Theo kế hoạch hôm nay (1-4), Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì hội nghị trực tiếp và trực tuyến với các bộ, ban, ngành và các địa phương tổng kết công tác phòng, chống thiên tai năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026.

Phương án ứng phó thiên tai, cứu hộ, cứu nạn ở một số địa phương còn lúng túng

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thiên tai năm 2025 diễn ra dồn dập, khốc liệt, trên phạm vi rộng, mang nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử.

Năm qua, thiên tai làm 484 người chết, mất tích, 811 người bị thương, 4.259 nhà bị sập, đổ, trôi, hơn 350.000 nhà bị hư hỏng, tốc mái, khoảng 547.000ha lúa, hoa màu và 322.000ha cây trồng khác bị ngập úng, thiệt hại... Tổng thiệt hại về kinh tế ước tính hơn 104.000 tỉ đồng.

Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ đánh giá công tác phòng, chống thiên tai còn nhiều tồn tại kéo dài chưa được xử lý dứt điểm, cùng với những hạn chế mới phát sinh cần sớm khắc phục.

Thứ nhất, vẫn còn thiệt hại đáng tiếc về người trong thiên tai do cố tình đi qua ngầm tràn, ở lại trên tàu thuyền đang neo đậu khi bão đổ bộ hay hạ thủy, xuất bến, tham gia giao thông khi có gió bão, nguy cơ dông lốc...

Thứ hai, công tác dự báo, cảnh báo sớm, chi tiết cho một số loại hình thiên tai cực đoan xảy ra trong phạm vi hẹp như mưa lớn cực đoan cục bộ, lũ đặc biệt lớn, vượt lịch sử, sạt lở đất, lũ quét, dông, lốc… còn hạn chế.

Thứ ba, khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng nói chung, công trình phòng, chống thiên tai nói riêng còn hạn chế, nhất là khi xảy ra mưa lũ cực đoan, lũ về vượt tần suất kiểm tra và khả năng xả tối đa của hồ chứa.

Thứ tư, quy trình vận hành đơn hồ, liên hồ chứa các lưu vực sông đã bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế, không phù hợp với tình huống diễn biến mưa lũ cực đoan "lũ chồng lũ, lũ đặc biệt lớn" đã xảy ra.

Thứ năm, phương án ứng phó thiên tai, cứu hộ, cứu nạn tại một số địa phương còn hạn chế, lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Phương tiện, trang thiết bị ứng phó thiên tai, cứu hộ cứu nạn còn thiếu, thông tin liên lạc thường xuyên bị gián đoạn, nhất là với khu vực vùng sâu, vùng xa, trong các đợt lũ, bão lịch sử.

Cao tốc cản thoát lũ vì cống thoát nước không đủ khẩu độ

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định thiên tai dồn dập và đặc biệt khốc liệt, mang nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử, xảy ra trên diện rộng, thời gian kéo dài, lũ chồng lũ, bão chồng bão là nguyên nhân khách quan gây thiệt hại lớn về người, tài sản.

Tuy nhiên, còn nhiều nguyên nhân chủ quan như tâm lý chủ quan, nhận thức chưa đầy đủ về mức độ nguy hiểm của thiên tai của không ít người dân.

Việc thực thi các biện pháp sơ tán, cưỡng chế di dời dân hoặc xử phạt hành vi vi phạm an toàn trong thiên tai về tàu thuyền, giao thông,... ở một số nơi chưa quyết liệt, triệt để.

Cùng với đó, phương án ứng phó với thiên tai còn hình thức, chưa xét (tính-PV) đến tình huống mưa lũ cực đoan, vượt lịch sử, chưa tổ chức diễn tập ứng phó sát với thực tế.

Việc lập quy hoạch và quản lý thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, hạ tầng chưa lồng ghép, đánh giá đầy đủ tác động của thiên tai, dẫn đến gia tăng rủi ro thiên tai, thay đổi dòng chảy, cản trở thoát lũ, gây ngập lụt trầm trọng hơn. 

Đơn cử như các tuyến giao thông đường bộ, cao tốc, đường sắt vuông góc với hướng dòng chảy, các cống thoát nước không đủ khẩu độ gây cản trở việc thoát lũ, ngập úng phía thượng lưu...

Di dời, sơ tán dân đến nơi an toàn là biện pháp hiệu quả

Một trong những bài học được Bộ chỉ ra trong phòng, chống thiên tai là vai trò công tác dự báo, cảnh báo là đặc biệt quan trọng, thông tin dự báo, cảnh báo phải từ sớm, từ xa, kịp thời, chính xác.

Cùng với đó là vai trò lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất, quyết liệt của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và sự vào cuộc quyết liệt, quyết đoán, dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu là những yếu tố cốt lõi trong công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai.

Phải đặt mục tiêu bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của người dân lên trên hết, trước hết, trong đó biện pháp di dời, sơ tán dân đến nơi an toàn là biện pháp hiệu quả và thiết thực nhất.

Đồng thời cần chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm "4 tại chỗ" để sẵn sàng ứng phó khi có tình huống xảy ra.

"Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng lại, sửa chữa nhà ở cho các hộ dân bị thiệt hại do bão, lũ để lại nhiều bài học kinh nghiệm, có thể vận dụng tạo tiền đề, mô hình mẫu cho công tác phòng, chống và khắc phục thiên tai trong thời gian tới.

Dự báo ENSO nghiêng dần sang pha nóng, nguy cơ xuất hiện bão mạnh trong năm 2026

Năm 2026 được dự báo là năm ENSO chuyển pha và nghiêng dần sang pha nóng nên nắng nóng, nhiệt độ có khả năng cao hơn, tạo điều kiện để hình thành các cơn bão mạnh và gây mưa lớn hơn.