Bộ Tư pháp đã công bố hồ sơ và họp thẩm định dự thảo hồ sơ chính sách Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Dự thảo do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.

Sẽ tham mưu Chính phủ có quy định cụ thể về điều kiện, trình tự, thủ tục, trường hợp áp dụng

Đáng chú ý, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt mới, gồm tạm ngừng xuất cảnh đối với cá nhân, người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Tạm dừng đăng kiểm; tạm dừng đăng ký xe; tạm dừng cấp giấy phép lái xe.

Về nội dung này, trong hồ sơ dự thảo thẩm định cho thấy các bộ, cơ quan đã có ý kiến góp ý và cơ quan soạn thảo có giải trình.

Về bổ sung các biện pháp cưỡng chế mới, Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam đặc biệt quan tâm và đề nghị cân nhắc đối với một số biện pháp cưỡng chế mới có tác động trực tiếp đến quyền nhân thân và quyền kinh doanh của công dân, tổ chức.

Như tạm ngừng xuất cảnh; niêm phong cơ sở sản xuất, kinh doanh; ngừng cấp điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện, cấp giấy phép lái xe.

Các biện pháp này có tính răn đe cao nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lan tỏa đến người lao động, gia đình, đối tác của người vi phạm.

Do đó đề nghị luật cần quy định rõ điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thời hạn áp dụng, cơ chế khiếu nại, khởi kiện; chỉ áp dụng đối với trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cố tình không chấp hành, sau khi đã áp dụng các biện pháp ít xâm hại hơn.

Trong giải trình, Bộ Công an tiếp thu và sẽ tham mưu Chính phủ có quy định cụ thể về điều kiện, trình tự, thủ tục, trường hợp áp dụng các biện pháp cưỡng chế bảo đảm phù hợp.

Về đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế tạm ngừng xuất cảnh đối với cá nhân, người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, Bộ Công Thương đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo có đánh giá tác động chi tiết với các giải pháp này.

Việc này trên cơ sở tính chất của vi phạm hành chính không phải là tội phạm, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính vừa không chỉ mang tính răn đe mà còn có tính giáo dục.

Đồng thời các đề xuất này có khả năng tác động đến "quyền tự do đi lại, ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước" và chính sách "tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức đầu tư, sản xuất, kinh doanh được pháp luật bảo hộ".

Trong giải trình, Bộ Công an nêu rõ tiếp thu, cơ quan soạn thảo đã bổ sung đánh giá tác động đối với các giải pháp.

Cân nhắc về đề xuất bổ sung các biện pháp

Trong phần góp ý, Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc đề xuất bổ sung biện pháp "yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ".

Bởi cho rằng biện pháp này không phù hợp với chỉ đạo của Bộ Chính trị về nội dung "công tác xây dựng pháp luật phải phát huy dân chủ, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân; bảo đảm sự cân đối, hợp lý giữa mức độ hạn chế quyền với lợi ích chính đáng đạt được" tại nghị quyết 66.

Biện pháp ngừng cung cấp điện, nước đã được Bộ Tư pháp báo cáo trình Chính phủ, Quốc hội vào năm 2020 nhưng không được Quốc hội thông qua và có nguy cơ xâm phạm quyền con người và nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm trong xử phạt vi phạm hành chính.

Do trên thực tế việc ngừng cung cấp dịch vụ sẽ ảnh hưởng đồng thời đến tất cả các cá nhân, tổ chức đang sử dụng điện, nước tại công trình hoặc cơ sở (không chỉ riêng chủ thể vi phạm).

Quan hệ cung cấp điện, nước được xác lập trên cơ sở hợp đồng dân sự giữa bên sử dụng và đơn vị cung cấp dịch vụ với quyền và nghĩa vụ được điều chỉnh bởi pháp luật dân sự.

Việc không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính không đồng nghĩa với vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, do đó nhà cung cấp không có căn cứ pháp lý để đơn phương chấm dứt hoặc tạm ngừng thực hiện hợp đồng;

Việc ngừng cung cấp điện, nước có thể gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, kéo theo tác động tiêu cực đến hoạt động kinh tế - xã hội nói chung mà chưa chắc bảo đảm hiệu quả tương xứng trong việc thi hành quyết định xử phạt.

Trong khi đó, nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nêu rõ chủ trương tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển trong môi trường lành mạnh, thông thoáng.

Bộ Tư pháp cũng đề nghị đánh giá kỹ lưỡng tác động và sự cần thiết với đề xuất bổ sung một hoặc một số biện pháp "tạm ngừng xuất cảnh đối với cá nhân, người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính"; "niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ"; "tạm dừng đăng kiểm; tạm dừng đăng ký xe; tạm dừng cấp giấy phép lái xe"; "biện pháp cưỡng chế khác theo quy định của Chính phủ".

Trường hợp cần thiết, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu xây dựng chính sách về quy định biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính thay thế biện pháp cưỡng chế để có cơ sở xử lý kịp thời các vi phạm hành chính khi chưa có hậu quả, hạn chế thiệt hại xảy ra.

Giải trình nội dung này, cơ quan soạn thảo cho rằng nội dung chính sách không trái với chỉ đạo của Bộ Chính trị, các biện pháp cưỡng chế áp dụng với cá nhân, tổ chức cố tình không thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả, ảnh hưởng xấu đến tính nghiêm minh, thượng tôn pháp luật, công tác quản lý nhà nước...

Bộ Công an đề xuất dừng xuất cảnh, cắt điện, nước để cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính

Bộ Công an đề xuất chính sách tạm ngừng xuất cảnh đối với cá nhân, người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính.