Người bán bún dùng tay không đeo găng để lấy bún và sau đó cầm tiền thối cho khách -Ảnh: AN VI
Đây là mức phạt Bộ Y tế đang đề xuất, tăng mức phạt từ 1,5-2 lần so với trước. Nhóm hành vi vi phạm trên được cho là "nhỏ nhưng phổ biến", tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Việc đề xuất tăng mức phạt vì vậy không chỉ nhằm xử lý vi phạm mà còn hướng tới thay đổi hành vi, nâng cao ý thức của người kinh doanh.
Trang báo hôm nay, Tuổi Trẻ ghi nhận các ý kiến bạn đọc xung quanh vấn đề này.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (nguyên giảng viên Viện công nghệ sinh học và thực phẩm, ĐH Bách khoa Hà Nội):
Mầm bệnh từ bàn tay bẩn
Việc Bộ Y tế đề xuất tăng mức phạt đối với nhiều hành vi vi phạm mang tính nhắc nhở, răn đe về tầm quan trọng của vệ sinh an toàn thực phẩm. Mức phạt được đề xuất đến 4 triệu đồng với hành vi bày bán, chứa đựng thực phẩm trên thiết bị, dụng cụ, vật liệu không bảo đảm vệ sinh; nơi chế biến, kinh doanh, bảo quản có côn trùng, động vật gây hại xâm nhập...
Đây là những vấn đề cơ bản để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Móng tay nếu không được cắt gọn gàng là ổ chứa vi khuẩn và vi rút gây bệnh như Salmonella, E. coli O157, Norovirus. Vi khuẩn cũng có thể dính vào tay nếu chạm vào bất kỳ đồ vật nào bị nhiễm khuẩn trên bề mặt do ai đó ho, hắt hơi vào. Vi trùng dính vào tay và không được rửa sạch có thể truyền từ người chế biến lên thực phẩm và gây bệnh cho con người.
Thay đổi điều này, quan trọng nhất đó là ý thức của cơ sở, cửa hàng kinh doanh. Khu vực bán đồ ăn phải luôn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
PGS.TS Trần Đắc Phu (nguyên cục trưởng Cục Y tế dự phòng, nay là Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế):
Hàng quán nhiều, xử lý khó nhưng khó cũng phải làm
Đề xuất của Bộ Y tế nhằm siết chặt kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm hoàn toàn đúng đắn, khi vừa qua xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm, bao gồm cả ngộ độc từ khâu chế biến các món ăn sẵn như bánh mì, đồ ăn nhanh...
Vệ sinh bàn tay là cốt lõi của an toàn thực phẩm.
Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo việc rửa tay sạch có thể giúp giảm tới 44% các bệnh lây qua đường tiêu hóa và đường hô hấp. Bàn tay bẩn mang các vi khuẩn như E. coli, Salmonella, tụ cầu... là tác nhân hàng đầu gây lây nhiễm chéo vào thực phẩm, dẫn đến ngộ độc.
Việc rửa tay đúng cách, thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe. Trong đó vệ sinh bàn tay là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ ngộ độc do vi khuẩn trong quá trình chế biến hoặc khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, nhất là trong trường hợp để móng tay dài.
Thực tế, lực lượng chức năng mỏng trong khi hàng quán nhiều, xử lý khó. Dù vậy, khó cũng phải làm, việc này mang tính chất liên ngành.
Lực lượng chức năng nên tăng cường kiểm tra, xử lý với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống. Dần dần, khi việc quản lý được siết chặt và ý thức người dân được nâng cao, việc kiểm tra sẽ không quá khó như hiện nay.
Cần tập trung vào những khu vực có nguy cơ cao như thức ăn đường phố, trường học... Không chỉ dừng lại ở kiểm tra, xử phạt mà còn phải đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân, đây mới là vấn đề cốt lõi, quan trọng.
Người bán cháo lòng tay trần bỏ rau thơm, cắt thịt - Ảnh: AN VI
Chị Lan Châu (bán hủ tiếu ở phường Phú Lâm, TP.HCM):
Quán sạch vẫn lo nguồn thực phẩm đầu vào
Tôi bán trong hẻm mỗi ngày chỉ 30-40 tô hủ tiếu. Nhiều người kêu thuê mặt tiền để bán nhưng tôi không có tiền thuê mặt bằng, phần lo bán nhiều, khách đông mình khó kiểm soát được chất lượng thực phẩm, làm ẩu, làm vội rồi mất khách.
Trước đây tôi dùng cây gắp lấy thịt, bóc hủ tiếu bằng tay. Có người góp ý, giờ tôi luôn dùng bao tay. Khách chủ yếu trong xóm, mình bán sạch hay không họ qua lại nhìn thấy cách nấu nướng hết.
Thực tế nhiều quán bán từ sáng tới chiều, không che đậy thức ăn, bụi bám đầy, hũ ớt để mốc meo, đĩa chanh để tới khô héo vẫn để cho khách dùng, tô, đũa thì trụng vô nước vội vội vàng vàng rồi đem đựng thức ăn...
