Đánh chặn tên lửa Iran gần như bất khả thi?

Theo phân tích của Military Watch, Fattah-2 có tầm bắn khoảng 1.400km và là dòng tên lửa duy nhất của Iran được cho là tích hợp phương tiện lướt siêu thanh (hypersonic glide vehicles - HGV).

Khác với tên lửa đạn đạo thông thường, HGV có thể thay đổi quỹ đạo và độ cao linh hoạt trong quá trình bay, khiến hệ thống radar và tên lửa đánh chặn rất khó dự đoán hướng tiếp cận.

Khi kết hợp với tốc độ siêu thanh, loại vũ khí này gần như vượt ngoài khả năng đánh chặn của các hệ thống phòng không hiện nay, các chuyên gia nhận định.

Phó chủ tịch của Rafael Advanced Defence Systems - nhà phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa hàng đầu của Israel - Yuval Baseski hồi tháng 8-2025 cho rằng sự xuất hiện của loại vũ khí này buộc công ty và Lực lượng Phòng vệ Israel phải xem xét lại toàn bộ cách tiếp cận đối với phòng thủ tên lửa.

"Tên lửa siêu thanh mở ra một kỷ nguyên mới trong phòng không", ông nhận định, đồng thời cảnh báo rằng các phương pháp phòng thủ truyền thống không còn đáng tin cậy trước loại vũ khí này.

Theo ông, các hệ thống phòng không hiện nay đều dựa trên nguyên lý cốt lõi: tên lửa đánh chặn phải bay nhanh hơn mục tiêu.

"Tuy nhiên nguyên tắc đó không còn áp dụng với tên lửa siêu thanh. Để đánh chặn một mục tiêu bay ở tốc độ Mach 10, hệ thống phòng thủ phải đạt tới Mach 30 - điều gần như không thể trong khí quyển do ma sát không khí", ông nhấn mạnh.

Lấy ví dụ từ bóng rổ, ông Baseski ví von: "Một tên lửa đánh chặn theo dõi một tên lửa siêu thanh cũng giống như một cầu thủ cố kèm LeBron James. Bạn có thể đuổi theo anh ấy, nhưng sẽ không thể ngăn anh ấy ghi điểm".

Về giải pháp, ông đề xuất mô hình "phòng thủ theo khu vực", trong đó nhiều tên lửa đánh chặn cùng bảo vệ các vùng không phận nhất định và tấn công khi chúng tiến vào, thay vì đuổi theo từng mục tiêu riêng lẻ.

Tuy nhiên Israel hiện chưa cho thấy dấu hiệu có thể triển khai cách tiếp cận này. Ngay cả khi được cấp vốn, hệ thống như vậy có thể mất nhiều năm để xây dựng và tiêu tốn hàng chục tỉ USD.

Quan chức Mỹ cảnh báo "không đủ khả năng"

Trong khi đó, các quan chức quân sự Mỹ cũng cảnh báo hệ thống phòng thủ hiện nay đang chịu áp lực lớn trước các đợt tấn công bằng drone và tên lửa của Iran. 

Theo các nguồn tin được tiết lộ trong cuộc họp kín với Quốc hội Mỹ, Iran đã triển khai hàng nghìn drone tấn công cảm tử trong các đợt trả đũa nhằm vào mục tiêu của Mỹ.

Theo đó, Iran đã phóng các drone Shahed có chi phí thấp. Với đặc tính bay thấp và chậm, các drone này có khả năng né tránh hệ thống phòng không truyền thống tốt hơn so với tên lửa đạn đạo.

Các quan chức thừa nhận, dù quân đội Mỹ có thể bắn hạ phần lớn drone, nhưng không thể đánh chặn toàn bộ. 

Do đó Washington đang tập trung phá hủy các bệ phóng drone và tên lửa của Iran càng sớm càng tốt để giảm áp lực cho hệ thống phòng thủ.

Một số nghị sĩ Mỹ lo ngại rằng việc liên tục đánh chặn tên lửa và drone giá rẻ của Iran có thể khiến Mỹ nhanh chóng tiêu hao các loại tên lửa đánh chặn hiện đại như Patriot và THAAD.

Theo phân tích sơ bộ của Bộ Chiến tranh Mỹ, trong những ngày đầu xung đột, Mỹ chi khoảng 2 tỉ USD mỗi ngày. 

Con số này sau đó đã giảm xuống gần 1 tỉ USD mỗi ngày và được dự đoán sẽ tiếp tục giảm khi xung đột kéo dài.

Tuy nhiên phía Mỹ - bao gồm Tổng thống Mỹ Donald Trump - khẳng định vẫn còn đủ kho dự trữ vũ khí "gần như vô hạn" để duy trì chiến dịch quân sự. 

Các quan chức Nhà Trắng cũng cho biết Washington đang sử dụng nhiều biện pháp khác nhau để đối phó drone Iran thay vì chỉ dựa vào các tên lửa đánh chặn đắt tiền.

Trong bối cảnh đó, các nhà phân tích cho rằng kho tên lửa Fattah-2 của Iran có thể tiếp tục xuyên thủng mạng lưới phòng thủ hiện nay. 

Điều này khiến Mỹ và Israel phải tăng áp lực giành ưu thế trên không phận Iran nhằm phá hủy các bệ phóng tên lửa trước khi chúng kịp khai hỏa.

'Operation Epic Fury': Tên chiến dịch gây tranh cãi của Mỹ và câu chuyện phía sau

Liệu "Epic Fury" là một chiến lược tâm lý đầy toan tính của Nhà Trắng hay chỉ đơn giản là sự "giải trí hóa" ngôn ngữ quân sự?