Mỹ nhiều lần đề nghị SpaceX bật, tắt Starlink, hỗ trợ Ukraine và người biểu tình Iran

Theo Hãng tin Reuters, 6 cựu quan chức cấp cao Mỹ tiết lộ các chính quyền Mỹ trong nhiều năm qua đã nhiều lần đề nghị SpaceX của tỉ phú Elon Musk bật hoặc tắt dịch vụ vệ tinh Starlink tại các điểm nóng như Ukraine và Trung Đông.

Mỹ hỗ trợ đưa thiết bị Starlink vào Iran

Theo các nguồn tin, dưới thời Tổng thống Joe Biden, Mỹ đã yêu cầu Starlink ngắt dịch vụ để chặn liên lạc của các lực lượng được Iran hậu thuẫn, bao gồm Houthi đóng tại Yemen và Hezbollah đóng tại Lebanon.

Trong khi đó, Washington lại yêu cầu kích hoạt dịch vụ để hỗ trợ quân đội Ukraine và phong trào biểu tình ở Iran vào năm 2022.

Nguồn tin cho biết các thiết bị đầu cuối Starlink đã được đưa vào Iran với sự hỗ trợ từ chính quyền Mỹ. Chính quyền Biden nhiều lần cung cấp cho SpaceX thông tin tình báo cho thấy Houthi và Hezbollah đã tiếp cận các thiết bị đầu cuối Starlink bị tuồn qua trung gian.

Tương tự, chính quyền đương nhiệm của Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu ông Musk cung cấp dịch vụ Starlink tại Iran sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào năm 2025 và 2026, với hy vọng cải thiện khả năng truy cập Internet và liên lạc cho những người biểu tình chống chính phủ.

Thông tin này gây chú ý trong bối cảnh Ukraine gần đây đã bị hạn chế quyền truy cập Starshield - phiên bản quân sự của Starlink, trong khi phải hứng chịu các đòn không kích của Nga.

Gián đoạn đã gây ảnh hưởng đến hoạt động của các máy bay không người lái (drone) Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky còn cho biết tốc độ Starlink đã sụt giảm, trong khi Kiev phụ thuộc vào hệ thống này để tiến hành phòng thủ trước tên lửa Nga.

Reuters từng đưa tin lệnh hạn chế tốc độ Starshield đến từ bên trong Nhà Trắng. Song chính quyền Tổng thống Donald Trump chỉ thừa nhận có tình trạng giảm tốc độ, chứ không xác nhận có phải họ đã ra lệnh hay không.

Trong khi đó, tỉ phú Elon Musk khẳng định Starshield thuộc sở hữu và do chính phủ Mỹ kiểm soát, mọi giới hạn về tốc độ hay việc sử dụng đều do quân đội Mỹ quyết định và sau cùng là Tổng thống Mỹ.

Việc Ukraine - đồng minh của Mỹ - bị hạn chế sử dụng dịch vụ cũng khiến giới chức châu Âu lo ngại. Một số người cho rằng châu Âu cần phát triển năng lực liên lạc vệ tinh quân sự riêng, bởi hiện chưa có phương án thay thế khả thi trong ngắn hạn.

Rủi ro khi Mỹ phụ thuộc vào SpaceX

Các thông tin vừa được tiết lộ cùng diễn biến gần đây cho thấy sự phụ thuộc chặt chẽ của chính quyền Mỹ vào một công ty tư nhân như SpaceX trong việc triển khai các chính sách đối ngoại.

Vai trò của ông Musk tại SpaceX cũng làm dấy lên câu hỏi về người thực sự quyết định cách sử dụng các dịch vụ vệ tinh của hãng.

Theo ông Armand Musey - chủ tịch công ty tư vấn vệ tinh Summit Ridge Group, ông Musk đáng ra chỉ là lãnh đạo một doanh nghiệp có hợp đồng với Chính phủ, song trên thực tế lại đang đưa ra những quyết định lớn về chính sách đối ngoại.

Ông Musey cũng cho rằng khó xác định các quyết định của tỉ phú Musk xuất phát từ quan điểm cá nhân hay chịu tác động từ bên ngoài.

Năm 2022, ông Musk từng công khai thông tin đã chỉ đạo SpaceX cắt vùng phủ sóng của Starlink tại một số khu vực ở Ukraine và từ chối kích hoạt dịch vụ ở Crimea để hỗ trợ tấn công hạm đội Nga.

Trước các gián đoạn gần đây, hôm 23-10, nghị sĩ Đảng Dân chủ Jason Crow kêu gọi làm rõ những thay đổi đối với dịch vụ vệ tinh dành cho Ukraine, đồng thời cảnh báo về những rủi ro từ việc Mỹ phụ thuộc vào SpaceX.

'Google của Nga' bị tấn công, kết nối Starlink bị chặn: Chiến sự Nga - Ukraine lan sang mặt trận mới

Hạ tầng Internet đang trở thành một mặt trận mới trong cuộc chiến Nga - Ukraine, khi các cuộc tấn công vào trung tâm dữ liệu ở Nga và gián đoạn với Starlink gây ra những tác động có thể cảm nhận tức thì.