Nguyên CEO Bosch Việt Nam hiến kế TP.HCM thành 'đất lành' phát triển công nghệ cao

Làm thế nào để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu phát triển (R&D), giúp TP.HCM phát triển sản xuất tiên tiến và kết nối được với các trung tâm công nghệ lớn của thế giới là một trong những bài toán trọng tâm được thảo luận tại Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 (AEF 2026), diễn ra từ 26 đến 29-10.

Báo điện tử Tuổi Trẻ trao đổi với ông Võ Quang Huệ - nguyên Tổng giám đốc Bosch Việt Nam, nguyên Phó tổng giám đốc Vingroup phụ trách ngành ô tô - và ông Phạm Phú Trường - Phó giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư TP.HCM (HCMC C4IR), đơn vị tham gia tổ chức diễn đàn - để làm rõ vấn đề này.

R&D phải gắn với sản phẩm

Theo ông Võ Quang Huệ, R&D là yếu tố quan trọng hàng đầu để tạo ra sản phẩm "Make in Vietnam" có sức cạnh tranh, vừa cung cấp cho thị trường trong nước, vừa có thể xuất khẩu ra thế giới.

Ông Huệ nhấn mạnh: "Quan trọng nhất, theo tôi, R&D phải gắn liền với việc cho ra sản phẩm phục vụ cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam".

Thông qua thực tiễn làm việc tại các tập đoàn lớn và hỗ trợ nhiều start-up công nghệ, ông Huệ khẳng định đội ngũ kỹ sư Việt Nam, đặc biệt các kỹ sư trẻ, có đủ năng lực để đảm đương những đề án R&D với công nghệ hiện đại cho nhiều ngành khác nhau.

Tuy nhiên, ông Huệ nhấn mạnh đây không phải việc dễ làm. Đặc biệt với các công ty vừa và nhỏ, nguồn tài chính rất hẹp nên việc dành tiền cho R&D trong trung hạn, dài hạn càng không đơn giản.

Do đó, theo ông, chính quyền cần có chương trình hỗ trợ cho nhóm doanh nghiệp này, nhất là với các đề án R&D trong những lĩnh vực quan trọng mà thành phố muốn tập trung phát triển.

Ví dụ ở Đức, chính quyền luôn có chính sách ưu đãi để khuyến khích doanh nghiệp tăng chi cho R&D.

Ông Huệ chia sẻ: "Ở Đức và nhiều nơi khác, khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, chi phí R&D không chỉ được tính vào chi phí của công ty mà có thể được tính gấp đôi, gấp ba. Điều này được xem như tạo động lực đầu tư vào nghiên cứu - phát triển".

Hay ở Singapore, khi người thân ông Huệ nộp đơn mở một start-up về AI, một thời gian ngắn sau đã có người từ cơ quan phụ trách tìm đến, thông báo cho họ các luật lệ và những ưu đãi có thể tận dụng. Điều này giúp doanh nghiệp hiểu rõ và thực hiện sao cho có lợi cho doanh nghiệp nhiều nhất.

"Tôi nghĩ đây là những kinh nghiệm mà chúng ta có thể lưu ý, nghiên cứu và áp dụng nhằm cải thiện môi trường, hỗ trợ và tạo ra một hệ thống công quyền có thể thu hút được nhiều đầu tư vào Việt Nam trong những năm tới.

Khi để họ thấy hệ thống công quyền của mình rất ủng hộ, hỗ trợ họ giải quyết những việc họ cần, TP.HCM sẽ tạo ra niềm tin rằng đây là một vùng 'đất lành chim đậu' cho họ", ông Huệ chia sẻ.

Phát huy mô hình 3 nhà giữa các quốc gia

Một trong những giải pháp quan trọng khác để phát triển R&D là tăng cường mối liên kết "3 nhà" giữa trường đại học, viện nghiên cứu và các doanh nghiệp. Trong mối liên kết này, các đề án hợp tác không chỉ xây dựng năng lực cho người Việt mà còn tạo ra năng lực nghiên cứu phát triển ngay tại giảng đường đại học.

Liên kết ấy, theo ông, cũng cần vươn ra quốc tế.

Ông Huệ nhấn mạnh: "Những việc chúng ta đã làm rồi và cần làm thêm là kết nối các đại học trong nước với đại học nước ngoài, kết nối nguồn nhân lực đa quốc gia vào những đề án lớn, trọng điểm của quốc gia. Chính những thí điểm đó cũng là nơi xây dựng thêm niềm tin để nhà đầu tư vào Việt Nam ngày càng nhiều hơn".

Ngoại giao công nghệ và bài toán nhân tài

Theo ông Phạm Phú Trường, muốn kết nối với các trung tâm công nghệ lớn, trước hết phải biết thế giới đang có gì và Việt Nam đang cần gì.

"Khi đã biết nhau cần gì rồi, hợp tác là chuyện tự nhiên, là hoạt động mang tính thị trường rất tự nhiên của doanh nghiệp", ông Trường chia sẻ.

Trên cơ sở đó, ban tổ chức AEF đã mời các diễn giả từ Pháp, Singapore đến và bàn về cách ngoại giao công nghệ, giúp tri thức, ứng dụng công nghệ lưu thông giữa các nước, qua đó trở thành thị trường kết nối giữa các nước với nhau.

Để TP.HCM thực sự trở thành nơi hội tụ nhân tài, ý tưởng - đặc biệt từ các chuyên gia gốc Việt trên thế giới, ông Trường nhấn mạnh hai điều kiện quan trọng là môi trường sống và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

"Suy cho cùng, người gốc Việt hay người thuộc bất cứ dân tộc, quốc gia nào thì đều muốn một môi trường sống tốt. Thị trường công nghệ cũng phải phát triển đủ mạnh để chính họ, những người tham gia vào thị trường, thấy phù hợp hơn", ông Trường chia sẻ.

Theo Phó giám đốc HCMC C4IR, TP.HCM đang đi theo hướng đó.

Ông Trường phân tích: "Môi trường sống, môi trường đầu tư đang cải thiện rất nhiều. Nhiều điểm nghẽn được mở ra, được tháo gỡ, cùng các chính sách phát triển TP, nghị quyết phát triển đô thị... Có những điều kiện như thế thì rất đặc biệt, đặc biệt là sandbox và hỗ trợ cho doanh nghiệp khởi nghiệp".

Những phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại AEF 2026 gây ấn tượng mạnh mẽ

Các đại biểu tham dự Diễn đàn Kinh tế mùa thu năm 2026 cùng chia sẻ nhiều ấn tượng với những phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên làm việc sáng 28-10.