'Doanh nghiệp bỏ trốn, tẩu tán tài sản, người lao động khó đòi quyền lợi'

Cơ chế chưa đủ mạnh để gắn trách nhiệm chủ doanh nghiệp trốn đóng BHXH, nợ lương

Tại buổi giám sát, Thi hành án dân sự (THADS) TP.HCM cho biết một trong những khó khăn là nhiều doanh nghiệp không tự nguyện chấp hành bản án, có biểu hiện trì hoãn nghĩa vụ, chuyển dịch tài sản, dòng tiền hoặc sử dụng tài khoản của cá nhân, tổ chức liên quan nhằm gây khó khăn cho việc xác minh và cưỡng chế thi hành án.

Nhiều doanh nghiệp thay đổi địa chỉ, ngừng hoạt động nhưng không khai báo, không xác định được người đại diện hoặc tài sản. 

Một số chủ doanh nghiệp khi gặp khó khăn tài chính hoặc thua kiện lao động đã đóng cửa, bỏ trốn mà không làm thủ tục giải thể, phá sản. Trong khi đó, quy định hiện hành chưa có cơ chế đủ mạnh để gắn trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật và thành viên góp vốn đối với việc nợ lương, trốn đóng bảo hiểm xã hội.

Doanh nghiệp được tự kê khai vốn điều lệ nhưng vốn đăng ký không phản ánh tài sản thực tế. Có trường hợp đăng ký vốn hàng chục tỉ đồng nhưng khi xác minh thi hành án, tài sản hợp pháp không có. Việc xử lý tài sản cá nhân của cổ đông, thành viên góp vốn cũng gặp hạn chế do trách nhiệm của họ được giới hạn trong phạm vi vốn cam kết góp.

Bên cạnh đó, dữ liệu giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, thuế, bảo hiểm xã hội, ngân hàng và cơ quan tố tụng chưa đồng bộ, dẫn đến khi chấp hành viên xác minh, tài sản có thể đã bị tẩu tán.

Đối với nghĩa vụ nhận người lao động trở lại làm việc, một số doanh nghiệp chỉ thực hiện hình thức, không bố trí công việc phù hợp hoặc tạo áp lực khiến người lao động phải nghỉ việc. 

Với nghĩa vụ chốt sổ BHXH, quy định giữa pháp luật thi hành án dân sự và BHXH chưa thống nhất. Cơ quan BHXH quản lý thu trên tổng số nợ, không giải quyết riêng từng người lao động, khiến việc xác nhận hoàn thành nghĩa vụ theo bản án gặp khó khăn.

Đề xuất kê biên, khấu trừ tài khoản doanh nghiệp để thu hồi nợ BHXH

Tại buổi giám sát, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM, cho rằng đối với đề xuất quy đổi nghĩa vụ buộc doanh nghiệp nhận người lao động trở lại làm việc thành khoản tiền bồi thường từ 6-12 tháng lương có nguy cơ biến hành vi vi phạm pháp luật của doanh nghiệp thành chi phí tài chính, vô hiệu hóa quyền lựa chọn khôi phục quan hệ lao động của người lao động và làm giảm tính răn đe của pháp luật. 

Ông đề nghị áp dụng đầy đủ trình tự cưỡng chế theo Điều 94 Luật Thi hành án dân sự 2025, đồng thời xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu doanh nghiệp không chấp hành.

Về việc chốt sổ BHXH, luật sư cho rằng vướng mắc không xuất phát từ sự xung đột giữa pháp luật THADS và pháp luật BHXH, mà nằm ở quy trình nghiệp vụ quản lý thu nội bộ của ngành BHXH. 

Khi bản án đã có hiệu lực, cơ quan BHXH có trách nhiệm phối hợp thực hiện nghĩa vụ chốt sổ cho người lao động. Ông đề xuất cơ quan thi hành án áp dụng biện pháp khấu trừ tài khoản, kê biên tài sản doanh nghiệp để thu hồi khoản nợ BHXH theo bản án.

Đối với nhận định người lao động chưa kịp thời yêu cầu phong tỏa tài sản doanh nghiệp, luật sư cho rằng cần nhìn nhận sự bất cân xứng về thông tin tài chính và rào cản chi phí. 

Người lao động không có điều kiện tiếp cận sổ sách, tài khoản doanh nghiệp, trong khi việc yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời có thể đòi hỏi khoản tiền bảo đảm lớn. Ông đề nghị tăng cường vai trò hỗ trợ của công đoàn, tòa án và viện kiểm sát trong việc xác minh, ngăn chặn tẩu tán tài sản ngay từ khi phát sinh tranh chấp.

Với nghĩa vụ nhận người lao động trở lại làm việc, ông đề nghị có cơ chế giám sát sau cưỡng chế, bảo đảm người lao động thực sự được bố trí công việc và điều kiện làm việc bình thường, tránh tình trạng doanh nghiệp chỉ tiếp nhận trên giấy tờ rồi gây áp lực buộc người lao động nghỉ việc.

Ngoài ra, luật sư kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về hồ sơ yêu cầu thi hành phán quyết trọng tài, đồng thời đề xuất tổ chức hội nghị liên ngành trong năm 2027 để đánh giá, tìm giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp trong lĩnh vực này.

TP.HCM công khai 100 đơn vị chậm đóng BHXH hơn 842,9 tỉ đồng, có nơi hơn 10 năm

Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP.HCM vừa công khai 100 đơn vị chậm đóng BHXH từ 6 tháng trở lên với tổng số tiền hơn 842,9 tỉ đồng, trong đó nhiều đơn vị chậm đóng hơn 10 năm.