Thấy con ngồi yên với chiếc máy tính bảng hay điện thoại, nhiều cha mẹ thở phào nhẹ nhõm vì như thế là con… ngoan và họ cũng thoải mái làm việc riêng của mình, có khi cũng là dán mắt vào điện thoại.

Có một thực tế là không nhiều phụ huynh có thói quen đó chịu thừa nhận đằng sau sự bình yên ấy rồi sẽ là một cuộc chiến giành giật để cứu những đứa trẻ ra khỏi vũng lầy kỹ thuật số.

"Công dân ảo" tuổi lên 5

Dạo quanh một vòng các quán cà phê hay nhà hàng không khó để bắt gặp hình ảnh những đứa trẻ chỉ mới lên 3-5 tuổi ngoan ngoãn ngồi rất trật tự cùng ánh mắt dán chặt vào màn hình thiết bị điện tử. Lớn hơn một chút, nhiều học sinh tiểu học đã sở hữu tài khoản TikTok, Facebook cá nhân, lướt điện thoại thoăn thoắt không thua gì người lớn.

Thế mà có những phụ huynh lấy đó làm điều vui, tự hào cho rằng con mình thông minh, nhạy bén với công nghệ. Giữa nhịp sống hối hả, mạng xã hội vô tình biến thành "bảo mẫu" đắc lực biết cách giữ đứa trẻ biết vâng nghe để người lớn rảnh tay.

Đã có những nghiên cứu cảnh báo về một tuổi thơ bị đóng khung trong không gian ảo, nơi mọi tương tác với thế giới chỉ gói gọn trong một cái vuốt màn hình. Hình ảnh những đứa trẻ với tuổi thơ lấm lem vết mực, trầy xước đầu gối vì chạy nhảy hay lấm bùn đất vì khám phá thiên nhiên đang ngày một mất đi.

Thay vào đó, và trớ trêu hơn, các em lại "lấm bẩn" từ những thứ rác thải độc hại trên không gian mạng. Thực trạng ấy đang phơi bày một nghịch lý lớn trong cách giáo dục của nhiều gia đình hiện đại. 

Cha mẹ giữ chặt con trong bốn bức tường nhà và tin rằng đó là vùng an toàn. Nhưng cũng chính họ lại đưa cho con mình chiếc điện thoại kết nối Internet. Chúng được mở toang cánh cửa để bước vào thế giới mạng đầy cạm bẫy. Không có bộ lọc hay bất cứ sự che chở nào, những đứa trẻ cũng chưa kịp được trang bị "áo giáp" trước thế giới ấy.

Để rồi cũng chính nhiều phụ huynh liên tục quát mắng, tịch thu điện thoại, cắt mạng khi nhận ra con nghiện mạng xã hội như một sự ngắt kết nối. Vấn đề là chính họ lại "ôm" thiết bị điện tử từ sáng đến tối.

Ngắt kết nối để tái kết nối

Câu hỏi là làm sao chúng ta có thể đòi hỏi một đứa trẻ thích chạy nhảy, ham đọc sách, mê chơi thể thao khi đập vào mắt chúng là hình ảnh người cha, người mẹ gắn liền với màn hình phát sáng? Giành lại tuổi thơ không thể chỉ với những lời cằn nhằn hay lệnh cấm nửa vời mà còn đòi hỏi thái độ hành động quyết liệt và cả sự hy sinh của người lớn.

Cha mẹ hãy chấp nhận "lỗi nhịp" cùng con. Muốn con rời xa màn hình, cha mẹ phải chấp nhận có thể bị con làm phiền bất cứ khi nào. Hãy cho trẻ một giải pháp thay thế đủ hấp dẫn để chúng nhận ra thế giới thực ngoài kia với những vết "lấm bẩn" đầy sống động thú vị hơn nhiều so với những video ngắn 15 giây trên TikTok.

Mạng xã hội không phải là dòng sông để trẻ tự bơi khi chưa biết lội. Đã đến lúc phụ huynh cần dũng cảm thiết lập ranh giới, kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị và quan trọng nhất là làm gương cho con. Buông điện thoại xuống, dắt tay con ra ngoài trời cho chúng tha hồ "lấm bẩn" đúng nghĩa với đời thực. Hãy làm đi khi chưa quá muộn!

Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Cần tấm gương sử dụng công nghệ lành mạnh

Trẻ dễ lệ thuộc màn hình, giảm khả năng tập trung cùng nguy cơ tiếp cận nội dung độc hại. Câu chuyện quản lý và định hướng sử dụng mạng xã hội đang trở thành bài toán chung của gia đình, nhà trường, các nền tảng công nghệ và cả chính sách quản lý.