Những vấn đề nóng chi phối bầu cử giữa kỳ ở Mỹ

Cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3-11 sẽ quyết định toàn bộ 435 ghế Hạ viện và khoảng 1/3 số ghế Thượng viện, qua đó xác định đảng nào nắm quyền kiểm soát Quốc hội trong hai năm cuối nhiệm kỳ của ông Trump.

Dưới đây là những vấn đề nóng đang định hình lá phiếu của cử tri Mỹ trước cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội. Hiện Đảng Cộng hòa giữ thế đa số sít sao tại cả hai viện, nhưng Đảng Dân chủ được đánh giá đang có lợi thế giành lại Hạ viện và cơ hội đáng kể tại Thượng viện.

Kinh tế và chi phí sinh hoạt

Kinh tế tiếp tục là mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện từ ngày 28-9 đến 4-10, có tới 84% cử tri đã đăng ký bỏ phiếu đánh giá đây là vấn đề "rất quan trọng".

Áp lực tài chính ngày càng rõ rệt khi giá xăng trung bình tại Mỹ đạt 4,29 USD/gallon vào ngày 24-10, tăng mạnh so với mức 3,06 USD/gallon năm 2025.

Trong khi đó, lãi suất vay thế chấp mua nhà đã vượt 7% vào tháng 9, lần đầu tiên trong gần hai năm, và được dự đoán còn tiếp tục tăng.

Các ứng viên Đảng Dân chủ quy trách nhiệm cho chính sách thuế quan của ông Trump và cuộc chiến với Iran về tình trạng giá cả leo thang. Ngược lại, phe Cộng hòa nhấn mạnh những lợi ích từ đạo luật cắt giảm thuế năm 2025.

Khảo sát của New York Times/Siena hồi tháng 9 cho thấy 51% cử tri tin tưởng Đảng Dân chủ điều hành kinh tế tốt hơn, so với 45% dành cho Đảng Cộng hòa.

Cuộc chiến với Iran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành gánh nặng chính trị đối với Tổng thống Trump, khi không chỉ đẩy giá năng lượng tăng cao mà còn gây chia rẽ trong nội bộ Đảng Cộng hòa.

Theo Pew, khoảng 65% người Mỹ không tán thành cách ông Trump xử lý hoạt động quân sự tại Iran, trong khi chỉ 33% ủng hộ.

Phe Dân chủ chỉ trích cuộc chiến tốn kém, không được lòng dân và chưa có triển vọng kết thúc rõ ràng.

Ngay trong Đảng Cộng hòa, một số ứng viên cũng bày tỏ bất đồng với tổng thống, cho rằng cuộc chiến đi ngược cam kết tránh các cuộc xung đột quân sự mới mà ông từng đưa ra khi tranh cử với khẩu hiệu "Nước Mỹ trên hết".

Tham nhũng và tương lai nền dân chủ

Sự mất lòng tin vào chính phủ cũng là một vấn đề nổi bật. Khảo sát Gallup công bố đầu tháng 9 cho thấy kỷ lục 89% người Mỹ trưởng thành cho rằng tham nhũng trong chính phủ đang diễn ra phổ biến.

Các ứng viên Dân chủ và một số ứng viên Cộng hòa đang thúc đẩy những đề xuất như cấm nghị sĩ giao dịch cổ phiếu, giới hạn nhiệm kỳ và siết chặt hoạt động vận động hành lang.

Phe Dân chủ đồng thời cáo buộc ông Trump lợi dụng chức vụ để thu lợi cá nhân thông qua các hoạt động tài chính, trong đó có tiền mã hóa.

Vấn đề dân chủ cũng thu hút sự quan tâm lớn, với 85% cử tri Dân chủ và 69% cử tri Cộng hòa trong khảo sát của Pew coi tương lai nền dân chủ là yếu tố rất quan trọng khi bỏ phiếu.

Y tế và an sinh xã hội

Chi phí chăm sóc sức khỏe tiếp tục là vấn đề khiến người dân lo lắng. Khảo sát của KFF công bố ngày 6-10 cho thấy khoảng 6/10 cử tri quan ngại về khoản chi này.

Đảng Dân chủ chủ trương bảo vệ và mở rộng các chương trình bảo hiểm y tế, đồng thời phản đối việc cắt giảm ngân sách Medicaid dành cho người thu nhập thấp và người khuyết tật.

Trong khi đó, Đảng Cộng hòa tập trung chống gian lận y tế và phản đối mô hình bảo hiểm toàn dân do chính phủ quản lý.

Bên cạnh đó, người cao tuổi lo ngại về tương lai chương trình An sinh xã hội, khi quỹ chính chi trả trợ cấp hưu trí được dự báo cạn nguồn dự trữ vào năm 2032. Nếu Quốc hội không can thiệp, nguồn thu khi đó chỉ đủ đáp ứng 78% mức trợ cấp theo quy định.

Nhập cư và an ninh biên giới

Chính sách nhập cư cứng rắn từng giúp ông Trump giành chiến thắng năm 2024 lại đang tạo ra phản ứng trái chiều trong nhiệm kỳ thứ hai này.

Chiến dịch tăng cường trục xuất người nhập cư đã làm dấy lên làn sóng phản đối, kể cả tại những khu vực từng ủng hộ ông Trump.

Trong khi phần lớn ứng viên Cộng hòa bảo vệ chính sách của ông Trump, một số ứng viên Dân chủ lựa chọn lập trường ôn hòa hơn, kết hợp kiểm soát nhập cảnh trái phép với mở rộng con đường nhập tịch hợp pháp.

Trí tuệ nhân tạo và quyền người chuyển giới

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng trở thành vấn đề tranh cãi mới trong cuộc bầu cử, đặc biệt là việc xây dựng các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng lớn điện, nước và đất đai.

Dù ông Trump ủng hộ mở rộng hạ tầng AI nhằm cạnh tranh với Trung Quốc, nhiều ứng viên thuộc cả hai đảng phản đối xây dựng thêm trung tâm dữ liệu tại địa phương.

Bên cạnh đó, quyền của người chuyển giới tiếp tục là chủ đề gây chia rẽ. Các ứng viên Cộng hòa nhấn mạnh việc hạn chế vận động viên chuyển giới tham gia thể thao nữ.

Theo khảo sát The 19th/YouGov cuối tháng 9, có 45% người Mỹ trưởng thành có xu hướng ủng hộ ứng viên đề xuất lệnh cấm này, so với 20% nghiêng về các ứng viên phản đối.

Bầu cử giữa kỳ Mỹ nóng lên: Ông Obama, bà Harris xuất trận vì phe Dân chủ

Phe Dân chủ lên dây cót cho chiến dịch vận động tranh cử chớp nhoáng trước thềm bầu cử giữa kỳ Mỹ, với sự góp mặt của hàng loạt gương mặt chính trị đình đám.