Việc mua quá nhiều, bảo quản không đúng cách hoặc sử dụng thực phẩm đã biến chất có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến ngộ độc thực phẩm, rối loạn tiêu hóa, thậm chí phải nhập viện trong những ngày đầu năm. Không ít ca ngộ độc Tết xuất phát từ những sai lầm rất nhỏ nhưng lặp lại hằng năm.

Khi thói quen "mua cho đủ Tết" trở thành nguy cơ cho sức khỏe

Những ngày cận Tết, nhiều gia đình có xu hướng mua thực phẩm với số lượng lớn để tránh cảnh chợ búa đông đúc hoặc phòng khi hàng quán đóng cửa. 

Tủ lạnh vì thế luôn trong tình trạng chật kín thịt cá, giò chả, đồ nấu sẵn, thực phẩm đông lạnh và các món chế biến trước. Tuy nhiên, việc tích trữ quá nhiều trong thời gian ngắn lại tiềm ẩn nhiều rủi ro mà không phải ai cũng lường trước.

Một sai lầm phổ biến là cho rằng nhiệt độ lạnh của tủ lạnh có thể "giữ an toàn" cho mọi loại thực phẩm. Trên thực tế, tủ lạnh chỉ có tác dụng làm chậm sự phát triển của vi khuẩn, chứ không tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật gây hại. 

Khi thực phẩm để quá lâu, đặc biệt là các món đã nấu chín như thịt kho, canh, nem rán, vi khuẩn vẫn có thể sinh sôi nếu bảo quản không đúng cách.

Nhiều gia đình còn có thói quen để chung thực phẩm sống và chín trong cùng ngăn tủ lạnh. Nước từ thịt cá sống có thể nhiễm vi khuẩn như Salmonella, E.coli rồi lây chéo sang thức ăn đã chế biến, làm tăng nguy cơ ngộ độc dù món ăn trông vẫn "bình thường".

Một sai lầm khác mà các chuyên gia nói đến nhiều là nấu sẵn lượng lớn thức ăn rồi hâm đi hâm lại nhiều lần trong ngày Tết. Việc đun nóng không đúng nhiệt độ hoặc hâm không đều khiến vi khuẩn không bị tiêu diệt hoàn toàn, trong khi chất lượng dinh dưỡng của thực phẩm lại suy giảm. 

Đặc biệt với các món giàu đạm và chất béo, nguy cơ biến chất càng cao nếu để lâu trong môi trường không đảm bảo.

Ngoài ra, việc rã đông thực phẩm đông lạnh không đúng cách cũng là nguyên nhân thường gặp gây ngộ độc. Nhiều người rã đông bằng cách để thực phẩm ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ. Đây là khoảng thời gian thuận lợi để vi khuẩn phát triển nhanh chóng, nhất là trong điều kiện thời tiết ẩm ướt cuối năm.

Không ít trường hợp chủ quan sử dụng thực phẩm đã có dấu hiệu thay đổi mùi, màu hoặc vị với suy nghĩ "tiếc của", "ăn cho đỡ phí". Tuy nhiên, nhiều loại vi khuẩn gây ngộ độc không làm thực phẩm có mùi hôi rõ rệt, khiến người ăn khó nhận biết nguy hiểm bằng cảm quan thông thường.

Cách tích trữ thực phẩm an toàn để tránh ngộ độc ngày Tết

Theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, việc tích trữ đồ ăn ngày Tết không sai, nhưng cần được thực hiện đúng cách và có kiểm soát. 

Trước hết, người nội trợ nên mua thực phẩm theo nhu cầu thực tế của gia đình thay vì tâm lý "mua dư cho chắc". Việc tích trữ vừa đủ giúp giảm áp lực bảo quản và hạn chế nguy cơ thực phẩm bị hỏng.

Khi bảo quản trong tủ lạnh, cần phân loại rõ thực phẩm sống và chín, đựng trong hộp kín hoặc túi riêng biệt. Thức ăn đã nấu chín nên được làm nguội nhanh rồi cho vào tủ lạnh trong vòng hai giờ sau khi chế biến, tránh để ở nhiệt độ phòng quá lâu.

Các món ăn nấu sẵn chỉ nên sử dụng trong thời gian ngắn, tốt nhất trong vòng 24 đến 48 giờ. Khi hâm nóng, cần đun kỹ cho sôi đều, không chỉ làm ấm bề mặt. Những món đã hâm nhiều lần, có dấu hiệu thay đổi mùi vị nên mạnh dạn bỏ đi thay vì tiếp tục sử dụng.

Với thực phẩm đông lạnh, cần rã đông đúng cách bằng cách chuyển xuống ngăn mát tủ lạnh hoặc rã đông bằng lò vi sóng, không nên để ở ngoài môi trường trong thời gian dài. Sau khi rã đông, thực phẩm nên được chế biến ngay và không cấp đông trở lại.

Một điểm quan trọng khác là chú ý hạn sử dụng của các sản phẩm đóng gói như giò chả, xúc xích, thực phẩm chế biến sẵn. Nhiều người có thói quen mua sớm từ trước Tết cả tuần nhưng lại không để ý thời hạn bảo quản sau khi mở bao bì, dẫn đến nguy cơ sử dụng thực phẩm đã quá hạn an toàn.

Trong những ngày Tết, khi lịch sinh hoạt bị đảo lộn, hệ tiêu hóa vốn đã nhạy cảm hơn bình thường. Chỉ một bữa ăn nhiễm khuẩn nhẹ cũng có thể gây đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và sinh hoạt của cả gia đình. Với người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền, nguy cơ biến chứng càng cao.

Các bác sĩ khuyến cáo, nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, nôn liên tục, sốt, tiêu chảy nhiều lần sau ăn, cần đến cơ sở y tế sớm thay vì tự điều trị tại nhà, bởi ngộ độc thực phẩm có thể diễn tiến nhanh trong thời gian ngắn.

Bản đồ ẩm thực Hà Nội sẵn trên Google, từ nay hết hỏi hôm nay ăn gì

Giữa lúc câu hỏi 'hôm nay ăn gì?' vẫn luôn là nỗi ám ảnh thường trực của người trẻ, một bản đồ ẩm thực Hà Nội do một bạn trẻ tự xây dựng đang được chia sẻ rộng rãi, trở thành công cụ tham khảo tiện lợi cho những ai mê ăn uống.