Sáng 21-4, nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu) nêu giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, đóng vai trò then chốt cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Nền giáo dục vẫn đối mặt với 'căn bệnh chạy theo thành tích'

Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, ông chỉ rõ nền giáo dục vẫn đang đối mặt với căn bệnh kéo dài nhiều năm, đó là "bệnh chạy theo thành tích".

Ông nhấn mạnh vấn đề này đã nhiều lần được nêu tại nghị trường và Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có các giải pháp chấn chỉnh.

Dù vậy, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy các chỉ số như tỉ lệ lên lớp, tốt nghiệp hay học sinh giỏi vẫn "đẹp" trên báo cáo nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng.

Dẫn chứng, đại biểu nêu tỉ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm trên 98%, song các kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy không ít học sinh thiếu kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và khả năng thích ứng thực tế.

Không ít giáo viên và nhà trường bị cuốn vào áp lực thi đua, phải làm đẹp điểm số, tô hồng báo cáo.

"Không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy", ông nói, đồng thời chỉ ra vòng xoáy thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỉ lệ, tỉ lệ gắn với thành tích và thành tích thay vì phản ánh sự thật lại trở thành áp lực "đè lên vai từng giáo viên, từng hiệu trưởng, từng Sở Giáo dục và Đào tạo".

Trong khi đó, học sinh chịu áp lực học để đạt điểm cao chứ không phải học để hiểu biết, phát triển năng lực bản thân. Nhiều em học vì điểm số, vào trường chuyên, bằng khen mà không được học cách đặt câu hỏi, cách thất bại và đứng dậy, cách trở thành chính mình.

Đại biểu cảnh báo tình trạng này gây hậu quả nghiêm trọng, lâu dài là học sinh mất niềm vui học thật, động lực khám phá, giáo viên kiệt sức vì hình thức, báo cáo, hình thức mà họ biết vô nghĩa, còn xã hội dần mất niềm tin vào chất lượng giáo dục.

"Chúng ta không thể xây dựng nền kinh tế tri thức, không thể cạnh tranh trong thế kỷ 21 nếu tiếp tục dựa vào những con số ảo. Đã đến lúc phải quay về giá trị cốt lõi dạy thật, học thật, thi thật", đại biểu nhấn mạnh.

Cần giảm áp lực hành chính và 'bệnh' báo cáo cho giáo viên

Từ đó, ông Đặng Ngọc Huy đề xuất một số giải pháp cụ thể. Trong đó, cải cách cơ chế thi đua, khen thưởng, loại bỏ tiêu chí hình thức như tỉ lệ đỗ hay học sinh giỏi như thước đo chủ đạo.

Thay vào đó, đánh giá nhà trường và giáo viên dựa trên sự tiến bộ thực chất của học sinh theo thời gian thực. Đổi mới phương pháp đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất nhân cách.

Một giải pháp khác được ông nêu ra là giảm áp lực hành chính và "bệnh" báo cáo cho giáo viên.

Tăng cường giám sát độc lập, minh bạch dữ liệu giáo dục. Theo đó, cần có cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá độc lập để dữ liệu giáo dục thực chất, không phục vụ cho thành tích.

Đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là phụ huynh, không đánh giá con cái chỉ qua điểm số và danh hiệu.

"Áp lực sẽ không bao giờ biến mất dù chính sách có thay đổi. Cần cuộc chuyển đổi văn hóa từ chạy đua thành tích sang trân trọng giá trị thực chất", đại biểu nêu rõ.

Đại biểu nhấn mạnh thế hệ trẻ Việt Nam có đủ trí tuệ, sáng tạo và ý chí để vươn ra thế giới và điều các em cần không phải là những tấm bằng khen treo trên tường mà là một nền giáo dục trung thực, nhân văn, đủ tin để giúp các em trở thành chính mình.

"Một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có đủ năng lực thật, phẩm chất thật. Đó mới chính là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới", ông nói thêm.

Đại biểu Quốc hội kiến nghị tinh gọn thôn, tổ dân phố, có chế độ mới sau sắp xếp

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân nêu rõ việc tiếp tục tinh gọn thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo của Thủ tướng rất cần các địa phương tiến hành ngay và ban hành các chính sách kèm theo đồng bộ, kịp thời.