Cuối tuần trước, Pakistan tuyên bố sẽ sớm tổ chức các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, mặc dù chưa có thông tin chính thức nào từ Washington hay Tehran, và chưa rõ liệu các cuộc thảo luận sẽ diễn ra trực tiếp hay gián tiếp.

Khi được hỏi liệu có thể đạt được thỏa thuận với Iran trong tuần tới hay không, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói: "Tôi thấy có thể đạt được thỏa thuận với Iran. Có thể sớm thôi". 

Tuy nhiên Iran cáo buộc Washington sử dụng ngoại giao như công cụ đánh lạc hướng. "Kẻ thù công khai gửi đi những thông điệp đàm phán và đối thoại trong khi bí mật lên kế hoạch tấn công trên bộ", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói trên Hãng tin IRNA, nhắc đến việc truyền thông Mỹ đưa tin ông Trump có thể điều thêm đến 10.000 quân đến Trung Đông.

Những tuyên bố trái ngược này đang đặt Pakistan vào thế khó.

Pakistan làm trung gian cho đàm phán Mỹ - Iran như thế nào?

Pakistan, quốc gia có chung biên giới bất ổn với Iran, rõ ràng cũng có lợi trong việc giúp ngăn chặn chiến tranh trong khu vực để bảo vệ nền kinh tế mong manh và tình hình an ninh bấp bênh trong nước. 

Islamabad cũng đã xích lại gần Tehran hơn thời gian qua khi hai nước hợp tác đối phó với phiến quân ở biên giới và các lãnh đạo Pakistan cũng từng thăm cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei giữa năm ngoái.

Đối với Tổng tham mưu trưởng Asim Munir, lãnh đạo trên thực tế của Pakistan và được ông Trump gọi là "vị thống soái yêu thích", việc đóng vai trò trung gian hòa giải là một cách để củng cố mối quan hệ đang ấm lên với Washington.

"Chiến tranh càng kéo dài, việc cân bằng quyền lực của Pakistan càng trở nên khó khăn hơn", bà Elizabeth Threlkeld, Giám đốc chương trình Nam Á tại Trung tâm Stimson ở Washington, nhận định trên tờ Financial Times.

Trong tuần trước, vai trò trung gian của Pakistan ngày càng thể hiện rõ khi ông Munir gọi điện cho ông Trump và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cũng như các lãnh đạo chính trị và quân sự cấp cao ở Iran, theo một số nguồn tin.

Ông Witkoff và Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar sau đó xác nhận Islamabad đã chuyển kế hoạch hòa bình 15 điểm của Mỹ cho các quan chức Iran, trong khi ông Trump nói rằng họ sẽ gia hạn lệnh tạm ngừng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran trong 10 ngày để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán "đang diễn ra rất tốt". 

Tehran đã phản hồi với đề xuất 5 điểm, nhưng phủ nhận đang đàm phán trực tiếp với Mỹ. Theo báo Guardian, để xây dựng lòng tin, Pakistan đề nghị Mỹ cử Phó tổng thống J.D. Vance làm đại diện và có vẻ Iran cũng chấp nhận ý tưởng này.

Ngoài ra Pakistan sở hữu vũ khí hạt nhân và một đội quân lớn được đánh giá là có khả năng đảm bảo an ninh cho địa điểm đàm phán, trong khi lực lượng không quân của nước này có thể hộ tống các quan chức Iran đến đàm phán.

Trong lịch sử, Pakistan cũng từng đóng vai trò trung gian hòa giải quan trọng. Nước này đã tạo điều kiện cho chuyến thăm Trung Quốc của cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger năm 1971 cũng như các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Taliban Afghanistan tại Qatar trong nhiệm kỳ đầu tiên của chính quyền ông Trump.

Rủi ro với Pakistan

Nhưng có những rủi ro đáng kể đối với Islamabad khi Mỹ tăng cường hiện diện quân sự ở Trung Đông. 

Nếu Mỹ phát tín hiệu đàm phán nhằm mục đích "câu giờ" cho quân đội đến thực hiện một chiến dịch trên bộ, chứ không phải vì thực sự quan tâm đến một giải pháp rút lui, điều đó "sẽ khiến Pakistan bị Iran cáo buộc đồng lõa, làm tổn hại lòng tin giữa Islamabad và Washington, và có thể làm suy yếu khả năng hoặc thiện chí hỗ trợ của Pakistan trong tương lai", bà Threlkeld đánh giá.

Trong khi đó, các cuộc tấn công của Israel có thể khiến các nỗ lực ngoại giao của Pakistan đổ sông đổ bể. Cuối tuần trước, Israel đã ném bom hai nhà máy thép lớn nhất của Iran và các địa điểm hạt nhân dân sự, điều mà Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chỉ trích là trái ngược với tuyên bố của ông Trump về việc tạm ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự. 

"Điều khó khăn nhất là tin vào lời nói của Trump. Ông ấy không phải là người lý trí. Ông ấy hoàn toàn tùy hứng", cựu đại sứ Pakistan tại Mỹ Maleeha Lodhi nói.

Cuối cùng, đối với Pakistan, nỗ lực hòa bình của nước này còn mang tính cấp bách hơn nữa. Năm ngoái, nước này đã ký một thỏa thuận quốc phòng với Saudi Arabia, điều đó có nghĩa là họ có thể bị buộc phải tham chiến theo Riyadh. 

Với đường biên giới dài với Iran và dân số Hồi giáo Shia lớn thứ hai thế giới sau Iran, đó là điều mà Pakistan không hề mong muốn.

Ông Trump tuyên bố: 'Ưu tiên của tôi là kiểm soát dầu mỏ Iran'

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ ông đang cân nhắc chiếm giữ đảo Kharg chiến lược của Iran, ngay cả khi các cuộc đàm phán đang tiếp diễn.