Điện thoại trong trường học, nên cấm đến đâu?

Chính phủ vừa giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng đề án tổng thể về quản lý việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội trong các cơ sở giáo dục, phù hợp với từng cấp học.

Trường đã có thiết bị dạy học, có cần thêm điện thoại?

Bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS Chương Dương (Hà Nội) - cho biết thực tế từ nhiều năm nay, nhà trường đã có sự thống nhất với cha mẹ học sinh về việc học sinh không mang điện thoại đến trường, ngoại trừ những tiết học giáo viên yêu cầu sử dụng thiết bị để phục vụ hoạt động học tập. 

Chủ trương này nhận được sự đồng tình rất cao của phụ huynh. Học sinh cũng đã quen với việc không mang điện thoại đến trường và coi đó là một nề nếp bình thường trong sinh hoạt học đường.

Nhà trường không phủ nhận những tiện ích của điện thoại thông minh trong học tập, nhưng cho rằng không nhất thiết học sinh phải mang điện thoại đến trường hằng ngày mới có thể tiếp cận công nghệ và phát triển năng lực số. 

Đơn cử, tại trường đã trang bị các phương tiện dạy học hiện đại, hệ thống máy tính, màn hình và các thiết bị hỗ trợ giáo viên tổ chức hoạt động ứng dụng công nghệ.

Theo bà Hồng, với học sinh, đặc biệt là lứa tuổi THCS, khả năng tự kiểm soát hành vi và quản lý thời gian còn hạn chế. Chỉ một thông báo từ mạng xã hội, một trò chơi hay một đoạn video ngắn cũng có thể khiến các em mất tập trung. 

"Còn giờ ra chơi cần được trả lại đúng ý nghĩa: là khoảng thời gian để học sinh vận động, trò chuyện, vui chơi và kết nối với bạn bè. Chúng ta không nên để các em vừa rời khỏi tiết học đã lại chìm vào màn hình điện thoại", bà Hồng nói.

Tuy nhiên bà cho rằng không nên cấm đoán tuyệt đối, thiếu linh hoạt. Vẫn cần có những ngoại lệ hợp lý, chẳng hạn học sinh cần liên hệ với gia đình trong trường hợp khẩn cấp hoặc sử dụng thiết bị phục vụ một hoạt động giáo dục được giáo viên cho phép.

Quản lý điện thoại trong lớp thế nào?

ThS Lê Thị Ngọc Dung - Tổ trưởng tổ ngữ văn Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (TP.HCM) - cho rằng quản lý điện thoại trong trường học cần dựa trên khung giờ, mục đích sử dụng và nhiệm vụ cụ thể. 

"Quan điểm của tôi là phải xác định rõ học sinh được dùng điện thoại lúc nào, để làm gì và thực hiện nhiệm vụ gì, nằm trong kế hoạch và có sự hướng dẫn của giáo viên", cô Dung nói.

Cụ thể trong giờ học chính khóa, học sinh không sử dụng điện thoại tự do. Giáo viên có thể cho phép sử dụng trong những thời điểm cụ thể nếu thiết bị cần thiết cho bài học, chẳng hạn tra cứu thông tin hoặc thực hiện một nhiệm vụ học tập. 

Với các tiết hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, điện thoại có thể được dùng để tìm tư liệu, chụp ảnh, quay phim, thực hiện phỏng vấn hoặc hoàn thành sản phẩm theo yêu cầu của giáo viên.

"Nếu giao cho các em một nhiệm vụ cụ thể, có sản phẩm cần hoàn thành và giáo viên theo sát quá trình thực hiện thì điện thoại lúc đó là một công cụ phục vụ hoạt động giáo dục", cô Dung chia sẻ.

Cô cho rằng yếu tố quan trọng là cơ chế giám sát. Mỗi trường hợp được phép sử dụng điện thoại cần gắn với mục đích, nhiệm vụ và kế hoạch rõ ràng. Ngoài những thời điểm và hoạt động đã được giáo viên cho phép, học sinh không sử dụng điện thoại cho mục đích cá nhân trong khuôn viên trường.

Không để người thầy đơn độc

Bà Trương Lê Quỳnh Tương - Giám đốc KHAILOWAY, startup mảng khai thác công nghệ hiệu quả trong trường học - cho rằng báo cáo tháng 9-2026 của Viện Thomas B. Fordham (Mỹ) chỉ ra 76% học sinh THPT thừa nhận dùng thiết bị sai mục đích hằng ngày trong lớp. 

Khảo sát cùng thời điểm của Tổ chức Gallup phối hợp với Quỹ Walton Family trên hơn 2.000 giáo viên Mỹ ghi nhận 61% giáo viên muốn giảm thời gian dùng màn hình của học sinh. 

Tuy nhiên một nghiên cứu thực nghiệm công bố năm 2025-2026 trên tạp chí Information Systems Research, do các nhà nghiên cứu từ LSE, Carnegie Mellon và Đại học St. Joseph's thực hiện tại Trung Quốc, lại cho thấy nếu học sinh dùng điện thoại tự do không có hướng dẫn, hiệu quả học tập giảm 32% độ lệch chuẩn. 

Còn nếu được giáo viên chủ động hướng dẫn phục vụ bài học, kết quả học tập lại tăng 26% độ lệch chuẩn. "Điều này khẳng định thiết bị điện tử tốt hay hại phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực điều phối trực tiếp trong lớp học", bà nói.

Đồng nghĩa vai trò sẽ chuyển qua vai người thầy. Bà dẫn thêm nghiên cứu của Gallup ở trên, cho biết chỉ 42% giáo viên cảm thấy mình có đủ khả năng kiểm soát, giám sát hoạt động trên thiết bị của học sinh trong giờ dạy. Vừa giảng dạy vừa làm 'giám sát viên số' tạo ra áp lực rất lớn lên sức khỏe tinh thần của người thầy. 

"Mỹ là nước đi đầu về công nghệ mà giáo viên còn chịu áp lực lớn như vậy, nếu nhìn về Việt Nam thì bức tranh có thể sẽ còn phức tạp hơn nhiều. Tôi rất mong có sự đồng hành và cảm thông từ gia đình lẫn xã hội, để người thầy không phải đơn độc ứng phó với làn sóng công nghệ trong lớp học", bà Tương nói.

Trường học Hà Lan quay lại ghi chép tay, hạn chế laptop và điện thoại

Một số trường học Hà Lan đang hạn chế laptop, điện thoại trong giờ học, khuyến khích người học trở lại ghi chép bằng bút và giấy.