Không khí mua sắm Tết tại các siêu thị và chợ truyền thống ở TP.HCM bắt đầu tăng nhiệt. Tuy nhiên, sau một năm với nhiều thông tin về thực phẩm kém chất lượng, nhiều người tiêu dùng có tâm lý cẩn trọng hơn trong việc chọn mua để có sản phẩm an toàn ăn Tết.

Nhằm đảm bảo vấn an toàn thực phẩm trong dịp Tết năm nay, cơ quan quản lý nhà nước, các chợ đầu mối, siêu thị khẳng định đã tăng cường hoạt động thanh kiểm tra, việc chọn nhà cung cấp hàng cũng nghiêm ngặt hơn...

Người mua "né" sản phẩm thiếu minh bạch nguồn gốc

Ghi nhận của Tuổi Trẻ tại nhiều điểm bán cho thấy không chỉ quan tâm đến giá cả, người mua ngày càng chú trọng hơn đến những chi tiết nhỏ như nhãn mác, bao bì, thương hiệu, hạn sử dụng...

Không ít người sẵn sàng bỏ qua các sản phẩm giá rẻ nếu thấy dấu hiệu thiếu minh bạch về nguồn gốc hoặc thông tin nhà sản xuất.

Đẩy xe hàng dạo một vòng tại siêu thị ở phường Nhiêu Lộc, chị Ngọc Lan (30 tuổi, ngụ phường Nhiêu Lộc) dừng lại lâu trước quầy bánh kẹo, lần lượt kiểm tra hạn sử dụng và thông tin nhà sản xuất trước khi cho hàng vào giỏ.

Chị Lan cho biết ngân sách mua sắm Tết năm nay của gia đình giảm so với năm trước. Tuy vậy, thay vì chọn hàng giá rẻ, chị quyết định mua ít lại, chỉ vài món cơ bản, nhưng phải là hàng có thương hiệu và tem nhãn rõ ràng.

Theo chị Lan, nhiều loại mứt kẹo vẫn được bày bán đa dạng tại các cửa hàng tạp hóa, giá rẻ hơn nhưng thường chỉ đựng trong túi ni lông không có nhãn mác rõ ràng. Bên ngoài bắt mắt nhưng cảm giác không thật sự yên tâm.

"Thậm chí không ít lần mua nhầm những gói kẹo, bánh nhái in tên thương hiệu na ná các nhãn hàng nổi tiếng. Tết ăn uống nhiều, lại có người lớn tuổi, trẻ nhỏ, khách khứa nên càng phải chọn đồ ăn, uống cho cẩn trọng", chị Lan nhấn mạnh.

Trong khi đó, chị Nguyễn Thanh Tâm (39 tuổi, ngụ phường Khánh Hội) cho biết sau nhiều vụ việc liên quan đến thực phẩm kém chất lượng, gia đình chỉ tin tưởng người quen bán. Riêng rau củ tươi, chị ưu tiên đồ ăn, đồ uống người thân gửi từ Vũng Tàu lên.

Tương tự, bà Vũ Thị Hương (60 tuổi, ngụ phường Nhiêu Lộc) vẫn giữ thói quen đi chợ mỗi ngày, nhưng chỉ ghé những sạp quen lâu năm. 

Bà cho biết rau cá ở chợ quen vừa tươi vừa rẻ, nhưng với các món chế biến sẵn như lạp xưởng, giò chả hay bánh mứt, gia đình bà cũng chuyển dần sang siêu thị, cửa hàng chuyên doanh.

"Những mặt hàng này phải chọn nơi uy tín, có bao bì và thương hiệu lớn. Nếu có vấn đề còn biết nơi phản ánh, báo cáo. Nếu mua ở chợ mà không phải người quen, tôi ưu tiên chọn những quầy kệ sạch sẽ, sắp xếp hàng hóa gọn gàng".

