Tuổi Trẻ giới thiệu một số ý kiến từ thực tế cách làm của nhà nông, ngư dân, người đô thị và nhà khoa học xung quanh câu chuyện tiết kiệm xăng dầu, cũng là tiết kiệm chi phí cuộc sống.

* TS Nguyễn Đính (Viện Công nghệ môi trường, Giảm nhẹ thiên tai và Biến đổi khí hậu):

Tưới nhỏ giọt, cải tiến máy móc

Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng các giải pháp để giảm năng lượng trong sản xuất nông nghiệp. Tại Hà Lan - quốc gia có năng suất nông nghiệp thuộc hàng cao nhất thế giới, hệ thống nhà kính được thiết kế để tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, đồng thời kiểm soát nhiệt độ và nước tưới bằng cảm biến thông minh. Nhờ đó lượng nước và năng lượng tiêu thụ giảm đáng kể nhưng năng suất vẫn đạt mức cao.

Ở Israel, công nghệ tưới nhỏ giọt đã tạo ra cuộc cách mạng trong canh tác nông nghiệp. Công nghệ này giúp giảm tới 30-50% lượng nước và năng lượng dùng cho tưới tiêu, đồng thời đưa phân bón trực tiếp đến rễ cây, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn.

Tại nhiều quốc gia châu Á, các chương trình năng lượng nông thôn xanh đang khuyến khích nông dân sử dụng bơm nước chạy bằng năng lượng mặt trời. Việc tiết kiệm sử dụng năng lượng trong nông nghiệp không những đem lại lãi suất cao hơn cho người nông dân mà còn giảm được ô nhiễm môi trường. 

Các nghiên cứu nông nghiệp cho thấy khi tưới nước quá nhiều, một phần phân bón sẽ bị rửa trôi khỏi đất. Điều này khiến cây trồng hấp thụ dinh dưỡng kém hơn và nông dân buộc phải bón thêm phân. Chi phí tăng thêm một vòng nữa.

Ngược lại, khi quản lý tốt nước và phân bón, có thể giúp giảm 20-30% chi phí vật tư đầu vào mà vẫn giữ ổn định năng suất cây trồng hiệu quả sản xuất tăng lên rõ rệt. Không chỉ tiết kiệm chi phí, cách làm này còn giúp giảm ô nhiễm đất và nguồn nước.

Một thực tế ít được chú ý: máy móc nông nghiệp bảo dưỡng kém có thể làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu diesel tới 30%. Vì vậy việc bảo dưỡng định kỳ và lựa chọn thiết bị phù hợp với quy mô sản xuất là giải pháp tiết kiệm năng lượng rất hiệu quả. Trong khâu tưới tiêu, các phương pháp tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa hoặc tưới luân phiên đang được áp dụng ngày càng nhiều.

Trong chăn nuôi, chất thải chăn nuôi được xử lý để tạo khí sinh học dùng cho đun nấu hoặc phát điện, giúp trang trại tiết kiệm năng lượng và giảm ô nhiễm môi trường. Nhiều trang trại hiện đại cũng thiết kế chuồng trại thông thoáng tự nhiên, tận dụng ánh sáng mặt trời và áp dụng hệ thống làm mát tiết kiệm điện.

Theo nhiều báo cáo ngành thủy sản, nhiên liệu có thể chiếm tới 40-60% chi phí của một chuyến biển khai thác hải sản. Khi giá dầu tăng, lợi nhuận của ngư dân giảm rõ rệt. Để giảm chi phí, nhiều giải pháp đang được khuyến khích áp dụng như cải tiến thiết kế thân tàu, sử dụng động cơ tiết kiệm nhiên liệu và tối ưu hóa tốc độ di chuyển.

Trong nuôi trồng thủy sản, năng lượng chủ yếu dùng cho hệ thống sục khí và bơm nước. Khi quản lý tốt chất lượng nước và mật độ nuôi hợp lý, nhu cầu vận hành máy móc sẽ giảm đáng kể.

* Ông Trần Văn Toàn (xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau):

Bám biển dài ngày để tiết kiệm dầu

Tôi có hai chiếc tàu câu mực với hơn chục lao động làm việc thường xuyên. Trước đây giá dầu thấp thì lãi đi câu mực còn tương đối, thu nhập của anh em cũng đủ nuôi gia đình. 

Giờ giá dầu tăng vọt, không vén khéo thì lỗ tiền dầu, tiền công của anh em cũng không đủ sống. Nhưng bỏ nghề biển thì bao nhiêu vốn liếng coi như bỏ, không có tiền trả nợ ngân hàng, bao nhiêu lao động thất nghiệp.

