Hiến kế từ CEO để kinh tế Việt Nam nâng chất dòng vốn FDI

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỉ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ. 

Theo báo cáo năm 2025 của Cơ quan Thương mại và Phát triển Liên hợp quốc (UNCTAD), Việt Nam cũng đang dẫn đầu ASEAN về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Với nguồn lực này, việc làm thế nào để nâng cao chất lượng dòng vốn, gia tăng giá trị giữ lại trong nước và phát triển năng lực doanh nghiệp nội địa vẫn luôn là những vấn đề đặt ra.

Tại phiên CEO 500 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 ngày 26-10, các chuyên gia kinh tế và lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế đã đưa ra nhiều đề xuất để Việt Nam tận dụng làn sóng đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tận dụng làn sóng AI, thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới

Ông Fazurin Jamaludin, Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào, nhận định AI đang trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu và đầu tư công nghệ.

Theo ông, dù kinh tế thế giới năm 2026 đối mặt nhiều biến động, bao gồm cú sốc năng lượng và những bất định về thương mại, khả năng chống chịu của nền kinh tế toàn cầu vẫn tốt hơn dự báo.

Một trong những nguyên nhân là chu kỳ tăng trưởng của ngành công nghệ do AI thúc đẩy, kéo theo nhu cầu sản xuất, xuất khẩu các thiết bị phần cứng và dịch vụ liên quan.

Riêng tại châu Á, làn sóng AI đang thúc đẩy hoạt động sản xuất công nghiệp và thương mại nội khối. Chỉ trong nửa đầu năm 2026, đầu tư vào công nghệ đã vượt xa tổng mức đầu tư của cả năm 2025, góp phần giúp tăng trưởng của nhiều nền kinh tế vượt kỳ vọng.

Việt Nam cũng đang hưởng lợi từ chu kỳ này, dù vẫn chịu tác động đáng kể từ các cú sốc năng lượng.

Tuy nhiên đại diện IMF lưu ý khả năng tận dụng cơ hội từ AI sẽ phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của từng quốc gia, đặc biệt về khung pháp lý, hạ tầng năng lượng và chất lượng nguồn nhân lực.

Ông cũng cảnh báo nếu những kỳ vọng về năng suất và lợi nhuận từ AI không trở thành hiện thực, châu Á có thể chịu tác động tiêu cực lớn hơn các khu vực khác.

Đối với Việt Nam và TP.HCM, ông Jamaludin đề xuất tiếp tục củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô, cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, đồng thời hiện đại hóa chính sách tiền tệ và tài khóa.

Một giải pháp khác được đại diện IMF nhấn mạnh là nâng cao chất lượng và tính minh bạch của dữ liệu kinh tế, giúp nhà đầu tư quốc tế đánh giá chính xác hơn tiềm năng của Việt Nam, qua đó hỗ trợ thu hút dòng vốn dài hạn.

Cùng với đó, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM, nhấn mạnh Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư nước ngoài, hướng đến những dự án mang lại giá trị gia tăng cao hơn.

Khu vực FDI hiện đóng góp rất lớn vào tăng trưởng kinh tế và hoạt động xuất khẩu. Riêng năm 2026, khu vực này chiếm 80,7% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Tuy nhiên kim ngạch xuất khẩu lớn chưa phản ánh đầy đủ năng lực làm chủ công nghệ và phần giá trị mà doanh nghiệp Việt Nam thực sự nắm giữ.

"Chúng ta còn nhập nhiều linh kiện, nguyên liệu và thực hiện gia công, lắp ráp thì khả năng tạo giá trị trong nước bị giới hạn. Trong tương lai, chúng ta cần đầu tư hơn trong khâu nghiên cứu, thiết kế những công nghệ cốt lõi, sở hữu trí tuệ và phát triển thương hiệu", ông Huân nhấn mạnh.

Phát triển chuỗi cung ứng và hạ tầng công nghiệp thế hệ mới

Từ góc nhìn nhà đầu tư nước ngoài, ông Peter James Opdahl, Chủ tịch Tập đoàn ITO Group Holdings, nhận định Việt Nam vẫn cần phát triển các chuỗi cung ứng sâu rộng và có tính liên kết cao hơn để cạnh tranh với những nền kinh tế có hệ sinh thái sản xuất phát triển trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc...

Thị trường nội địa theo đó cũng cần được phát triển để tạo thêm cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt những đơn vị chưa có mạng lưới khách hàng quốc tế. 

Ông Opdahl đề xuất tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong nước xây dựng quan hệ hợp tác và tiếp cận các mạng lưới kinh doanh toàn cầu thông qua những sự kiện kết nối quốc tế.

Bên cạnh đó, những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư cũng cần tiếp tục được triển khai ở cả cấp Trung ương và địa phương, nhằm tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với dòng vốn nước ngoài lẫn đầu tư trong nước.

Bên cạnh thể chế và nguồn nhân lực, hạ tầng công nghiệp cũng được xác định là điều kiện quan trọng để Việt Nam đón dòng vốn công nghệ cao.

Ông Nguyễn Thế Duy, Phó chủ tịch HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc Tập đoàn Becamex, cho rằng TP.HCM có cơ hội bứt phá nhờ không gian phát triển mở rộng, hạ tầng liên vùng và cơ chế phân cấp, phân quyền mới.

Để đón dòng vốn FDI công nghệ cao, ông Duy đề xuất ba hướng phát triển hạ tầng thế hệ mới, gồm chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang mô hình xanh, ứng dụng năng lượng tái tạo thông qua hợp tác với World Bank và IFC, hợp tác với Viện ARTC (Singapore) để nâng cấp công nghệ tự động hóa, đào tạo nhân lực kỹ thuật cao, và phát triển Khu đô thị khoa học công nghệ phía Bắc TP.HCM, tích hợp nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đào tạo và phát triển đô thị.

Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 - Hiến kế để TP.HCM tăng trưởng - Kỳ 2: Đưa dòng vốn cam kết thành động lực tăng trưởng

Cuộc đua cạnh tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) ngày càng khốc liệt giữa Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng với các quốc gia trong khu vực, nhất là trước thềm Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.