Đến Trung Quốc dự APEC: Chuyến công du khó khăn của bà Takaichi kể từ khi nhậm chức

Ngày 13-11, Chính phủ Nhật Bản xác nhận Thủ tướng Takaichi Sanae sẽ đến Philippines và Trung Quốc từ ngày 16 đến 19-11 để dự các hội nghị cấp cao liên quan đến ASEAN và Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC).

Đây là chuyến đi Trung Quốc đầu tiên của bà Takaichi kể từ khi nhậm chức vào tháng 10-2025, và có thể là một trong những chuyến công du khó khăn nhất của bà từ trước đến nay.

Một năm căng thẳng vì Đài Loan 

Tại APEC ở Hàn Quốc ngày 31-10-2025, bà Takaichi và ông Tập đã nhất trí duy trì đối thoại và xây dựng quan hệ ổn định. Tuy nhiên chỉ vỏn vẹn một tuần sau, nữ Thủ tướng đã đưa ra phát biểu liên quan đến Đài Loan khiến quan hệ hai nước xấu đi nhanh chóng.

"Nếu Trung Quốc sử dụng tàu chiến và vũ lực, tình huống đó hoàn toàn có thể đe dọa sự tồn vong của Nhật Bản", bà Takaichi nói trước Quốc hội Nhật Bản ngày 7-11-2025. 

Theo luật an ninh Nhật Bản, việc xác định một tình huống ở mức này có thể mở đường cho Tokyo thực thi quyền phòng vệ tập thể nếu đáp ứng các điều kiện luật định.

Trung Quốc sau đó đã phản ứng gay gắt, cho rằng bà Takaichi đã vượt "lằn ranh đỏ" và coi phát biểu của bà là "sự can thiệp không thể chấp nhận" vào công việc nội bộ của nước này. Thậm chí Bắc Kinh còn khuyến cáo công dân hạn chế đến Nhật và siết xuất khẩu khoáng sản.

Theo nhật báo Yomiuri Shimbun, Tokyo đã cân nhắc trục xuất Tổng lãnh sự Trung Quốc tại Osaka Xue Jian, sau khi ông đăng bài có lời lẽ đe dọa nữ Thủ tướng Nhật trên mạng xã hội. 

Tuy nhiên Tokyo chọn gác phương án này, sau khi Bắc Kinh cảnh báo đáp trả. "Nếu các ông trục xuất một, chúng tôi sẽ trục xuất hai", quan chức Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lưu Kim Tùng tuyên bố.

Căng thẳng còn lan sang cả văn hóa và thể thao. Hồi tháng 10, Sanrio, công ty sở hữu Hello Kitty, đã rút các sản phẩm hợp tác với phim truyền hình Nhật Vivant vì liên quan đến lịch sử hai nước.

Cuối tuần qua, vận động viên trượt băng nghệ thuật Nhật Bản Mone Chiba cũng bị khán giả la ó khi lên nhận huy chương vàng tại một giải đấu ở Thâm Quyến.

Chờ một cuộc gặp ở Thâm Quyến

Theo Hãng tin Kyodo, khả năng bà Takaichi và ông Tập hội đàm chính thức bên lề APEC là rất thấp. Một nguồn tin Trung Quốc cho hay Nhật Bản có thể là nền kinh tế lớn duy nhất tại hội nghị mà lãnh đạo không có cuộc gặp riêng với ông Tập.

Khi được hỏi về triển vọng cuộc gặp ngày 11-11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cũng không trả lời trực tiếp. Ông chỉ nói Trung Quốc "sẽ thực hiện trách nhiệm của nước chủ nhà và phối hợp với các bên để APEC thành công".

Theo Hãng tin Bloomberg, giới chức Nhật Bản đã đề nghị phía Trung Quốc bảo đảm bà Takaichi được đón tiếp như các lãnh đạo khác. 

Các nguồn tin am hiểu công tác chuẩn bị cho biết nếu có tiếp xúc, hai nhà lãnh đạo nhiều khả năng chỉ chào hỏi trong khuôn khổ chương trình chính thức, chẳng hạn tại tiệc chiêu đãi.

Ngoài ra, một số quan chức Nhật còn lo ông Tập có thể trực tiếp nêu bất đồng về Đài Loan tại hội nghị, như cách lãnh đạo Trung Quốc đã làm ở Hội nghị thượng đỉnh G20 năm 2022. Khi đó, ông Tập đã công khai chỉ trích cựu Thủ tướng Canada Justin Trudeau.

Giáo sư Kawashima Shin, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Tokyo, nhận định trên trang The Diplomat rằng khả năng hai lãnh đạo hội đàm tại Thâm Quyến là "cực kỳ thấp". 

Dù vậy, theo ông, các chuyến đi Trung Quốc của nghị sĩ và giới doanh nghiệp Nhật thời gian qua cho thấy hai nước vẫn đang cố gắng duy trì một số kênh tiếp xúc.

Theo Hãng tin Jiji Press, về phần mình, bà Takaichi cũng phát tín hiệu muốn đối thoại. "Trung Quốc là nước láng giềng quan trọng. Chúng tôi sẽ thúc đẩy quan hệ chiến lược cùng có lợi và xây dựng mối quan hệ mang tính xây dựng và ổn định", bà nói. 

Giáo sư Taniguchi Masaki, chuyên gia chính trị học tại Đại học Tokyo, gợi ý rằng bà Takaichi nên giữ bình tĩnh. "Không cần khiêu khích Trung Quốc một cách không cần thiết. Ngược lại, Nhật Bản cũng chẳng có lý do gì phải cúi đầu trước Bắc Kinh cả", ông nói với Bloomberg.

Thủ tướng Nhật Bản lần đầu thăm Trung Quốc kể từ khi nhậm chức

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae sẽ có chuyến thăm Trung Quốc lần đầu tiên kể từ khi bà nhậm chức, trong bối cảnh quan hệ song phương đang căng thẳng vì vấn đề Đài Loan.