Ngày 14-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ mạnh tay giáng đòn kinh tế vào Iran, chỉ một ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent xác nhận Washington sẽ áp đặt biện pháp trừng phạt "chưa từng có" với Tehran ngay trong tuần tới.

Theo Hãng tin Reuters, các biện pháp gần đây của Mỹ nhắm vào đội tàu chở dầu ngầm của Iran, công ty bảo hiểm hàng hải, những thực thể và cá nhân hỗ trợ Tehran mua vũ khí, cùng sàn giao dịch tài sản số. 

Washington đã phong tỏa lượng tiền mã hóa liên quan đến Iran ước tính trị giá 500 tỉ USD.

Ngoài các biện pháp trên, giới chuyên gia chỉ ra rằng chính quyền ông Trump vẫn còn nhiều "quân bài" khác để siết chặt nền kinh tế Iran.

Nhắm vào nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc

Các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc chiếm khoảng 1/4 tổng công suất lọc dầu nước này. 

Theo số liệu năm 2025 của hãng phân tích Kpler, Trung Quốc nhập khẩu hơn 80% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran, phần lớn do nhà máy lọc dầu độc lập tiếp nhận.

Điều này khiến các doanh nghiệp trên có nguy cơ trở thành mục tiêu của những biện pháp trừng phạt thứ cấp. 

Trước đây, lệnh trừng phạt của Mỹ từng khiến nhiều nhà máy lọc dầu độc lập lớn phải hạn chế mua dầu Iran. 

Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng các nhà máy tư nhân hiện nay gần như "miễn nhiễm" với sức ép từ Washington do có ít liên hệ với hệ thống tài chính Mỹ.

Gây áp lực lên ngân hàng Trung Quốc

Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài của Mỹ (OFAC) đã áp đặt trừng phạt thứ cấp một số tổ chức nhỏ tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong, cáo buộc họ xử lý hàng tỉ USD giao dịch dầu mỏ cho Iran và hỗ trợ mua vũ khí.

Bộ Tài chính Mỹ cũng cảnh báo hai ngân hàng lớn hơn của Trung Quốc (chưa được cơ quan này công bố danh tính) có thể đối mặt trừng phạt thứ cấp nếu để dòng tiền từ Iran chảy qua hệ thống. Washington vẫn chưa chính thức đưa hai ngân hàng này vào danh sách đen.

Giới quan sát cho rằng việc trừng phạt hai ngân hàng, hoặc tung thêm biện pháp tài chính khác, có thể răn đe mạnh các định chế lớn hơn, nhưng cũng có nguy cơ kích hoạt sự trả đũa từ Bắc Kinh. 

Chính quyền ông Trump hiện tìm cách hạ nhiệt căng thẳng với Trung Quốc trước cuộc gặp dự kiến giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối năm.

Washington lo ngại Bắc Kinh có thể đáp trả bằng cách siết xuất khẩu khoáng sản thiết yếu cho ngành công nghệ cao, trong khi Mỹ và đồng minh phương Tây vẫn đang nỗ lực tự chủ chuỗi cung ứng. 

Phong tỏa đường bộ

Một số quan chức Mỹ và Israel đã đề cập khả năng phong tỏa các tuyến đường bộ của Iran. Phương án này đòi hỏi sự phối hợp với nhiều nước láng giềng gồm Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Afghanistan, Turkmenistan, Azerbaijan và Armenia.

Chính quyền ông Trump có quan hệ ngoại giao ở nhiều mức độ với hầu hết các nước này, trừ Afghanistan, song khu vực biên giới hiểm trở, nhiều đồi núi khiến việc tuần tra gặp nhiều khó khăn.

Một lệnh phong tỏa đường bộ có thể gây thêm áp lực lên người dân Iran khi chặn nguồn nhập khẩu lương thực, năng lượng và dệt may. 

Tuy nhiên giới chuyên gia cho rằng phương án này rất phức tạp và chưa chắc tạo ra sức ép nội bộ đủ lớn đối với Tehran.

Áp thuế thứ cấp lên các nước giao thương với Iran

Ông Trump nhiều lần đe dọa áp thuế lên hàng hóa từ các nước duy trì quan hệ thương mại với Iran, dù cơ sở pháp lý cho loại thuế này đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ. 

Tuần trước, Thượng viện Mỹ thông qua một dự luật trừng phạt Nga quy mô lớn, trong đó có các biện pháp mới nhằm vào Iran. Văn kiện có thể trao cho ông Trump thêm quyền áp thuế đối với những quốc gia hỗ trợ hoạt động thương mại và mua sắm vũ khí của Tehran.

Tuy nhiên dự luật vẫn cần Hạ viện Mỹ thông qua. Đây là một rào cản không nhỏ khi nhiều nghị sĩ Dân chủ và một số thành viên Cộng hòa vẫn quan ngại sâu sắc về biện pháp thuế quan này.

Iran chuyển từ phòng thủ sang tấn công trong xung đột với Mỹ

Một chỉ huy cấp cao của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết nước này đang chuẩn bị chuyển từ thế phòng thủ sang tấn công, đồng thời cảnh báo các đối thủ phải chuẩn bị trước những “bất ngờ chiến lược”.