Không nên tin theo những lời quảng cáo "có cánh"

Chỉ còn một tuần nữa là đến Tết, chị Ngọc An (ngụ phường Nhiêu Lộc, quê Thanh Hóa) rảo khắp các chợ tại TP.HCM để tìm mua những món đặc sản độc lạ mang về làm quà. Tiêu chí của chị là chọn những món mang hương vị miền Nam, khác với các loại bánh trái quen thuộc ngoài Bắc.

Sau khi cân nhắc, chị quyết định mua bánh tét ngũ sắc miền Tây, dự định xách tay 5 đòn về biếu người thân. Theo chị, đây là món vừa đẹp mắt lại ngon miệng. 

"Bánh chưng thì quanh năm ở đâu cũng có, nhưng bánh tét chỉ Tết mới thấy nhiều, lại là đặc sản miền Tây", chị Ngọc An cho biết.

Tuy nhiên, sau khi tìm mua trên mạng tại một cửa hàng có nhiều lượt bán cùng những lời quảng cáo hấp dẫn, chị không khỏi thất vọng. Bánh nhận về không giống như quảng cáo. 

"Bánh tét nếp cứng, gạo còn sống, ăn bị sượng", chị kể lại và khuyến cáo khách nên thử trước để đánh giá chất lượng rồi mới đặt mua.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bà Bùi Thị Hồng - kinh doanh các loại bánh tại phường Nhiêu Lộc - cho biết dịp Tết này cơ sở của bà làm thêm bánh chưng, bánh tét và giò chả để phục vụ nhu cầu tăng cao. Để đảm bảo chất lượng và độ tươi, bánh thường chỉ được gói khi có đơn đặt trước, hạn chế rủi ro hư hỏng.

Trước thực trạng bánh chưng, bánh tét được rao bán tràn lan trên mạng xã hội dịp cận Tết, bà Hồng thừa nhận rất khó phân biệt chất lượng nếu chỉ nhìn hình ảnh quảng cáo. Do đó nên chọn cơ sở uy tín, đọc kỹ bình luận của người mua trước và tránh tâm lý ham rẻ mua phải bánh dỏm trong thời điểm thị trường "xô bồ" cuối năm.

Theo bà Hồng, rủi ro lớn nhất khi mua bánh online là bánh bị chua, mốc do thời tiết nóng, bảo quản không đúng cách hoặc do khâu sản xuất vội vàng, ép bánh chưa ráo nước để kịp giao đơn Tết.

"Với bánh chưng, bánh tét, nếu chưa ăn ngay, cần bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh; khi ăn nên hấp hoặc chiên lại. Nếu bánh có mùi chua, nhớt, xuất hiện đốm mốc đen hoặc trắng dưới lớp lá thì không nên sử dụng", bà Hồng khuyến cáo.

"Những loại bánh có màu quá sặc sỡ, xanh mướt bất thường có thể đã dùng phẩm màu hóa học. Nếu bảo quản trong ngăn mát, bánh có thể để từ 5-7 ngày; khi ăn nên hấp lại hoặc chiên. Trường hợp gửi đi xa, người mua nên yêu cầu hút chân không để kéo dài thời gian bảo quản lên khoảng 10-15 ngày", bà Hồng cho biết thêm.

Không để bản thân trở thành nạn nhân của lừa đảo

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Viết Hồng, Phó chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng TP.HCM, khuyến cáo để tránh mua phải hàng kém chất lượng, người tiêu dùng cần lưu ý một số điểm quan trọng. Yếu tố đầu tiên và mang tính quyết định là địa điểm mua sắm.

Người tiêu dùng nên ưu tiên mua hàng tại siêu thị, trung tâm thương mại hoặc cửa hàng được cơ quan quản lý cấp phép, quản lý. Đây là những điểm bán có cơ chế kiểm soát nguồn hàng, hóa đơn chứng từ rõ ràng và chịu trách nhiệm pháp lý đối với sản phẩm cung ứng ra thị trường.

"Việc lựa chọn đúng nơi mua không chỉ giúp hạn chế rủi ro mua phải hàng giả mà còn đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng theo đúng quy định pháp luật", ông Hồng nhấn mạnh.

