"Dân tộc, đất nước có phồn vinh hay không, phụ thuộc phần lớn vào trẻ em", Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh khi kết luận tại Hội nghị toàn quốc về bảo vệ trẻ em diễn ra chiều 25-6.

Trên cương vị Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về trẻ em, bà cũng kêu gọi cần dành tất cả những gì tốt đẹp nhất, yêu thương, che chở và tạo điều kiện tốt nhất để trẻ em phát triển toàn diện.

Chuyển mạnh từ xử lý bị động sang chủ động phòng ngừa

Theo Phó thủ tướng, thời gian qua cả hệ thống chính trị thực hiện các nhiệm vụ rất lớn, tập trung cho mục tiêu phát triển đất nước. Trong đó, công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em được đặt ở trung tâm của mục tiêu ấy.

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đã có 61 văn bản quy phạm pháp luật trực tiếp trong công tác trẻ em và liên quan đến trẻ em được Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành hoàn thiện.

Các cơ quan chức năng đã nỗ lực để đảm bảo những quyền cơ bản tốt nhất cho trẻ em. 

Từ năm 2025 tới nay, tỉ lệ trẻ em dưới 5 tuổi được khai sinh đạt gần 100%, trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ đạt 97%.

Cùng đó là các chính sách hỗ trợ như miễn học phí, nâng cấp điều kiện học tập cho trẻ em vùng biên giới với 248 trường nội trú được khởi công xây dựng…

Song bà Phạm Thị Thanh Trà cũng cho biết còn đó những băn khoăn trăn trở cần phải suy nghĩ. Trong đó, tình trạng bạo lực và xâm hại trẻ em được nhận định còn nghiêm trọng.

Tình trạng dụ dỗ, thao túng trẻ em qua không gian mạng ngày càng tinh vi, khó lường hơn.

Cùng đó là những tai nạn thương tích, đặc biệt là đuối nước, vẫn là nỗi đau thương khi trong 5 tháng đầu năm đã có 500 trẻ em tử vong do tai nạn thương tích và 333 trường hợp do đuối nước.

Nêu định hướng trong thời gian tới, Phó thủ tướng yêu cầu các địa phương phải đưa mục tiêu, chỉ tiêu về trẻ em vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, coi đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Trong đó, cần chuyển mạnh từ xử lý bị động sang chủ động phòng ngừa; xây dựng "lá chắn" bảo vệ trẻ em từ gia đình, nhà trường, cộng đồng.

Đối với môi trường mạng, cần tăng cường các giải pháp bảo vệ, hỗ trợ trẻ em; đồng thời đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông, giáo dục kỹ năng làm cha mẹ trong thời đại mới, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em trong mọi tình huống.

Rủi ro chuyển dịch sang không gian số, mạng xã hội

Báo cáo tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh - Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo - cho biết bảo vệ và chăm sóc trẻ em luôn là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ trẻ em, đặc biệt là phòng chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức rất lớn.

Nếu như trước đây các nguy cơ chủ yếu tồn tại trong môi trường vật lý, không gian sống trực tiếp của trẻ thì hiện nay các rủi ro đã chuyển dịch mạnh sang không gian số, mạng xã hội, nền tảng trực tuyến, công nghệ trí tuệ nhân tạo… Điều này đang tạo ra nhiều cơ hội phát triển mới nhưng đồng thời cũng đặt trẻ em trước những nguy cơ, thách thức mới chưa từng có.

Bạo lực học đường hiện nay không chỉ là hành vi xô xát, gây tổn thương thể chất trong phạm vi trường lớp mà đã mở rộng sang nhiều hình thức tinh vi hơn như bạo lực tinh thần, bắt nạt trên không gian mạng, cô lập xã hội, xúc phạm danh dự, phát tán hình ảnh cá nhân và gây tổn thương tâm lý kéo dài.

Về nguyên nhân, bà Thanh nhấn mạnh sự phát triển nhanh của Internet, mạng xã hội đang tác động mạnh tới tâm lý, hành vi của trẻ. Bên cạnh những điều tích cực, trẻ em đang phải tiếp cận với lượng lớn những thông tin xấu độc, lệch chuẩn, bạo lực.

Bảo vệ trẻ em trên mạng xã hội: Đừng chỉ chia sẻ rồi phẫn nộ

Mạng xã hội có thể giúp cộng đồng nhanh chóng chú ý đến các vụ bạo hành trẻ em nhưng cũng dễ đẩy nạn nhân vào vòng xoáy tổn thương mới bởi sự giật gân, phán xét và lan truyền thông tin thiếu kiểm soát.