Ủy viên châu Âu phụ trách chiến lược công nghiệp Stephane Sejourne ngày 7-7 cảnh báo ngành công nghiệp ô tô châu Âu đứng trước một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, với hàng triệu việc làm đang bị đe dọa khi các nhà sản xuất, nhà cung cấp và toàn bộ chuỗi cung ứng chịu áp lực ngày càng tăng.

Cơn bão hoàn hảo

Ngành công nghiệp ô tô châu Âu đang rơi vào giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều thập kỷ khi hàng loạt hãng xe lớn phải cắt giảm việc làm, đóng cửa nhà máy hoặc tái cơ cấu để đối phó với áp lực chi phí và sự cạnh tranh gay gắt. 

Mới nhất, hãng xe thể thao hạng sang Porsche của Đức dự kiến cắt giảm thêm khoảng 4.000 việc làm sau khi lợi nhuận hoạt động sụt giảm mạnh, báo Handelsblatt đưa tin đầu tuần này. 

Trước đó, Porsche đã nhiều lần điều chỉnh kế hoạch sản xuất và giảm nhân sự nhằm thích ứng với nhu cầu xe điện thấp hơn kỳ vọng. 

Khó khăn còn ảnh hưởng đến nhiều tập đoàn ô tô lớn khác của châu Âu như Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW, Stellantis và Renault. 

Một số doanh nghiệp đã công bố kế hoạch tinh giản hàng nghìn lao động, tạm dừng hoặc đóng cửa nhà máy, đồng thời cắt giảm đầu tư. Thực tế cho thấy các hãng xe đang chuyển sang chiến lược phòng thủ sau nhiều năm đầu tư mạnh cho quá trình điện hóa.

Những khó khăn của ngành ô tô có thể tác động lớn đến kinh tế châu Âu. 

Năm 2019, ngành ô tô tạo khoảng 13,8 triệu việc làm, tương đương 6,1% tổng việc làm và đóng góp hơn 7% GDP của EU. 

Đức đã mất khoảng 125.000 việc làm từ năm 2019, trong khi lao động ngành ô tô tại Pháp giảm gần 1/3 kể từ năm 2010. 

Ý, Tây Ban Nha cùng các nước Trung Âu như Czech, Slovakia và Hungary cũng chịu ảnh hưởng nặng do phụ thuộc vào sản xuất ô tô và xuất khẩu xe.

Ông Sejourne cho rằng châu Âu đang phải vật lộn với những bất lợi về công nghệ, chuỗi cung ứng suy yếu do bất ổn địa chính trị, gánh nặng tài chính về thuế quan, các rào cản xuất khẩu. 

Quan chức châu Âu này cũng đổ lỗi cho "chiến lược săn mồi" của Trung Quốc trong việc xuất khẩu năng lực sản xuất dư thừa sang châu Âu khiến các hãng xe nội địa đang mất dần thị phần. Các thương hiệu Trung Quốc hiện chiếm hơn 15% thị trường xe điện và các loại xe điện khác ở châu Âu.

Ông Sejourne cho biết Ủy ban châu Âu đang xây dựng một chiến lược toàn diện cho ngành ô tô. Tuy nhiên, ông khẳng định xu hướng xe điện sẽ tiếp tục tăng bởi 20% số xe bán ra trên toàn thế giới hiện nay là xe điện.

Chưa sẵn sàng cho xe điện

Theo Đài RT, cuộc khủng hoảng hiện nay xuất phát từ nhiều nguyên nhân cùng lúc. 

Nguyên nhân đầu tiên là chi phí năng lượng tăng cao. Sau khi xung đột Ukraine nổ ra và châu Âu cắt giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ Nga, giá điện và khí đốt tăng mạnh khiến chi phí sản xuất tại các nhà máy ô tô leo thang. 

Trong khi các đối thủ tại Mỹ và châu Á được hưởng mức giá năng lượng thấp hơn hoặc nhận nhiều hỗ trợ từ chính phủ, các nhà sản xuất châu Âu phải chịu áp lực lớn về chi phí vận hành.

Nguyên nhân thứ hai là quá trình chuyển đổi sang xe điện diễn ra nhanh hơn khả năng thích ứng của thị trường. 

Liên minh châu Âu đặt mục tiêu cấm bán xe sử dụng động cơ đốt trong từ năm 2035, buộc các hãng xe phải đầu tư hàng chục tỉ euro vào công nghệ xe điện, nhà máy pin và dây chuyền sản xuất mới. 

Tuy nhiên, nhu cầu của người tiêu dùng không tăng như kỳ vọng, giá xe điện vẫn cao, hạ tầng sạc tại nhiều nước chưa hoàn thiện, trong khi việc cắt giảm hỗ trợ của một số chính phủ khiến doanh số xe điện chững lại.

Một thách thức khác là thị trường quốc tế ngày càng phân mảnh. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, các chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn và nhiều quốc gia ưu tiên phát triển ngành công nghiệp trong nước, các nhà sản xuất ô tô châu Âu phải đối mặt với môi trường kinh doanh phức tạp hơn trước.

Giới phân tích cảnh báo khủng hoảng kéo dài của ngành ô tô châu Âu có thể gây tác động dây chuyền, làm suy yếu một trong những ngành chế tạo chủ lực của khu vực và đánh mất lợi thế cạnh tranh.

Bất ổn Trung Đông làm 'tăng tốc' cuộc chuyển dịch xe điện ở châu Âu

Theo dữ liệu từ các nền tảng mua bán ô tô trực tuyến tại châu Âu, mức độ quan tâm và tìm kiếm xe điện đã tăng mạnh từ cuối tháng 2 - thời điểm xung đột tại Trung Đông bắt đầu bùng phát.