Ngoài ra, người tiêu dùng cũng cần đặc biệt chú ý đến thông tin sản phẩm, nhất là các mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, hàng tiêu dùng nhanh, đặc biệt các sản phẩm quà biếu tặng giá trị cao. 

Không nên bị thu hút bởi quảng cáo bắt mắt, hình ảnh đẹp, giá rẻ bất thường hoặc các chương trình khuyến mãi dồn dập.

Các chương trình giảm giá cần được xem xét kỹ: liệu đó có phải là chương trình kích cầu chính thống của doanh nghiệp, siêu thị, trung tâm thương mại uy tín hay chỉ là hình thức giảm giá ảo. 

"Người tiêu dùng phải là người đưa ra quyết định cuối cùng, trên cơ sở cân nhắc đầy đủ thông tin, để không trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo", ông nói.

Theo nhiều chuyên gia và doanh nghiệp, dịp cao điểm Tết, hàng giả, hàng kém chất lượng sẽ xuất hiện nhiều hơn. Do đó, người tiêu dùng không nên mua các sản phẩm không rõ nguồn gốc, nhất là hàng rao bán tràn lan trên mạng xã hội nhưng không có thông tin pháp lý hay sự giám sát của cơ quan chức năng.

Sản phẩm lưu thông trên thị trường phải có hóa đơn, chứng từ đầy đủ, nhãn mác rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ. Việc giữ lại hóa đơn, chứng từ, thông tin giao dịch là rất cần thiết để làm căn cứ khi đổi trả hoặc khiếu nại nếu sản phẩm không đúng như quảng cáo.

"Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng tem chống hàng giả, tem truy xuất nguồn gốc, cho phép người tiêu dùng kiểm tra thông tin bằng cách quét mã hoặc nhắn tin xác thực. Trong trường hợp kiểm tra mà vẫn cảm thấy không yên tâm, người tiêu dùng hoàn toàn không nên mua", một chuyên gia lưu ý.

Siêu thị chủ động kiểm soát chất lượng hàng hóa đầu vào

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Vũ Dương Quân, Giám đốc Phòng nghiên cứu thị trường và quản lý hệ thống bán lẻ SATRA, cho biết những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, lượng hàng hóa tại hệ thống tăng mạnh. Vì vậy, công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm được đặt lên hàng đầu.

"Chúng tôi kiểm soát chặt khâu đầu vào đối với các nhà cung cấp, đặc biệt là các sản phẩm phục vụ dịp Tết. Các đơn vị cung ứng phải cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan đến an toàn thực phẩm theo quy định", ông Quân nói và cho biết doanh nghiệp cũng tăng cường lấy mẫu gửi đơn vị kiểm nghiệm độc lập đối với các mặt hàng Tết như chả lụa, bánh, mứt, kẹo, lạp xưởng, tôm khô, dưa muối... nhằm phát hiện sớm các rủi ro tiềm ẩn và kịp thời ngăn chặn sản phẩm không đảm bảo chất lượng.

Theo đại diện Bách Hóa Xanh, hệ thống này đã tăng cường kiểm soát chất lượng trên toàn chuỗi cung ứng, đặc biệt tập trung vào nhóm hàng tươi sống và các mặt hàng có nguy cơ cao như bánh kẹo, thực phẩm đóng gói sẵn.

"Trong giai đoạn cao điểm Tết, tần suất test nhanh được tăng gấp đôi so với ngày thường. Nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, hệ thống sẽ tạm giữ lô hàng, dừng xuất - dừng bán và kích hoạt quy trình kiểm soát tăng cường, chỉ cho phép lưu thông khi có kết quả đạt yêu cầu", vị này nói.

Trong khi đó, Lotte Mart cho biết với chương trình "Tick xanh trách nhiệm", có hơn 30% nhà cung cấp của hệ thống đã tham gia, với trên 500 mã hàng đang được bày bán toàn quốc. "Đây là một trong những giải pháp quan trọng giúp siết chặt tiêu chuẩn nguồn gốc và chất lượng sản phẩm dịp Tết", đại diện đơn vị này cho biết.

