Mỹ - Iran trong ngừng có bắn

Các đòn trả đũa qua lại giữa Washington và Tehran đang đẩy thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh đến bờ vực sụp đổ, trong khi triển vọng hòa đàm ngày càng xa vời.

Mỹ - Iran trong ngừng có bắn - Ảnh 1.

Tàu thuyền ở eo biển Hormuz hôm 22-5 - Ảnh: REUTERS

Rạng sáng 28-5, quân đội Mỹ bắn hạ 4 máy bay không người lái (drone) được phóng từ Iran, đồng thời tấn công một trung tâm điều khiển tại thành phố cảng Bandar Abbas ở miền nam Iran.

Đây là lần thứ hai trong vòng ba ngày Mỹ tiến hành hành động quân sự tương tự - sau cuộc tấn công hôm 25-5. Hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ nhấn mạnh những hành động này là "có chừng mực", nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ trong khu vực và vẫn duy trì lệnh ngừng bắn vốn có hiệu lực từ tháng 4.

Đòn đáp trả liên tiếp

Tuy nhiên giới quan sát nhận định những đòn nổ súng qua lại giữa hai bên đang đe dọa nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn, làm giảm hy vọng về một nền hòa bình lâu dài và đẩy giá dầu thế giới tăng trở lại. Ngày 28-5, giá dầu thô Brent tăng hơn 2%, lên gần 97 USD/thùng.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân Mỹ để đáp trả cuộc tấn công vào rạng sáng cùng ngày, dù không nêu rõ vị trí căn cứ. IRGC cho rằng Mỹ đã sử dụng căn cứ này để phát động đòn tấn công vào miền nam Iran.

Cùng ngày, Kuwait - nơi đặt căn cứ quân sự lớn của Mỹ - cho biết nước này phải đối mặt với cuộc tấn công bằng tên lửa và drone, song không xác nhận đòn tấn công xuất phát từ đâu. Iran cũng tuyên bố nổ súng vào 4 tàu tìm cách vượt qua eo biển Hormuz.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei khẳng định Tehran sẽ "thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia", đồng thời lên án "những phát ngôn mang tính đe dọa của các quan chức Mỹ nhằm vào Iran và một số quốc gia trong khu vực".

Nguy cơ xung đột kéo dài

Dù cuối tuần trước Tổng thống Donald Trump và các quan chức Mỹ tuyên bố hai bên sắp đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột, song những ngày gần đây hầu như không có dấu hiệu nào cho thấy hòa đàm đang tiến triển.

Tại cuộc họp nội các ngày 27-5, ông Trump khẳng định sẽ không chấp nhận "thỏa thuận tồi tệ" và không chịu áp lực phải nhanh chóng đàm phán - trái ngược hẳn với tuyên bố của chính các quan chức trong chính quyền ông rằng thỏa thuận đã "hoàn tất 95%".

"Chúng ta mới chỉ làm việc này được vài tháng. Chiến tranh Triều Tiên, chiến tranh Afghanistan đều kéo dài nhiều năm, còn chúng ta mới chỉ tham gia vài tháng" - ông Trump phát biểu khi được hỏi về thời điểm cuộc chiến với Iran có thể kết thúc.

Các điểm bất đồng chính trong đàm phán hiện xoay quanh ba vấn đề: lệnh trừng phạt của Mỹ đang áp lên Iran, yêu cầu Iran từ bỏ năng lực phát triển hạt nhân, và việc phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Ông Trump nhận định Iran "đang đàm phán trong tình thế gần như cạn kiệt mọi lựa chọn", đồng thời bác bỏ tính toán của Tehran rằng ông sẽ nhượng bộ vì sức ép từ cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay.

"Tôi không quan tâm tới bầu cử giữa kỳ" - ông Trump nhấn mạnh, đồng thời lưu ý số binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong cuộc chiến với Iran hiện là 13 người, vẫn thấp hơn so với con số trong các cuộc chiến trước đây của Mỹ.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng tăng sức ép lên các đồng minh Ả Rập tại vùng Vịnh, tuyên bố có thể từ chối đạt thỏa thuận với Iran nếu Saudi Arabia, Qatar và Kuwait không tham gia Hiệp định Abraham - thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và các đối thủ lâu năm ở Trung Đông được thúc đẩy từ nhiệm kỳ đầu của ông.

Việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa trong những tháng gần đây đã đẩy giá dầu thế giới và giá xăng tại Mỹ tăng mạnh.

Theo báo Washington Post, các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy tỉ lệ ủng hộ ông Trump đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiệm kỳ thứ hai, khi cử tri ngày càng không hài lòng với cách ông điều hành kinh tế và phản đối quyết định phát động cuộc chiến với Iran.

Định hình lại chiến lược năng lượng

Ngày 28-5, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho biết xung đột tại Trung Đông đang buộc các nước phải mở ra những tuyến cung ứng mới và đẩy mạnh khai thác tài nguyên trong nước để ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng, theo AFP.

Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nhận định: "Chúng ta đang ở giữa cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng lớn nhất mà thế giới từng đối mặt. Tôi tin rằng điều này sẽ định hình lại các chiến lược đầu tư toàn cầu, tương tự những thay đổi lớn mà ngành năng lượng từng chứng kiến sau các cú sốc dầu mỏ thập niên 1970".

Mỹ - Iran trong ngừng có bắn - Ảnh 2.Iran tấn công căn cứ Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả 'mạnh mẽ hơn'

Căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang khi Washington tuyên bố phá hủy một trạm điều khiển drone của Tehran gần Hormuz. Ngay sau đó, Iran đáp trả bằng cuộc tấn công nhằm vào căn cứ Mỹ tại Kuwait.

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất