H. - người em thân thiết - nói với tôi rằng: "Có những buổi tối mình không sợ cô đơn, mà sợ con mình hỏi: ba đâu?".

Đó không phải chỉ là một câu hỏi, mà là một vết xước lặp đi lặp lại.

Lòng người làm sao chạm tới

Chồng H. ngoại tình, H. phát hiện, không đánh ghen ồn ào, cũng không đăng lên mạng xã hội dù chỉ một lời bóng gió. Cô biết được sự việc từ những tin nhắn vụn vỡ, những lần "đi công tác" kéo dài bất thường và một ngày, sự thật rơi xuống như một cú va trời giáng khiến cô bàng hoàng.

H. không chọn cách làm lớn chuyện. Cô chọn im lặng, vì con. Nhưng cái giá của sự im lặng là những đêm thức trắng, là ánh mắt con trẻ dõi theo cánh cửa. Hạnh phúc, niềm tin, mọi thứ đổ vỡ chính là bi kịch lớn nhất trong một mái ấm mà ít người cân nhắc trước khi nhúng chân vào.

Chính phủ vừa ban hành nghị định 109 về xử phạt vi phạm hành chính trong bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình… Theo đó, từ ngày 18-5, hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng có thể bị phạt đến 10 triệu đồng. 

Tôi nhớ mình đã kể chuyện phạt hành chính hành vi ngoại tình với H., lúc đó cô chỉ cười nhẹ, xa xăm: "Nếu tiền mà giữ được gia đình, chắc người ta đã không ngoại tình".

Với nghị định vừa ban hành, về mặt pháp luật, việc tăng mức xử phạt là một tín hiệu rõ ràng: Nhà nước không coi ngoại tình là chuyện riêng tư thuần túy. Pháp luật xác định đây là hành vi có thể gây hệ lụy xã hội, làm tổn hại cấu trúc gia đình - vốn là tế bào của xã hội. Khi gia đình rạn nứt, những hệ quả không dừng ở hai người lớn mà lan sang con cái, sang những mối quan hệ khác và cả sự ổn định chung.

Nhưng suy cho cùng, pháp luật chỉ có thể chạm tới phần "hành vi", trong trường hợp này khó chạm tới phần "lòng người". Sau khi bị phạt, không chắc người ngoại tình dừng lại hành vi và nạn nhân cũng không thể thỏa lòng để xem như chưa có chuyện gì xảy ra.

Quyền lợi của con trẻ

Thực tế ngoại tình có thể thường bắt đầu từ những khoảng trống không được gọi tên: sự thiếu chia sẻ, sự mỏi mệt, những kỳ vọng không được đáp ứng hoặc đơn giản là sự buông thả trước cám dỗ. Khi những khoảng trống ấy không được lấp bằng đối thoại, người ta tìm đến những lối rẽ khác. Vì vậy, nếu chỉ nhìn ngoại tình như một hành vi để xử phạt thì có lẽ vẫn chưa đủ.

Nhưng có lẽ điều đáng nói nhất nằm ở quyền lợi của trẻ em. Con của H. năm nay 8 tuổi. Bé không hiểu hết câu chuyện của người lớn nhưng bé cảm nhận được sự thay đổi. Bé hỏi nhiều hơn, lặng im nhiều hơn và có những lúc bám lấy mẹ như sợ mất thêm điều gì đó.

Một đứa trẻ lớn lên trong một gia đình rạn nứt không chỉ thiếu một người mà thiếu cả cảm giác an toàn. Sự bất ổn trong gia đình có thể ảnh hưởng lâu dài đến cách trẻ xây dựng niềm tin, cách trẻ nhìn nhận tình yêu và cả cách trẻ bước vào những mối quan hệ sau này. Vì vậy khi nói đến ngoại tình, nếu chỉ dừng ở câu chuyện "ai đúng, ai sai", chúng ta có thể đã bỏ qua những hệ quả âm thầm nhưng sâu sắc hơn.

Quay trở lại với mức phạt 10 triệu đồng, nó có thể có tác dụng răn đe. Ít nhất, nó gửi đi một thông điệp rằng xã hội không thờ ơ với những vi phạm trong hôn nhân. 

Nhưng liệu nó có đủ để ngăn chặn ngoại tình? Có lẽ không. Bởi nếu một người đã sẵn sàng đánh đổi gia đình, thì 10 triệu đồng khó trở thành rào cản thực sự.

Điều quan trọng hơn có lẽ nằm ở những giải pháp mềm hơn nhưng bền vững hơn. Đó là việc giáo dục về hôn nhân ngay từ sớm - không chỉ là những kiến thức pháp luật mà là kỹ năng giao tiếp, khả năng đối diện với xung đột và ý thức về trách nhiệm trong một mối quan hệ.

Đó là việc tạo ra những không gian để các cặp vợ chồng có thể tìm đến khi gặp khủng hoảng: tư vấn tâm lý, hòa giải gia đình, những kênh hỗ trợ không mang tính phán xét. Đó cũng là việc mỗi cá nhân tự đặt ra những giới hạn cho mình, không phải vì sợ bị phạt mà vì hiểu giá trị của những gì mình đang có…

Một buổi chiều ngồi tâm sự bên tách trà ấm, H. nói với tôi rằng cô chưa biết sẽ đi tiếp thế nào nhưng cô biết một điều: "Mình phải giữ cho con một nơi đủ an toàn, dù chỉ là một nửa mái nhà". Tôi nghĩ đó là điều mà bất kỳ quy định pháp luật nào cũng hướng tới: bảo vệ những điều căn bản nhất - gia đình, sự ổn định và những đứa trẻ.

Còn lại phần khó nhất vẫn nằm ở mỗi người, bởi đôi khi, điều giữ một cuộc hôn nhân không phải là mức phạt mà là sự tử tế phía sau những đổ vỡ của những người trong cuộc, nhất là người lớn với trẻ con.

Tội ngoại tình khó phạt

Giữa tháng 5 này, mức phạt cho tội ngoại tình sẽ tăng cao, nhưng bà vợ này còn băn khoăn về ông chồng "ngoại tình tư tưởng".