Hiệu trưởng, hiệu phó phải nói được tiếng Anh: Người trong cuộc trải lòng ra sao?

Hồ hởi và áp lực  

Ngày 11-11, trao đổi với Tuổi Trẻ,  các hiệu trưởng tại TP.HCM thừa nhận yêu cầu của thông tư là phù hợp với xu thế hội nhập chung. 

Tuy nhiên, nhiều cán bộ quản lý thẳng thắn nhìn nhận đây là một rào cản tâm lý lớn. Việc một nhà quản lý dày dặn kinh nghiệm phải ngập ngừng, nói vấp hay phát âm sai trước giáo viên bản ngữ là thực tế mà Tuổi Trẻ nhận được nhiều chia sẻ.

Một phó hiệu trưởng (49 tuổi, quản lý một trường THPT tại TP.HCM) trải lòng: "Cả ngày ở trường quay cuồng với họp hành, quản lý chung, duyệt giáo án rồi tiếp phụ huynh. Tối về lại phải mở app luyện phát âm ở tuổi U50 thực sự là thử thách. Khả năng ghi nhớ từ vựng ở tuổi này giảm sút nghiêm trọng, nhiều hôm tôi mệt rã rời nhưng vẫn phải ráng học vì sợ tự mình tụt hậu".

Cô N.T.M. (hiệu trưởng một trường THCS tại TP.HCM) bày tỏ: "Chúng tôi rất ủng hộ chủ trương hội nhập nhưng nói thật ở tuổi này, khi phải phát âm và đối thoại trực tiếp trước giáo viên bản ngữ trong các giờ học tiếng Anh tăng cường hay các buổi ký kết quốc tế, tôi áp lực lắm. Tôi phải tự bỏ tiền túi thuê gia sư dạy kèm ban đêm tại nhà vì ngại với cấp dưới".

Ở chiều ngược lại, Tuổi Trẻ cũng ghi nhận một số trường có ban giám hiệu trẻ tuổi tỏ ra khá "hồ hởi" với quy định mới. 

Họ xem đây là đòn bẩy cần thiết, bởi chỉ khi lãnh đạo biết tiếng Anh thì mới tạo được động lực, đồng thời kiểm tra được chất lượng dạy học thực tế của giáo viên chứ không thể phó mặc hoàn toàn cho tổ chuyên môn.

Phải phù hợp điều kiện từng vùng miền  

Trong khi đó, thầy T.Q.H. (nguyên hiệu trưởng một trường tiểu học ở trung tâm TP.HCM) phân tích: Tiêu chí hiệu trưởng phải giao tiếp được bằng tiếng Anh hiện mang tính định tính chứ chưa có định lượng rõ ràng.

"Như thế nào thì gọi là giao tiếp và mục đích của giao tiếp để làm gì? Điều cần quan tâm đối với trình độ tiếng Anh của ban giám hiệu thực tế là phải biết đọc hiểu và sử dụng ngoại ngữ cho các mục tiêu quản trị hằng ngày. 

Ví dụ như đi dự hội thảo, tìm kiếm các nguồn tài liệu tiên tiến trên thế giới, hoặc nghiên cứu các mô hình hiện đại để đúc kết, áp dụng cho thực tiễn ngôi trường của mình. Yêu cầu đặt ra cho hiệu trưởng, hiệu phó là đúng nhưng nội dung giao tiếp phải thực chất như vậy. Chứ nếu chỉ giao tiếp kiểu chào hỏi xã giao "khỏe không?" thì không có tính thực tiễn cao", thầy H. bày tỏ.

Bên cạnh đó, vị cựu hiệu trưởng này cũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng "làm đẹp" bằng cấp ngôn ngữ thứ hai của một bộ phận cán bộ quản lý hiện nay, dù ai cũng hiểu tỉ lệ ứng dụng thực tiễn của các văn bằng đó không cao. 

Từ đó, thầy H. đề xuất về lâu dài, cán bộ quản lý tại các trường có điều kiện thuận lợi (như trường tiên tiến, chất lượng cao tại trung tâm TP.HCM) cần có lộ trình thi các chứng chỉ quốc tế uy tín như Cambridge để tạo động lực hội nhập thực chất. Đối với các trường khó khăn hoặc chưa ổn định sau sáp nhập, ngành giáo dục nên đặt yêu cầu ở mức tối thiểu để giảm tải.

Sự chênh lệch điều kiện hạ tầng giữa "trường phố" và "trường quê" cũng là nghịch lý khiến nhiều người lo ngại. 

Thầy Hồ Văn Long, phó hiệu trưởng một trường xã miền núi tại tỉnh Quảng Ngãi, băn khoăn: "Trường vùng cao hiện tại rất thiếu giáo viên tiếng Anh. Quy định nếu áp dụng cào bằng sẽ vô tình làm khó các thầy cô, tạo áp lực và dễ dẫn đến việc chạy đua đối phó bằng các chứng chỉ hình thức".

Hơn 96% giáo viên mầm non TP.HCM chưa đạt chuẩn tiếng Anh B2

Chỉ có vỏn vẹn 3,11% giáo viên mầm non đạt trình độ tiếng Anh từ B2 trở lên, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM lên kế hoạch cho lộ trình đào tạo nâng chuẩn, đồng thời dành kinh phí cho chiến lược đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2 giai đoạn 2026-2045.