Mới đây, cơ quan chức năng đã xử phạt tài xế đậu ô tô giữa đường ray tàu hỏa. Người vi phạm là ông A.N.V. (sinh năm 1965, trú tại xã Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn). Mức phạt cho hành vi "đỗ xe trong phạm vi an toàn của đường sắt" này là 800.000 - 1 triệu đồng.

Nhiều người dân sống ven đường ray xe lửa có thói quen tận dụng khoảng trống cạnh đường ray để sinh hoạt, buôn bán, phơi phóng, chăn thả gia súc...

Điều đáng nói là phần lớn những hành vi này đều diễn ra công khai, kéo dài, thậm chí trở thành "thói quen sinh hoạt" của cộng đồng dân cư nơi đó.

Đậu xe ô tô, chăn thả gia súc, họp chợ trên đường ray xe lửa

Ở Hà Nội có khu cà phê đường tàu, nhiều khách đến uống cà phê tìm cách đứng gần đường ray lúc tàu sắp đến để có ảnh đẹp, độc lạ. Ở các vùng quê thì người dân chăn thả gia súc, phơi nông sản trên đường tàu hay trong khu vực an toàn đường sắt, mở đường băng ngang đường sắt để đi cho gần.

Ít ai để ý rằng đường sắt là loại hình giao thông đặc biệt, có nguy cơ cao về tai nạn nếu bị xâm phạm. 

Với vận tốc lớn và quãng phanh dài, tàu hỏa gần như không thể xử lý kịp trong những tình huống bất ngờ.

Chỉ một vật nhỏ chắn đường ray, một người bất cẩn ngồi, đi bộ, chụp ảnh trên đường tàu... cũng có thể gây ra thảm họa. Hậu quả nhẹ nhất là đoàn tàu phải dừng gấp, ảnh hưởng đến thời gian hàng trăm hành khách khác.

Nếu tàu dừng lâu, chạy trễ giờ thì những chuyến tàu khác cũng phải thay đổi lịch trình theo, làm ảnh hưởng đến rất nhiều người. Nhất là trong những dịp gần Tết, lượng hành khách đi lại nhiều, tàu tăng chuyến nên lịch trình chạy tàu dày đặc, chặt chẽ hơn.

Chính vì vậy, pháp luật đã quy định rõ ràng về an toàn đường sắt và nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm. Luật Đường sắt quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động đường sắt. Cụ thể là các hành vi:

- Phá hoại công trình, phương tiện giao thông đường sắt, gây rối trật tự an toàn giao thông đường sắt.

- Lấn, chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt, phạm vi bảo vệ công trình đường sắt; tự mở lối đi qua đường sắt khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

- Tự ý để chướng ngại vật, chất dễ cháy, chất dễ nổ, chất độc hại trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt và hành lang an toàn giao thông đường sắt.

Có thể bị xử lý hình sự

Các trường hợp vi phạm an toàn giao thông đường sắt sẽ bị xử lý theo quy định. Nhẹ có thể bị phạt hành chính, nặng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nghị định 100 năm 2019 quy định mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đường sắt.

Trường hợp hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, làm hư hỏng công trình đường sắt, gây trật bánh tàu, tai nạn chết người hoặc thiệt hại tài sản lớn, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 268 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Cụ thể, người vi phạm có thể bị: Phạt tiền từ 30 - 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1-5 năm, tùy theo tính chất và hậu quả của hành vi.

Trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, mức phạt có thể tăng lên đến 10 năm tù.

Xâm phạm đường ray xe lửa không đơn thuần là hành vi vi phạm hành chính. Đó là hành vi tiềm ẩn nguy cơ gây ra tai nạn đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an toàn của cả hệ thống vận tải và tính mạng con người.

Vì vậy mỗi cá nhân, tổ chức cần nhận thức rõ: hành lang đường sắt không phải là nơi sinh hoạt, buôn bán hay "sống ảo", mà là khu vực phải tuyệt đối tôn trọng và bảo vệ. Tuân thủ pháp luật chính là cách tốt nhất để giữ an toàn cho chính mình và cộng đồng.

Đoàn xe ben nối đuôi qua đường sắt, một xe bất chấp dừng giữa đường ray

Đoàn xe ben nối đuôi nhau qua đoạn giao giữa đường bộ và đường sắt, trong đó một xe dừng ngay trên đường ray và bị lực lượng cảnh sát giao thông lập biên bản, xử phạt.