Trước đây cứ mỗi tháng là các ghe chạy vô bờ để bán mực và lấy thêm sở phí như xăng dầu, nước đá, lương thực... Từ khi nghe giá dầu tăng, tôi quyết định hai tháng mới vô bờ một lần. Dầu, lương thực, nước, đá sẽ mua của các tàu trung chuyển. Mực câu được cũng sẽ bán cho các tàu thu mua ngoài khơi để giảm lượng dầu tiêu hao khi phải chạy vô bờ.

Mỗi chuyến tàu câu mực chạy về bờ tốn hơn 40 triệu đồng tiền dầu. Bán mực cho các tàu thu mua giá thấp hơn bán trong bờ, mua lương thực, nước uống ngoài biển giá cũng cao hơn nhưng ít tốn kém hơn chi phí chạy vô bờ. Bù qua sớt lại, mỗi chuyến đi biển tiết kiệm hơn 20 triệu đồng, quan trọng là tiết kiệm được dầu chạy từ khơi vô bờ và trở lại ngư trường.

* Ông Nguyễn Văn Quốc (nông dân phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau):

Bơm nước bằng mô tơ điện thay máy dầu

Tôi làm nghề trồng hoa. Trước đây chi phí bơm tát nước tưới hoa tốn hơn 3 triệu đồng/ha. Giá dầu cao nên tôi chuyển sang bơm nước bằng mô tơ điện. Sức bơm máy điện yếu hơn máy dầu nên phải thay đổi cách tưới nước. Lúc bơm máy dầu thì ống tưới nước theo kiểu phun sương cho ướt đẫm đất lẫn lá hoa, nay bơm nước bằng mô tơ điện thì tôi tưới ướt đất dưới gốc tăng vòi cầm tay để điều chỉnh lượng nước phù hợp.

Để tối ưu hóa thời gian và công sức tưới nước, tiết kiệm điện thì tôi dùng hai vòi tưới cùng lúc. Cách làm này vừa giảm thời gian bơm nước, tiết kiệm điện và giảm phụ thuộc xăng dầu.

* Võ Trần Ngọc Hân (phường Chợ Lớn, TP.HCM):

Đi xe buýt đến chỗ học, chỗ làm

Nhà tôi cách công ty khoảng 9km. Khi giá xăng tăng cao, tạm tính mỗi tháng phải tốn gần 500.000 đồng để đổ xăng, khoản chi không nhỏ so với lương nhân viên văn phòng như tôi. Tôi và một số đồng nghiệp có tính đến phương án làm việc từ xa nhưng công việc của chúng tôi làm theo đội nhóm, cần trao đổi, bàn bạc với nhau nhiều nên làm từ xa sẽ không hiệu quả.

Tôi đang cân nhắc đi làm bằng xe buýt. Sẽ bất tiện hơn vì sáng phải đi làm sớm hơn để có thời gian đi bộ ra bến xe và dự trù xe đi chậm, đến trễ. Nếu di chuyển bằng xe buýt ổn định, tôi sẽ mua vé tháng sử dụng, tiết kiệm hơn đi bằng xe cá nhân.

Hiện tôi và một số người bạn cũng có các lớp học sau giờ làm, tan học chừng 9h tối. Nhưng một số tuyến xe buýt nghỉ sớm hơn giờ này nên tôi đi làm bằng xe buýt thì đi học về sẽ bất tiện. Tôi hy vọng xe buýt điều chỉnh trễ hơn để chúng tôi tăng ca hoặc đi học về tiện sử dụng.

Mong cơ quan chức năng có giải pháp đột phá ưu tiên để xe buýt đi nhanh hơn, đúng giờ hơn, điều chỉnh giờ xe chạy để hành khách di chuyển ổn định, tính toán được thời gian đi học, đi làm, không bị trễ giờ làm, giờ họp làm ảnh hưởng đến công việc chung.

Mỗi lần đổ xăng tốn khoảng 500.000 đồng, với xe điện chỉ hơn 200.000 đồng

Sau hàng chục nghìn km với xe xăng, chủ xe nhận ra khác biệt rõ rệt về chi phí vận hành, trải nghiệm lái và công nghệ. Điều đó khiến anh quyết định chuyển sang VinFast VF 7 và rút ra một lời khuyên đáng chú ý cho người đang cân nhắc mua xe điện.