Những nguyên tắc xử phạt theo Nghị định 310 (sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP trong xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn, có hiệu lực ngày 16-1) được sửa đổi hợp lý hơn so với trước đây. 

Hiện các hộ kinh doanh đang làm quen với việc kê khai thuế định kỳ, thực hiện các nghĩa vụ thông báo, báo cáo, xuất hóa đơn bán hàng hằng ngày, quy định mới khiến họ bớt lo lắng khi chẳng may có sai sót do thời gian đầu còn lúng túng.

Vi phạm nhiều hóa đơn tính sao?

Điểm a khoản 3 Điều 1 Nghị định 310 sửa đổi cách áp dụng tình tiết tăng nặng trong văn bản hướng dẫn luật trước đó. Theo đó, cơ quan thuế không áp dụng tình tiết tăng nặng "vi phạm nhiều lần" khi xử phạt vi phạm đối với hành vi khai thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thông báo và báo cáo thuế trong ba tình huống:

- Cùng một ngày, người nộp thuế khai sai một hoặc nhiều chỉ tiêu trên các hồ sơ thuế.

- Cùng một ngày, người nộp thuế chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế của cùng một sắc thuế.

- Cùng một ngày, người nộp thuế chậm nộp nhiều thông báo, báo cáo về hóa đơn, thì người nộp thuế chỉ bị xử phạt về một hành vi có khung phạt tiền cao nhất trong số các hành vi đã thực hiện.

Với nội dung sửa đổi này, việc xử phạt hợp lý hơn và phù hợp với tình hình thực tế hiện nay khi nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang làm quen thực hiện việc khai thuế, và tại cùng một thời điểm có thể có sai sót không cố ý diễn ra đối với nhiều loại thuế, nhiều chỉ tiêu trên hồ sơ khai, hoặc chưa quen với các nghĩa vụ và thời hạn thông báo, báo cáo. 

Điều này có lợi hơn cho người nộp thuế vì giảm bớt áp lực xử phạt nhiều lần đối với các sai sót phát sinh trong cùng một thời điểm.

Nghị định mới còn đơn giản hóa việc áp dụng tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ để xác định mức tiền phạt. 

Cụ thể, Nghị định 310 quy định nguyên tắc xác định mức phạt "trong trường hợp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên, thì áp dụng mức tối thiểu của khung tiền phạt, nếu có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên thì áp dụng mức tối đa của khung tiền phạt".

Như vậy, khi người nộp thuế có từ hai tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ thì cách tiếp cận của Nghị định 310 đã được tính là "nhiều". Do đó được áp dụng mức phạt nhẹ nhất hoặc bị áp dụng mức phạt nặng nhất trong khung phạt.

Điều này làm đơn giản hóa việc xem xét và tính mức phạt của cơ quan xử phạt. Đồng thời khi chủ thể đã xác định được từ hai tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ thì không cần chứng minh thêm các tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ khác, vì không còn ảnh hưởng đến mức xử phạt.

Trước đây, Nghị định 125 năm 2020 áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần để xử lý người nộp thuế.

Mỗi hóa đơn sai đều bị xử phạt, một ngày sai nhiều hóa đơn thì xem là nhiều tình tiết tăng nặng, mỗi tình tiết tăng nặng bị tính tăng 10% mức xử phạt trung bình của khung (mức áp dụng trong mọi trường hợp không quá mức tối đa và tối thiểu của khung).

Không cung cấp thông tin sẽ bị phạt

Nghị định 310 có thêm nội dung bổ sung và sửa đổi quy định về xác định mức xử phạt khi người nộp thuế thực hiện nhiều lần lập hóa đơn không đúng thời điểm, nhiều lần không lập hóa đơn (các hành vi vi phạm còn trong thời hiệu xử phạt). 

Theo đó, người nộp thuế chỉ bị xử phạt một lần và tùy theo số lượng hóa đơn vi phạm mà có mức phạt cao thấp khác nhau.

Mức xử phạt tối đa có thể lên đến 70 triệu đồng nếu lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từ 100 số hóa đơn trở lên, phạt đến 80 triệu đồng nếu không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từ 50 số hóa đơn trở lên.

So với trước đây, hành vi này bị phạt tối đa 20 triệu đồng nhưng không quy định chi tiết về cách thức xác định hành vi vi phạm và sự ảnh hưởng của số lượng hóa đơn vi phạm đến mức phạt.

Điều này dẫn đến tình trạng một số công chức thuế có thể áp dụng mức phạt tối đa một lần cho nhiều hóa đơn vi phạm, dẫn đến mức phạt thấp hơn nhiều so với số tiền trốn thuế.

Trong khi một số cơ quan thuế (và sau này được Tổng Cục thuế trả lời quan điểm chi tiết bằng công văn 5974 ngày 27-12-2023) lại áp dụng mức phạt cho từng hóa đơn, dẫn đến số tiền xử phạt lớn.

Chính vì vậy, việc tính mức phạt hóa đơn lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm như hiện nay là một thay đổi phù hợp, cân bằng lợi ích của người nộp thuế.

Bởi lẽ, nếu tính mức phạt từng lần trên từng hóa đơn và áp dụng thêm tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần, thì số tiền phạt trong nhiều trường hợp là một con số lớn, vượt quá khả năng của đơn vị nộp phạt.

Nghị định 310 quy định chi tiết hơn nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân có liên quan (ngân hàng, sàn thương mại điện tử, chủ sở hữu nền tảng số, hay bên chi trả thu nhập và các chủ thể có liên quan khác) cung cấp thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.

Nếu các tổ chức, cá nhân trên không cung cấp thông tin sẽ bị xử phạt tối đa 16 triệu đồng, cung cấp thông tin không chính xác có thể bị phạt đến 10 triệu đồng.

Từ 1-7, chuyển nhượng vàng miếng, tài sản số phải nộp thuế 0,1%

Luật Thuế thu nhập cá nhân mới có hiệu lực từ 1-7 quy định chuyển nhượng biển số đẹp trúng đấu giá phải nộp thuế 5%. Thu nhập tính thuế là phần thu nhập vượt trên 20 triệu đồng mà người nộp thuế nhận được theo từng lần phát sinh.