Sự thay đổi trong lối sống, chế độ ăn nhiều năng lượng, ít vận động cùng những thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội đang trở thành những yếu tố góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường và gây khó khăn cho quá trình kiểm soát đường huyết ở nhóm bệnh nhân trẻ.

Chủ quan, tự ý bỏ thuốc, không tái khám

Theo PGS Trần Quang Nam - Trưởng khoa nội tiết Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, đái tháo đường hiện được chia thành hai dạng chính, gồm đái tháo đường tuýp 1 liên quan đến cơ chế tự miễn, làm tổn thương các tế bào beta của tuyến tụy khiến cơ thể không thể tiết insulin. 

Trong khi đó, đái tháo đường tuýp 2 liên quan đến tình trạng đề kháng insulin và tụy rối loạn tiết insulin. Trước đây, bệnh đái tháo đường tuýp 2 chủ yếu xảy ra ở những người trên 40 tuổi hoặc ở độ tuổi trung niên. Tuy nhiên hiện nay số ca mắc ở nhóm dưới 40 tuổi ngày càng nhiều, thậm chí xuất hiện ở những người mới ngoài 20 tuổi.

Theo ông Nam, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự gia tăng của đái tháo đường tuýp 2 ở người trẻ là sự thay đổi trong lối sống. 

"Việc ít vận động cùng với chế độ ăn có nhiều năng lượng khiến cân nặng ngày càng tăng, tỉ lệ béo phì cao hơn. Tình trạng này kéo dài sẽ làm xuất hiện đề kháng insulin, dẫn đến rối loạn chuyển hóa, cuối cùng gây đái tháo đường", ông nói.

Người trẻ mắc đái tháo đường tuýp 2 khi mới được chẩn đoán thường tuân thủ khá tốt các chỉ định của bác sĩ, bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng cường vận động và sử dụng thuốc đầy đủ. 

"Tuy nhiên, sau một thời gian khi các chỉ số cải thiện hoặc cảm thấy sức khỏe ổn định hơn, nhiều người bắt đầu chủ quan. Một số trường hợp tự ý ngưng thuốc hoặc thử ngưng để xem bệnh có khỏi hay không", ông Quang Nam cho biết.

Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội cũng tạo ra nhiều thách thức trong việc quản lý bệnh. Nhiều thông tin lan truyền trên mạng không có cơ sở khoa học nhưng vẫn tác động mạnh đến người bệnh. 

Đặc biệt, trên TikTok xuất hiện không ít nội dung khuyến khích các chế độ ăn cực đoan hoặc quảng cáo những phương pháp điều trị được cho là có thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh đái tháo đường.

"Những thông tin này có thể khiến người bệnh hiểu sai về bản chất bệnh, tự ý ngưng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp không phù hợp. Hậu quả là đường huyết và huyết áp tăng cao, xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng. 

Một số trường hợp còn bị suy dinh dưỡng do nhịn ăn hoặc chỉ uống nước với mục đích thanh lọc cơ thể", bác sĩ Nam cho biết, nhấn mạnh việc giáo dục và cung cấp thông tin đúng đắn cho người trẻ là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Nguy cơ biến chứng cao hơn

So với người lớn tuổi, bệnh nhân trẻ mắc đái tháo đường tuýp 2 có nguy cơ xuất hiện biến chứng cao hơn do kiểm soát đường huyết không tốt từ sớm và tình trạng đường huyết cao kéo dài dẫn đến tổn thương cơ quan như mắt, thận, tim, thần kinh... 

Nguyên nhân kiểm soát đường huyết kém phần lớn do không tuân theo điều trị thuốc và chế độ ăn uống, vận động, không tái khám đúng hẹn. 

Nhiều người bỏ khám từ một đến hai năm rồi mới quay lại bệnh viện vì bận công việc hoặc chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc điều trị kiểm soát sớm và liên tục sẽ ngăn ngừa được biến chứng về lâu dài.

Trong quản lý bệnh đái tháo đường, thay đổi lối sống vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Người trẻ được khuyến khích tăng cường vận động và kiểm soát năng lượng ăn vào cơ thể hằng ngày.

"Mặc dù thuốc điều trị đóng vai trò quan trọng, thường phải sử dụng lâu dài nhưng thuốc không thể thay thế chế độ ăn uống và vận động hợp lý. Nhiều bệnh nhân có suy nghĩ rằng chỉ cần uống thuốc là có thể ăn uống thoải mái. 

