Ông Phan Trọng Nghĩa, Phó trưởng Phòng Tổng hợp Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2, đã nhận xét như trên khi trình bày tham luận về "Chuẩn hóa thanh toán trong bối cảnh mới" tại workshop với chủ đề "Tài chính số cho tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ", diễn ra chiều 11-6.

Chuyển dịch sang QR Pay/VietQR Global chuẩn hóa là bước đi tất yếu

Số liệu thực tiễn thanh toán số cả nước trong năm 2025 cho thấy có sự bùng nổ vượt bậc, giá trị thanh toán số cả nước đạt khoảng 28 lần GDP. Trong đó số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 42,21%, giá trị giao dịch tăng 22,65% so với năm 2024. Giao dịch mã QR có bước tăng trưởng vượt trội với mức tăng 50,94% về số lượng và tăng 124,06% về giá trị.

Quý 1-2026, thanh toán số tiếp đà tăng trưởng, khẳng định xu thế chủ đạo mới với số lượng thanh toán không dùng tiền mặt tăng 37,98%, giá trị giao dịch tăng 14,22% so với cùng kỳ. Giao dịch qua QR Code tiếp tục bứt tốc mạnh mẽ trong quý 1-2026, ở mức 16,43% về số lượng và 52,4% về giá trị, theo số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước.

Như vậy thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành xu hướng chủ đạo. Việc chuyển dịch từ mã QR chuyển tiền sang QR Pay/VietQR Global chuẩn hóa là bước đi tất yếu, phù hợp với thực tế phát triển năng động hiện nay.

Hiện đã có đầy đủ khuôn khổ pháp lý cho thanh toán số, giúp các hộ kinh doanh, tiểu thương và SMEs nâng cao năng lực quản trị, vận hành rõ ràng, minh bạch. Đó là Nghị định số 52 và Thông tư số 15, Thông tư số 17 cùng ban hành năm 2024 nhằm thiết lập khuôn khổ quản lý đối với hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, cung ứng dịch vụ thanh toán, mở và sử dụng tài khoản thanh toán.

Về minh bạch hóa dòng tiền và chứng từ điện tử, hiện Chính phủ đã ban hành Nghị định số 123/2020, Nghị định số 70/2025 và Thông tư số 32/2025 của Bộ Tài Chính đặt ra yêu cầu quản lý hóa đơn, chứng từ điện tử, dữ liệu doanh thu và giao dịch trong môi trường số.

Liên quan đến giao dịch số an toàn và bảo mật đã có hành lang pháp lý là Luật Giao dịch điện tử năm 2023; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, Nghị định số 356/2025 của Chính phủ, Thông tư số 50/2024 và Thông tư số 77/2025 của Ngân hàng Nhà nước tạo nền tảng cho giao dịch số an toàn, bảo mật, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng ngừa rủi ro gian lận.

Nhiều lợi ích từ chuẩn hóa thanh toán

Hiện trên thị trường đang có hai hình thức thanh toán khác nhau, đó là chuyển tiền qua mã QR và chuyển tiền qua mã QR Pay/VietQR Global.

Bản chất của chuyển tiền QR là giao dịch chuyển khoản giữa 2 tài khoản cá nhân thông qua mã QR điền sẵn thông tin. Hình thức giao dịch này có hạn chế là dữ liệu rời rạc, phụ thuộc nội dung do khách hàng tự nhập, dễ gây lẫn lộn dòng tiền cá nhân với doanh thu kinh doanh, cực kỳ khó đối soát cuối ngày.

Còn chuyển tiền qua mã QR Pay/VietQR Global là giao dịch thanh toán hàng hóa và dịch vụ tại đơn vị chấp nhận thanh toán chính thức.

Hình thức này có ưu điểm là tự động gắn kết với thông tin đơn hàng, hóa đơn, điểm bán và ca làm việc. Hỗ trợ đầy đủ cơ chế hoàn, hủy, đối soát tự động và kết nối trực tiếp phần mềm quản lý.

Như vậy có thể thấy hàng loạt lợi ích từ chuẩn hóa thanh toán. Cụ thể giúp tách bạch dòng tiền giữa tài chính cá nhân và doanh thu điểm bán, tránh thất thoát tiền bạc, hỗ trợ đối chiếu công nợ tức thời.

Ngoài ra còn giúp đồng bộ hóa hệ thống, dữ liệu thanh toán tự động kết nối máy tính tiền, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và các phần mềm kế toán hiện đại.

Quan trọng hơn còn nâng cao trải nghiệm khách hàng, khách hàng thao tác cực nhanh, hạn chế tuyệt đối sai sót nhập số tiền. Tiết kiệm nguồn lực kiểm đếm tiền mặt tại quầy.

Việc này còn giúp minh bạch hóa hồ sơ kinh doanh số, giúp hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn chính thống.

"Rất nhiều hộ kinh doanh có doanh số lớn nhưng không thể tiếp cận vốn vay ngân hàng do không chứng minh được dòng tiền thực tế. Khi chuẩn hóa qua QR Pay, dữ liệu giao dịch trở thành "Hồ sơ kinh doanh số" tin cậy. Đây là cơ sở vàng để ngân hàng cấp tín dụng chính thức, từng bước giảm bớt phụ thuộc vào tài sản thế chấp truyền thống", ông Nghĩa nhấn mạnh.

Cơ hội cho tiểu thương & SMEs phục vụ khách du lịch nước ngoài

Hiện với mã VietQR Global xuyên biên giới - giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới kết nối hạ tầng NAPAS với ngân hàng, trung gian thanh toán quốc tế - còn giúp mở rộng thị trường quốc tế. Hiện chúng ta đã liên thông thanh toán chính thức với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc và Hàn Quốc; chuẩn bị mở rộng ra Singapore, Nhật Bản, Ấn Độ.

Do vậy đây là cơ hội cho tiểu thương & SMEs phục vụ khách du lịch nước ngoài chi trả trực tiếp từ app ngân hàng nội địa của họ mà không cần đổi ngoại tệ mặt hay đầu tư POS đắt đỏ.

"Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 sẽ tiếp tục chủ trì phối hợp liên ngành, thúc đẩy các mô hình thanh toán số an toàn, thân thiện nhất với người dân. Song song đó Ngân hàng Nhà nước còn đề nghị các TCTD tối ưu chi phí sử dụng dịch vụ, đơn giản hóa tối đa thủ tục đăng ký cho tiểu thương cũng như đưa ra các chính sách hoàn tiền ưu đãi, bảo vệ dữ liệu khách hàng và hướng dẫn ngăn ngừa gian lận tại điểm bán", ông Phan Trọng Nghĩa nhấn mạnh.

Thanh toán QR động: Quét là xong, giảm nhầm lẫn, dễ khai thuế

Chỉ cần quét mã QR, khách hàng đã thanh toán xong mà không lo nhầm tiền, người bán không phải ghi chép tay hay kiểm tra từng giao dịch, dễ dàng khai báo thuế.