Thượng tướng Lê Văn Tuyến phát biểu - Ảnh: Media Quốc hội
Chiều 18-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Công an - Thượng tướng Lê Văn Tuyến nêu rõ dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan tội phạm, hình phạt...
Đề xuất bổ sung một số tội danh mới
Trong đó dự thảo đề xuất bổ sung 9 tội danh mới, tập trung vào các lĩnh vực trật tự quản lý kinh tế, an ninh mạng, công nghệ cao, môi trường, an toàn công cộng, phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt….
Đồng thời bổ sung vào cấu thành của các tội danh hiện hành một số hành vi khách quan mới, đặc biệt là các tội danh trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông, lĩnh vực kinh tế, thương mại, lĩnh vực sở hữu trí tuệ... nhằm khắc phục các khoảng trống trong pháp luật hình sự, tránh bỏ lọt tội phạm.
Cùng với đó đáp ứng các yêu cầu về hội nhập quốc tế, phục vụ công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm trong tình hình mới.
Tán thành bổ sung một số tội danh mới, nhưng Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị rà soát kỹ về cấu thành các tội, làm rõ ranh giới giữa hành vi phạm tội và vi phạm hành chính, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành.
Cơ quan thẩm tra cho rằng cần cân nhắc kỹ lưỡng việc bổ sung tội danh mới ở lĩnh vực mới thực hiện thí điểm, đang cần khuyến khích, động viên...
Ông cũng cho biết có ý kiến đề nghị nghiên cứu việc hình sự hóa hoặc bổ sung tội danh riêng để xử lý các hành vi vi phạm ở một số lĩnh vực có tác động lớn đến hiệu quả quản lý nhà nước, tác động xấu đến an ninh, trật tự xã hội, gây bức xúc dư luận thời gian qua...
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu - Ảnh: Media Quốc hội
Đề xuất thu hẹp hình phạt tử hình ở 6 tội danh, nhiều ý kiến băn khoăn
Đáng chú ý, theo Thượng tướng Lê Văn Tuyến, dự thảo đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội gồm phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố, sản xuất trái phép chất ma túy.
Việc thu hẹp này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, phù hợp xu hướng lập pháp tiến bộ, nâng cao vị thế của Việt Nam trong hợp tác tư pháp hình sự, dẫn độ, tương trợ tư pháp.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ ủy ban tán thành định hướng sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.
Nhiều ý kiến ủy ban đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội gồm tội mua bán trái phép chất ma túy, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội chống loài người và tội phạm chiến tranh.
Việc này nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm và cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm, phù hợp với pháp luật quốc tế.
Trước đó theo đề xuất của Bộ Công an, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh gồm tội bạo loạn (điều 112), tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (điều 142), tội mua bán trái phép chất ma túy (điều 251), tội chống loài người (điều 422), tội phạm chiến tranh (điều 423), tội khủng bố nhằm chống chính quyền Nhân dân (Điều 113) do nhập vào tội khủng bố (Điều 299).
Trước đó tại Bộ luật Hình sự 1985 có 44 tội áp dụng hình phạt tử hình, giảm còn 29 tội ở Bộ luật Hình sự 1999, 22 tội trong Bộ luật Hình sự 2009, 18 tội trong Bộ luật Hình sự 2015.
Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ 1-7-2025, trong đó bỏ tử hình với 8 tội danh, hiện còn 10 tội danh.
Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi lần này dự kiến bổ sung các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự và thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trong đó dự thảo luật mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Dự thảo cũng quy định trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, nếu có căn cứ miễn trách nhiệm hình sự thì có thể miễn trách nhiệm hình sự, nhằm hạn chế phát sinh thủ tục tố tụng không cần thiết, bảo đảm chính sách nhân đạo, nhân văn...
Cũng trong chiều nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
