Sáng 25-8 ở Hà Nội, Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, tổ chức lễ ra mắt Chương trình cộng đồng chăm sóc sức khỏe phụ nữ với chủ đề "Lắng nghe nội tiết tố nữ" nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về những thay đổi sức khỏe ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh.

Những thay đổi không chỉ nằm ở vài cơn bốc hỏa

Tại chương trình, ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bọ Y tế, cho biết Việt Nam hiện có hơn 13 triệu phụ nữ trên 45 tuổi. Tuổi mãn kinh trung bình của phụ nữ Việt Nam khoảng 48-50 tuổi.

Sau mãn kinh, phụ nữ có thể tiếp tục sống thêm 30-40 năm. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn này không thể chỉ được xem là vấn đề riêng của từng cá nhân mà cần được nhìn nhận như một vấn đề sức khỏe cộng đồng.

GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam, cho biết bà từng tiếp nhận nhiều trường hợp phụ nữ bước vào tuổi mãn kinh với những thay đổi rõ rệt về thể chất và tâm lý. Nhiều trường hợp, sự thay đổi này ảnh hưởng đến cả quan hệ vợ chồng và không khí gia đình.

"Có người chồng chia sẻ vợ thường xuyên bốc hỏa, cáu gắt vô cớ, khiến cả gia đình luôn trong trạng thái căng thẳng. Thậm chí, gia đình đã đưa người vợ đi thăm khám, điều trị ở nhiều cơ sở, chuyên khoa nhưng tình trạng vẫn không cải thiện", GS Mai chia sẻ.

Theo bà, một trong những nguyên nhân quan trọng là nhiều người vẫn chỉ xem mãn kinh là thời điểm chấm dứt chức năng sinh sản. Trên thực tế, đây là một bước chuyển biến sinh học quan trọng của toàn cơ thể.

Sự suy giảm estrogen trong thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh có thể tác động đến nhiều cơ quan thông qua các thụ thể estrogen phân bố rộng rãi trong cơ thể.

Người phụ nữ có thể xuất hiện các triệu chứng vận mạch như bốc hỏa, vã mồ hôi; rối loạn giấc ngủ; thay đổi tâm trạng, giảm khả năng tập trung, cảm giác "sương mù não"; rối loạn sinh dục - tiết niệu và suy giảm ham muốn tình dục.

Ở mức độ nặng hơn, những thay đổi này có thể liên quan đến mất xương, tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương, đồng thời làm gia tăng các vấn đề về tim mạch và chuyển hóa.

Theo các chuyên gia, trong 5-7 năm đầu sau mãn kinh, khối lượng xương có thể mất với tốc độ khoảng 1,5-2% mỗi năm. Nguy cơ gãy cổ xương đùi suốt đời ở phụ nữ được ước tính khoảng 17-22%.

"Do đó phụ nữ mãn kinh không nên chỉ quan tâm đến những biểu hiện dễ nhận thấy như bốc hỏa, mất ngủ hay cáu gắt mà cần chủ động theo dõi sức khỏe xương, tim mạch, chuyển hóa và sức khỏe tinh thần", GS Mai nói.

Đừng âm thầm "chịu đựng" mãn kinh

Ông Đinh Anh Tuấn cho rằng điều quan trọng là giúp phụ nữ nhận biết và chấp nhận mãn kinh như một giai đoạn tất yếu của cuộc sống, đồng thời có biện pháp dự phòng và chăm sóc phù hợp ngay từ sớm.

Theo đó, việc chăm sóc không chỉ nằm ở thuốc hay các chế phẩm bổ sung mà bắt đầu từ chế độ ăn, vận động, đời sống tinh thần và khả năng thích ứng với những thay đổi của cơ thể.

Chế độ ăn giàu canxi, vitamin D, tăng cường hoạt động ngoài trời và duy trì vận động có vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương.

Duy trì giờ ngủ và thức đều đặn, hạn chế ngủ ban ngày quá lâu, tránh caffeine sau 14h, hạn chế rượu trước khi ngủ; duy trì ít nhất 150 phút vận động thể chất cường độ trung bình mỗi tuần,...

Theo GS Mai, suy giảm estrogen là quá trình sinh lý không thể đảo ngược. Tuy nhiên, ở những phụ nữ phù hợp, liệu pháp nội tiết có thể giúp kiểm soát hiệu quả nhiều triệu chứng của mãn kinh. Thời điểm phù hợp nhất để can thiệp là dưới 60 tuổi và dưới 10 năm sau mãn kinh. 

Tuy nhiên, không phải phụ nữ nào cũng cần hoặc có thể sử dụng liệu pháp nội tiết. Việc điều trị phải được bác sĩ đánh giá dựa trên tuổi, thời điểm bắt đầu mãn kinh, triệu chứng, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ.

"Mãn kinh không phải là một căn bệnh, càng không phải giai đoạn mà người phụ nữ phải âm thầm chịu đựng. Đây là một bước chuyển sinh học lớn, cần được chuẩn bị từ sớm và chăm sóc toàn diện để giúp chị em có thêm hàng chục năm sống vui khỏe hơn", GS Mai nói.

Mất ngủ vì bốc hỏa, nữ Việt kiều về nước điều trị mãn kinh

Mãn kinh là giai đoạn sinh lý tự nhiên mà bất kỳ phụ nữ nào cũng phải trải qua, nhưng không ít phụ nữ đã âm thầm chịu đựng những thay đổi kéo dài, ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe và chất lượng sống.