Đây là quan niệm không đúng. Kiểm soát bệnh hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp đồng thời giữa dùng thuốc, chế độ ăn và vận động", ông Quang Nam nói.

Một khó khăn khác trong việc kiểm soát bệnh ở người trẻ là thói quen ăn uống bên ngoài và thường xuyên tham gia các hoạt động xã hội, khiến khó lựa chọn thực phẩm phù hợp. Trong quá trình điều trị, bác sĩ cũng thường hướng dẫn cách lựa chọn thức ăn, cách cân đối khẩu phần và kiểm soát năng lượng tiêu thụ.

Các yếu tố liên quan đến hành vi và thói quen thường rất khó thay đổi. Người bệnh cần được hướng dẫn từng bước để hiểu lợi ích của vận động, ăn uống hợp lý cũng như cách đặt ra những mục tiêu vừa sức rồi tăng dần theo thời gian.

Vận động thể lực cũng giữ vai trò quan trọng trong việc cải thiện chuyển hóa, cần kết hợp cả các bài tập giúp tăng nhịp tim và các bài tập kháng lực nhằm tăng tiêu hao năng lượng, sử dụng đường và mỡ hiệu quả hơn", ông nói.

Ở nam giới, bệnh đái tháo đường kiểm soát tốt không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh sản. Tuy nhiên, tình trạng đường huyết cao lâu năm có thể dẫn đến rối loạn cương dương, gây khó khăn trong đời sống tình dục cũng như làm tăng nguy cơ các biến chứng liên quan đến thần kinh và mạch máu.

Những cách đơn giản để giảm cân theo khoa học

1. Bắt đầu ngày mới với nước

Uống đủ nước là điều quan trọng để giải phóng toàn bộ sức mạnh của quá trình trao đổi chất trong cơ thể.

Theo một nghiên cứu được công bố trên The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, sau khi uống khoảng hai ly cao (500ml), tỉ lệ trao đổi chất của những người tham gia sẽ tăng 30%.

Các nhà nghiên cứu ước tính rằng chỉ cần tăng lượng nước uống sáu ly mỗi ngày sẽ giúp đốt cháy thêm 17.400 calo mỗi năm và giảm được 5 pound trọng lượng.

2. Đừng biến thực phẩm lành mạnh thành không lành mạnh

Thật tuyệt khi chúng ta thưởng thức một món salad lành mạnh với nhiều loại rau xanh tốt và protein để xây dựng cơ bắp. Nhưng đừng ăn salad khiến tăng cân nghĩa là tránh bất kỳ loại nước trộn salad nào có nhiều natri, calo và thậm chí là chất béo chuyển hóa.

3. Uống một ít trà xanh

Một nghiên cứu được công bố trên The American Journal of Clinical Nutrition cho thấy cùng với caffeine, các hợp chất catechin trong trà xanh làm tăng chất béo nâu (brown fat) lành mạnh trong số những người tham gia nghiên cứu.

4. Ăn nhiều nhưng có kiểm soát

Theo một nghiên cứu được công bố năm ngoái trên tạp chí Nutrients, việc nhai thức ăn với tốc độ chậm hơn nhiều sẽ có tác động trực tiếp đến mức độ đói của bạn. Những người tham gia nghiên cứu ăn bữa ăn của họ với tốc độ chậm cho biết họ no hơn và không có cảm giác thèm ăn sau đó.

5. Chọn một máy chạy bộ thích hợp

Vận động là chìa khóa để giữ cho chất béo bên trong cơ thể hoạt động, nên áp dụng bất kỳ kế hoạch tập thể dục từ mức độ trung bình đến cường độ cao nào mà bạn thích và gắn bó kiên trì.

6. Cần ăn nhiều thực phẩm nguyên chất hơn

Ăn thực phẩm nguyên hạt, chưa qua chế biến như các loại trái cây, rau và ngũ cốc cơ bản chứa nhiều chất dinh dưỡng tốt nhất và tất cả chất xơ tuyệt vời để điều chỉnh lượng hormone của bạn.

Báo động người trẻ mắc bệnh đái tháo đường

Nếu trước đây khi nhắc đến bệnh đái tháo đường, nhiều người thường nghĩ đến người cao tuổi, trung niên. Thế nhưng hiện nay ngày càng nhiều người trẻ, thậm chí thanh thiếu niên, cũng mắc bệnh lý này.