Làng Lò nép mình bên bờ biển phường Hòa Hiệp Trung, thị xã Đông Hòa, Phú Yên cũ, nổi bật với những mái ngói đỏ nằm san sát nhau và hướng ra biển, tạo nên vẻ bình yên.

Ngôi làng đẹp nhất lúc bình minh khi ánh nắng vàng dịu phủ khắp, mặt biển lặng như gương, cùng vài chiếc thuyền trở về sau chuyến ra khơi.

Dạo qua những con hẻm nhỏ, du khách dễ cảm nhận nét mộc mạc của làng chài với những bức tường, căn nhà cũ, hoa giấy rực rỡ và nhịp sống chậm rãi.

Nhận thấy lượng khách ngày càng tăng, nhiều hộ dân tại đây đã chuyển hướng sang làm du lịch như sửa sang nhà cửa, mở homestay. Một số hộ khác tận dụng lợi thế địa phương để bán hải sản, nước giải khát phục vụ khách tham quan...

Ông Nguyễn Văn Hòa, một người dân trong làng, cho biết trước đây gia đình ông chủ yếu sống bằng nghề đi biển. Khoảng vài năm trở lại đây khách du lịch đến đông hơn, nhất là dịp lễ, Tết nên gia đình ông cải tạo lại nhà sau để làm homestay, phía trước bán cà phê, trà sữa để có thêm thu nhập.

"Mình cũng học cách làm du lịch sao cho chuyên nghiệp chỉ biết phục vụ khách hết mình, vui vẻ là được. Dịp Tết homestay nhà tôi cũng trang trí thêm nhiều tiểu cảnh, chậu hoa để khách chụp ảnh", ông Hòa nói

Làng Lò hiện có khoảng 1.500 hộ dân sinh sống. Phần lớn những ngôi nhà trong làng được xây dựng từ thập niên 60, 70 của thế kỷ trước, theo kiểu nhà hai gian, tường vàng, mái ngói đỏ. 

Dù thời gian đã để lại nhiều dấu vết rạn nứt trên tường, lớp vôi đã phai màu, nhưng người dân vẫn cố gắng giữ nguyên nếp nhà cũ.

Theo người dân tên gọi làng Lò bắt nguồn từ nghề hấp, sấy cá từng nuôi sống nhiều thế hệ. Trước đây, cứ vài nhà góp tiền xây chung lò gạch trét bùn rơm để giữ nhiệt; cá đánh bắt về được trộn muối rồi đưa vào lò hấp, sấy khô để bảo quản và bán đi nhiều nơi. Khói lò đỏ lửa ngày đêm từng là hình ảnh quen thuộc, phổ biến nơi đây nhưng khi phương pháp ướp đá phát triển, nghề làm lò dần mai một, nay chỉ còn cái tên làng Lò là ở lại với người dân.

Không chỉ có mái ngói đỏ, làng Lò còn sở hữu bãi biển với loại cát đỏ vàng đặc trưng của cát núi lửa, hạt to, tròn và mịn nét hiếm gặp dọc dải ven biển miền Trung, tạo nên diện mạo riêng cho vùng biển này.

Bà Võ Thị Dung (54 tuổi) chủ nhân của một trong những căn nhà xưa đẹp nhất làng Lò, căn nhà của bà được cha xây vào năm 1978, căn nhà chưa từng được sửa chửa hay sơn lại, đặc biệt ngôi nhà có hàng rào bằng đá xếp và khoảng sân cát bồi phẳng lì.

"Khách du lịch đến đây lúc nào cũng vô nhà tôi hay đứng trước ngõ chụp ảnh, lâu dần thì quen. Họ bảo thích nét xưa cũ căn nhà này. Dù sau này có ra sao, tôi và chị em gái cũng quyết giữ gìn căn nhà kỷ niệm này. Khách du lịch về nhiều, tôi thấy cuộc sống rộn ràng hẳn", bà Dung nói.

Tết năm nay, lượng khách đến tham quan tăng rõ rệt. Nhiều nhóm bạn trẻ, gia đình chọn làng Lò làm điểm "đi trốn" đầu năm, tận hưởng không gian biển và nhịp sống chậm.

Chị Trần Minh Anh, du khách từ TP.HCM, bày tỏ: "Tôi bất ngờ vì ở Phú Yên cũ có một ngôi làng đẹp và yên bình như vậy. Ở lại homestay, buổi sáng chỉ cần đi bộ ra biển mua cá về thưởng thức, chiều ngồi trước hiên nhà ngắm hoàng hôn là đã thấy rất thư giãn".

Theo UBND phường Hòa Hiệp, địa phương đang khuyến khích người dân phát triển du lịch cộng đồng bền vững, gắn với bảo tồn văn hóa làng chài. Việc làm homestay, dịch vụ ăn uống được định hướng phát triển vừa phải, tránh phá vỡ cảnh quan vốn có.

Tết về, kể chuyện làng Tu Thó: từ làng chạy sạt lở đến làng du lịch hút khách

Trong suốt hơn 20 năm qua, dân làng Tu Thó, xã Măng Ri (tỉnh Quảng Ngãi) đã ba lần tháo dỡ nhà chạy sạt lở, ba lần dựng lại cuộc sống sau thiên tai. Tết này, làng Tu Thó đã hồi sinh, chuyển mình thành làng du lịch cộng đồng giữa đại ngàn.