Chiều 1-4, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì hội nghị trực tiếp và trực tuyến với các bộ, ban, ngành, địa phương về công tác phòng chống thiên tai năm 2026.

Nguy cơ nhiều siêu bão, mưa cực đoan

Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhận định năm 2026 là năm ENSO sẽ chuyển pha mạnh từ La Nina sang trung tính và có khả năng chuyển sang El Nino từ giữa năm (xác suất cao), làm gia tăng rõ rệt tính biến động, cực đoan và khó lường của thiên tai.

Cụ thể nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn năm 2025, tập trung từ tháng 4 đến tháng 8. Nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn gia tăng, nhất là tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Năm nay, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông có khả năng thấp hơn so với trung bình nhiều năm.

Trung bình nhiều năm trên Biển Đông có khoảng 12,7 cơn và đổ bộ đất liền nước ta khoảng 5,1 cơn, thấp hơn nhiều so với năm 2025 - kỷ lục về số lượng bão và áp thấp nhiệt đới với 21 cơn.

Tuy nhiên cần đặc biệt lưu ý nguy cơ xuất hiện bão mạnh, thậm chí rất mạnh, tăng cường nhanh (tiềm ẩn nguy cơ siêu bão) với quỹ đạo và thời điểm hoạt động phức tạp, khó dự báo.

Đối với mưa lớn, ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ tập trung chủ yếu từ tháng 6 đến tháng 9. Còn khu vực Trung Bộ tập trung trong tháng 10 đến tháng 12.

Dự báo tổng lượng mưa và số đợt mưa diện rộng năm nay xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình, nhưng mưa lớn cục bộ cường suất rất lớn có xu hướng gia tăng, dễ gây ngập úng đô thị, lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt trong các thời kỳ chuyển mùa (tháng 4-5 và tháng 9-10).

Về lũ, ngập lụt, dự báo ở Bắc Bộ, đỉnh lũ hạ lưu các sông chính ở mức báo động 1 - báo động 2, sông nhỏ, thượng lưu sông chính có thể đạt báo động 2 - báo động 3, có sông trên báo động 3.

Bắc Trung Bộ, đỉnh lũ sông Mã, sông Cả đạt báo động 1 - báo động 2, một số nơi vượt báo động 2.

Trung và Nam Trung Bộ (từ Quảng Trị đến Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng), đỉnh lũ phổ biến báo động 2 - báo động 3, có nơi vượt báo động 3.

Sông Mekong và Đồng bằng sông Cửu Long, mực nước tại Tân Châu, Châu Đốc dao động ở báo động 1, hạ lưu lên báo động 2 - báo động 3 và trên báo động 3.

Trình cấp có thẩm quyền ban hành quy trình vận hành hồ chứa trước mùa mưa lũ

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực, đóng góp của các bộ, ngành, địa phương, toàn hệ thống chính trị, người dân và bạn bè quốc tế trong ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai thời gian qua.

Thủ tướng nhấn mạnh một trong những bài học quan trọng là phải chủ động, linh hoạt, sáng tạo và kịp thời trong chỉ đạo, điều hành, đặt con người là trên hết, trước hết. Công tác phòng, chống thiên tai cần chuyển nhanh từ bị động sang chủ động phòng ngừa và khắc phục, với tinh thần 'thần tốc', phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và nghĩa đồng bào.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra một số hạn chế như nhận thức chưa đồng đều, công tác dự báo và phòng ngừa còn yếu, hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu, việc ứng phó đôi lúc còn lúng túng.

Thủ tướng yêu cầu lấy người dân làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau; đồng thời gắn công tác phòng, chống thiên tai với các mục tiêu phát triển dài hạn và tăng trưởng kinh tế.

Về giải pháp, Thủ tướng chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật; đầu tư hiện đại hóa công tác dự báo; xây dựng xã, phường, đặc khu thành "pháo đài" phòng, chống thiên tai; tăng cường dự trữ chiến lược và đổi mới phương châm '4 tại chỗ'.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát, hoàn thiện quy trình vận hành hồ chứa trên các lưu vực sông trước mùa mưa lũ 2026, đồng thời xây dựng các kịch bản ứng phó thiên tai, nhất là tình huống cực đoan.

Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm kiểm tra, xử lý các công trình giao thông cản trở thoát lũ, có giải pháp hạn chế sạt lở, bảo đảm an toàn.

Bộ Công Thương phải tăng cường quản lý an toàn hồ đập thủy điện, xử lý nghiêm, kể cả thu hồi giấy phép với các đơn vị vi phạm.

Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương xây dựng phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, lồng ghép phòng, chống thiên tai vào quy hoạch phát triển, coi đây là khoản đầu tư cho phát triển bền vững.

Dự báo, cảnh báo thiên tai phải từ sớm, từ xa, kịp thời, chính xác

Sau mùa mưa bão 2025, một trong những bài học được Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh là công tác dự báo, cảnh báo phải được thực hiện từ sớm, từ xa, kịp thời, chính xác.