Kinh tế Iran hứng đòn nặng sau khi Mỹ tái áp lệnh trừng phạt?

KHÁNH QUỲNH

Việc Mỹ tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran được đánh giá là đòn giáng mạnh vào nền kinh tế Tehran.

Đài CNN ngày 8-7 nhận định việc Washington tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran sẽ là đòn giáng mạnh vào nền kinh tế của Cộng hòa Hồi giáo, vốn đang kỳ vọng thu về lợi nhuận lớn sau nhiều thập kỷ hứng chịu lệnh trừng phạt từ phương Tây.

Vào ngày 7-7, Mỹ đã tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran, chấm dứt cơ chế miễn trừ được Washington ban hành hồi tháng trước theo biên bản ghi nhớ giữa hai quốc gia.

Theo giới phân tích, việc dỡ bỏ tạm thời các lệnh trừng phạt trước đây là nhượng bộ quan trọng của Mỹ nhằm đổi lấy việc Iran mở lại eo biển Hormuz, đồng thời là điều khoản duy nhất trong bản ghi nhớ mang lại lợi ích kinh tế gần như ngay lập tức cho Tehran.

Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ ước tính khoảng 50% nguồn thu của Iran đến từ xuất khẩu dầu. Tehran đã cố gắng mở rộng xuất khẩu trong những năm gần đây, phần lớn sang Trung Quốc.

Ông Simone Tagliapietra, chuyên gia cấp cao của Viện Nghiên cứu Bruegel (Bỉ), nhận định việc tái áp đặt các lệnh trừng phạt sẽ là "đòn giáng đáng kể" đối với Iran.

"Xuất khẩu dầu vẫn là một trong những nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất của Iran. Khoản tiền này giúp tài trợ chi tiêu của chính phủ, hỗ trợ nhập khẩu và duy trì nền kinh tế vốn đã suy yếu sau nhiều năm chịu trừng phạt của Mỹ", ông Simone nói.

Trong khi đó chuyên gia Naveen Das từ nhà cung cấp dữ liệu vận tải biển và thương mại Kpler cho rằng quyết định mới là "một cú sốc" đối với Iran, bởi nước này đã bắt đầu xây dựng lại mạng lưới khách hàng mua dầu.

Theo ông Das, tác động lớn hơn không nằm ở thị trường dầu mỏ toàn cầu, mà ở eo biển Hormuz -nơi vận chuyển khoảng 20% tổng lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu mỗi ngày trước xung đột.

Không chỉ vậy, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể đẩy giá năng lượng tăng cao và tăng áp lực lên người tiêu dùng, cũng như các chính phủ vốn đang phải đối mặt với chi phí nhiên liệu cao hơn.

Mặt khác một số chuyên gia lại cho rằng việc khôi phục lệnh trừng phạt có thể sẽ không làm giảm đáng kể nguồn thu mà Tehran đang kiếm được từ hoạt động bán dầu.

Theo Đài ABC News, Tehran từ lâu vẫn thực hiện các giao dịch dầu mỏ bất chấp lệnh trừng phạt của Mỹ thông qua các "hạm đội bóng đêm".

Do đó không phải lệnh trừng phạt, lệnh phong tỏa hải quân mới là thứ thật sự có sức nặng đối với Iran, vì biện pháp này ngăn các tàu thuộc "hạm đội bóng đêm" ra khơi.

Ngay khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân theo biên bản ghi nhớ, Tehran đã lập tức nhổ neo và đưa các tàu chở đầy dầu này ra khỏi khu vực.

Sau đó "hạm đội bóng đêm" chở lượng dầu được giải phóng của Iran và tiếp tục vận chuyển đến với khách hàng trên khắp thế giới, giống như thời điểm trước chiến tranh.

Chuyên gia Das nhận định việc phong tỏa eo biển mới là "lá bài mạnh nhất" mà Mỹ sử dụng để gây sức ép với Iran trong cuộc chiến, bởi các tàu chở dầu Iran gần như không thể rời cảng.

Mỹ tuyên bố không kích 90 mục tiêu, Iran tấn công lại 4 căn cứ Mỹ

Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng khi cả hai bên tuyên bố tấn công mạnh mẽ đối phương, còn ông Trump nói Iran muốn đạt thỏa thuận mới.