Tôi nghĩ buôn bán phải có tâm, mình ăn sao bán cho khách vậy. Điều tôi lo là nguồn thực phẩm đầu vào, hiện chủ yếu tôi mua ở chợ, còn mua ở cửa hàng thịt sạch hay có giấy chứng nhận thì giá cao, bán không có lời.
Bên cạnh việc kiểm tra, xử phạt người bán không đảm bảo vệ sinh cần kiểm tra xử phạt luôn nguồn gốc thực phẩm để người bán và khách ăn cũng an tâm hơn.
Theo số liệu thống kê, chỉ ba tháng đầu năm nay, cả nước có 36 vụ ngộ độc thực phẩm với hàng trăm người bị ảnh hưởng, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm trước, chiếm hơn 40% tổng số vụ cả năm 2025.
Tay quệt mồ hôi, đếm tiền xong bóc thức ăn
Mới sáng, quán cháo lòng trong con hẻm ở đường 25, phường Hiệp Bình, TP.HCM đã đông người.
Người đàn ông chừng 40 tuổi đứng bán, tay thoăn thoắt nhưng không đeo bao tay thực phẩm, không dùng kẹp gắp thức ăn. Một tay ông cầm vá múc cháo, tay còn lại bốc lòng heo bỏ vào tô.
Bếp nghi ngút khói, thi thoảng ông đưa tay quệt mồ hôi trên trán, rồi tiếp tục bốc thức ăn. Khách gọi thêm gan hay phèo, ông dùng tay trần thò thẳng vào rổ lòng, xắt bỏ vào tô. Xong cũng tay đó ông nhận tiền, đếm trả lại tiền thối cho khách. Chưa kịp lau tay, ông quay sang múc tiếp tô khác.
Cách đó không xa, quán bún bò của một phụ nữ lớn tuổi tấp nập khách. Nồi nước lèo sôi sùng sục, mùi thơm lan ra tận ngoài đường. Song bên trong lại là khung cảnh nhếch nhác khi thùng rác để ngay bên dưới khay bún.
Chủ quán khoảng 60 tuổi đứng sau quầy, tay không đeo găng, liên tục với các thao tác quen thuộc: bốc bún, xắt thịt, chan nước lèo. Những sợi bún trắng được bà nắm trực tiếp bằng tay, bỏ vào tô một cách nhanh gọn.
Thịt bò được luộc từng miếng to trước, khách yêu cầu bà mới dùng tay trần cầm dao cắt thành lát, bỏ vào tô, rồi quay sang nhận tiền, mở hộp đựng tiền, đếm và trả lại tiền thừa.
Những tờ tiền nhàu nát được chuyền qua lại, rồi chính bàn tay đó tiếp tục quay về nắm bún, xếp rau, chan nước. Xong một bước, bà lại lau tay vào quần. Hết khách, bà nằm võng, tay bấm điện thoại.
Những cảnh này không khó thấy. Ai nhìn cũng ngán ngại nhưng sự thay đổi quá rất chậm chạp.
Các nước xử phạt mức nào?
Tại Singapore, việc vệ sinh tay và tiếp xúc thực phẩm được quy định chi tiết thành từng lỗi riêng.
Theo danh mục vi phạm của Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA), hành vi xử lý thực phẩm bằng tay trần hoặc không rửa tay sau khi đi vệ sinh bị phạt 400 SGD (khoảng 8,2 triệu đồng) và tính 6 điểm vi phạm. Cơ sở nào đạt mốc điểm trừ nhất định trong một quãng thời gian quy định có thể bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh.
Với các vi phạm nghiêm trọng hơn, mức phạt có thể lên tới 5.000-10.000 SGD (103-206 triệu đồng) hoặc phạt tù đến 3 tháng theo luật an toàn thực phẩm. Việc giám sát được thực hiện qua kiểm tra định kỳ và đột xuất do thanh tra SFA trực tiếp tiến hành.
Tại Anh, hệ thống xử lý mạnh ở cơ chế giám sát công khai. Cơ quan Tiêu chuẩn thực phẩm Vương quốc Anh (FSA) chấm điểm các cơ sở theo thang từ 0-5 thông qua "Hệ thống xếp hạng vệ sinh an toàn thực phẩm".
Thanh tra môi trường sẽ kiểm tra trực tiếp nhà bếp, quy trình chế biến và vệ sinh nhân viên. Kết quả được công bố công khai để người tiêu dùng tự lựa chọn. Ngoài kiểm tra định kỳ, thanh tra có thể kiểm tra đột xuất bất kỳ lúc nào khi có khiếu nại.
Tại Mỹ, theo hướng dẫn của Sở Y tế và vệ sinh tâm thần thành phố New York, nhân viên không được dùng tay trần tiếp xúc với thực phẩm ăn liền mà phải dùng găng tay, kẹp hoặc giấy lót.
Nếu vi phạm, mức phạt là 385 USD (hơn 10 triệu đồng), có thể tăng lên 770 USD (hơn 20 triệu) nếu không xử lý đúng quy trình.
Mỗi lỗi còn bị cộng điểm vi phạm (thường 5-8 điểm), ảnh hưởng trực tiếp đến xếp hạng vệ sinh của nhà hàng. Điểm càng cao (càng nhiều lỗi) thì xếp hạng càng thấp và nguy cơ bị đình chỉ hoạt động càng lớn.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận