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đang từng bước chuyển từ trao đổi thương mại nông sản đơn thuần sang phát triển chuỗi cung ứng toàn diện. 

Hai bên đang chuyển hóa lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh trong vận tải xuyên biên giới, hình thành mạng lưới logistics đa phương thức với đường bộ giữ vai trò chủ đạo, kết hợp đường sắt, đường biển và hàng không.

Theo đại diện phía Trung Quốc, tại các cửa khẩu biên giới, cơ chế thông quan nhanh, "luồng xanh" dành cho nông sản cùng hệ thống kho lạnh hiện đại đã góp phần nâng cao hiệu quả vận chuyển và thông quan.

"Việc xây dựng hải quan thông minh và cửa khẩu thông minh giữa hai nước đã góp phần rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục. Hiện thời gian thông quan giảm khoảng 30%, trong khi thời gian kiểm tra, kiểm dịch giảm 40% so với trước đây. Nhờ đó nhiều loại trái cây tươi của Việt Nam có thể được đưa tới siêu thị Trung Quốc ngay trong ngày hoặc chỉ sau một ngày vận chuyển".

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Việt Nam - ông Nguyễn Minh Vũ đánh giá dư địa hợp tác giữa hai nước vẫn còn rất lớn.

"Để khai thác hiệu quả tiềm năng này cần tập trung tăng chuyển từ giao thương đơn thuần sang xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, cung ứng và tiêu thụ nông sản bền vững; đẩy nhanh quy trình, thủ tục mở cửa thị trường. Ngoài ra, doanh nghiệp hai nước cần tận dụng hiệu quả các nền tảng thương mại điện tử và kinh tế số để giảm chi phí trung gian".

Cần thêm nhiều giải pháp từ hai phía

Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng để khai thác hiệu quả, rất cần thêm nhiều giải pháp từ hai phía.

Cụ thể, ông Tùng đề nghị Tổng cục Hải quan Trung Quốc tăng cường năng lực kiểm tra trực tuyến đối với các vùng trồng, cơ sở đóng gói đã nộp hồ sơ hoặc xem xét có cơ chế phù hợp để thúc đẩy việc này thông qua các tổ chức giám định có uy tín. Thiết lập cơ chế ưu tiên trong hoạt động xuất nhập khẩu đối với những doanh nghiệp đã có vùng trồng chuẩn hóa, có lịch sử tuân thủ tốt.

"Phía Trung Quốc nên có cơ chế phân luồng, giảm tỉ lệ kiểm tra thực tế tại cửa ngõ để đảm bảo được độ tươi ngon nhất của nông sản Việt Nam khi đến tay người tiêu dùng. Và liên thông dữ liệu về kiểm soát vùng trồng, cơ sở đóng gói, xuất xứ... để hai nước nhanh chóng xây dựng và chia sẻ tổng thông tin dữ liệu chung".

Là doanh nghiệp chuyên xuất khẩu thanh long đi Trung Quốc, ông Võ Huy Hoàng, Giám đốc Công ty Hoàng Thọ (Lâm Đồng), cho rằng cái khó lớn nhất hiện nay là hầu hết hàng Việt được bán dưới dạng "ký gửi" khi sang thị trường Trung Quốc, nghĩa là đối tác Trung Quốc tiếp nhận hàng và chủ động hoàn toàn việc mua bán sau đó. 

Tình trạng này dẫn đến doanh nghiệp Việt rất bị động, thường xuyên chịu cảnh "lời lỗ hên xui" do mọi khâu đều phụ thuộc vào tính chủ quan từ phía người mua.

Trong khi đó, Đại sứ Hà Vĩ cho biết thị trường Trung Quốc đặc biệt quan tâm đến khả năng truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm. Đối với một số lô hàng chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, phía Trung Quốc đã phối hợp với Việt Nam để xác định nguyên nhân, đồng thời triển khai các biện pháp khắc phục. Một số nguyên nhân được chỉ ra gồm tập quán canh tác, chất lượng đất và nguồn nước, cũng như việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất.

Đồ gỗ xuất khẩu của Việt Nam 'bùng nổ' ở thị trường Trung Quốc

Mỹ là khách hàng lớn nhất của xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam, khi chiếm tới 49,09% tổng kim ngạch, trong khi đó thị trường Trung Quốc đang "bùng nổ".