Chợ đầu mối tăng kiểm soát an toàn thực phẩm

Trao đổi với Tuổi Trẻ liên quan đến việc đảm bảo an toàn thực phẩm trước, trong và sau Tết Nguyên đán, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cho biết đơn vị đã thành lập 31 đoàn công tác, kiểm tra 1.320 cơ sở và tiến hành kiểm tra

đột xuất.

Ngoài ra, sở tăng mạnh khâu lấy mẫu kiểm tra và giám sát chất lượng hàng hóa cuối năm, trong đó riêng tại 3 chợ đầu mối là chợ đầu mối thực phẩm Hóc Môn, Thủ Đức và Bình Điền đã thực hiện lấy hơn 400 mẫu chỉ trong hơn một tuần qua.

Theo đó, với rau củ quả sẽ ưu tiên kiểm tra chỉ tiêu về thuốc bảo vệ thực vật; thủy hải sản là kim loại nặng, kháng sinh; thịt heo là kháng sinh, chất tăng trọng, tạo nạc... Ngoài ra, tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, nhất là trong Tết Nguyên đán với nhiều lễ hội.

Ngoài lực lượng cơ quan quản lý nhà nước, các chợ đầu mối cũng cho biết dịp này có thêm các chương trình kiểm soát. Trong khi đó, ông Nguyễn Đăng Phú, Phó giám đốc chợ đầu mối Bình Điền, cho biết đã tăng thêm nhân lực để kiểm tra kiểm soát hàng hóa ra vào, lấy mẫu hàng đi kiểm nghiệm chất lượng hằng đêm.

Theo đó, với thủy hải sản sẽ ưu tiên lấy mẫu các mặt hàng được tiêu dùng phổ biến dịp Tết, lượng hàng về nhiều như cá thu, mực, cá khô, tôm khô; thịt heo; rau củ quả... để kiểm tra các chỉ tiêu về kim loại nặng, kháng sinh, thuốc bảo vệ thực vật...

Liên quan đến câu chuyện ốc ngâm hóa chất được công an TP.HCM phát hiện thời gian qua, theo ông Phú, chợ đã tăng mạnh kiểm soát mặt hàng này, đồng thời cho tiêu thụ, kinh doanh các loại ốc còn sống, đảm bảo chất lượng.

"Có nhiều mặt hàng về chợ dịp cao điểm Tết có thể tăng 200-300% so với ngày thường, nên công tác thanh kiểm tra kiểm soát chất lượng dịp này sẽ được chợ ưu tiên nhiều hơn, đảm bảo chất lượng hàng về các chợ lẻ", ông Phú nói.

Đại diện chợ đầu mối thực phẩm Hóc Môn cũng cho biết vừa phối hợp với lực lượng của Sở An toàn thực phẩm lấy hơn 120 mẫu rau củ quả, thịt heo để đi kiểm tra chất lượng; đồng thời chợ vừa mua thêm 450 kit test để chủ động thực hiện việc lấy mẫu riêng trong mùa cao điểm Tết.

Bên cạnh đó, chợ cũng phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra các tiêu chí an toàn vệ sinh thực phẩm như vị trí đặt hàng hóa, nguồn gốc hàng hóa, chứng từ...; thường xuyên tuyên truyền thương nhân, tiểu thương về việc đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

"Với hơn 430 quầy sạp nên lượng hàng về chợ rất lớn, trong đó riêng lượng heo về chợ ngày thường đạt trung bình trên dưới 5.000 con/đêm và có thể đạt 10.000-11.000 con vào cao điểm Tết. Chúng tôi ý thức được việc kiểm soát tốt, siết chặt chất lượng hàng tại chợ đầu mối đóng vai trò rất quan trọng".

Hàng Việt Nam sẽ 'lên kệ' hơn 90% tại nhiều siêu thị dịp Tết Bính Ngọ 2026

Sáng 5-2, đoàn lãnh đạo TP.HCM đã ghé thăm, chúc Tết các siêu thị, công ty trên địa bàn TP và khảo sát công tác chuẩn bị nguồn hàng phục vụ Tết Bính Ngọ 2026 tại các đơn vị này.