Chiều 11-8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, thay thế Nghị quyết 96/2019/QH14.

Một trong những vấn đề được các đại biểu đặc biệt quan tâm là cách thiết kế các chỉ tiêu. Nhiều ý kiến cho rằng chỉ tiêu phải vừa tạo áp lực phấn đấu, vừa phản ánh đúng chất lượng công tác, tránh tình trạng các cơ quan chạy theo con số mà ảnh hưởng đến kết quả thực chất.

Đại biểu đề nghị bỏ chỉ tiêu giảm 5% người nghiện mới

Phát biểu thảo luận, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) đề nghị có "đột phá" trong cách tiếp cận xây dựng các chỉ tiêu của nghị quyết mới. Theo đó đột phá không phải là bỏ chỉ tiêu, mà là định nghĩa lại chỉ tiêu, phân biệt rõ đâu là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc và đâu là mục tiêu cần phấn đấu, có thể định lượng để Quốc hội giám sát.

Ngược lại, những kết quả cần phấn đấu như giảm tội phạm, nâng tỉ lệ thu hồi tài sản, giảm án tử hình, giảm án quá hạn, giảm việc tồn đọng... là những nội dung có thể lượng hóa thành chỉ tiêu để Quốc hội giám sát.

Đặc biệt, bà Dung đề nghị bỏ quy định giảm ít nhất 5% số lượng người nghiện mới, người sử dụng trái phép chất ma túy so với năm trước; đến năm 2030 đạt ít nhất 50% số địa bàn cấp xã và 20% số địa bàn cấp tỉnh không có ma túy.

Theo đại biểu, chỉ tiêu này vượt quá phạm vi điều chỉnh của nghị quyết, bởi việc hình thành người nghiện mới và người sử dụng ma túy chịu tác động của rất nhiều yếu tố như kinh tế - xã hội, dân cư, tội phạm xuyên quốc gia, tình hình biên giới, nguồn cung ma túy, hiệu quả cai nghiện, quản lý sau cai, y tế, giáo dục, lao động...

"Đây là các yếu tố vượt ra ngoài phạm vi hoạt động của các cơ quan tư pháp", bà Dung phân tích.

Hơn nữa, kết quả của chỉ tiêu này được đánh giá theo địa bàn, địa giới hành chính, trong khi đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, các ngành, các cấp và Nhân dân.

Từ đó đại biểu đề nghị dự thảo bổ sung nguyên tắc áp dụng, thực hiện nghị quyết, trong đó phải xác định rõ các chỉ tiêu là mục tiêu phấn đấu, không để việc hoàn thành chỉ tiêu ảnh hưởng đến tính độc lập của tòa án, trách nhiệm thực hành quyền công tố của viện kiểm sát và tính khách quan của hoạt động điều tra, thi hành án.

Quan tâm chất lượng thay vì chạy theo tỉ lệ, đại biểu Siu Hương (Gia Lai) cho rằng dự thảo sử dụng khá nhiều chỉ tiêu định lượng như tỉ lệ giải quyết vụ án, nguồn tin về tội phạm, kháng nghị được chấp nhận, thu hồi tiền và tài sản.

Theo bà, lượng hóa là cần thiết, nhưng nếu chỉ căn cứ vào một tỉ lệ đơn lẻ thì chưa chắc phản ánh đầy đủ chất lượng hoạt động tư pháp. Một đơn vị có tỉ lệ giải quyết án rất cao nhưng số vụ án bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan tăng thì không thể xem đó là chất lượng xét xử được nâng lên.

Đại biểu đề nghị kết hợp chỉ tiêu định lượng với tiêu chí chất lượng, đánh giá cả nguyên nhân của việc hủy, sửa, kháng nghị hoặc những sai sót phát sinh, để chỉ tiêu trở thành công cụ nâng chất lượng, thay vì mục tiêu để "chạy theo tỉ lệ".

Chỉ tiêu đưa ra có nghiên cứu, chứ không phải một cách "áng chừng"

Ở góc độ khác, đại biểu Bùi Mạnh Cường (Khánh Hòa) cũng lưu ý nguy cơ đặt ra những chỉ tiêu khó khả thi. Ông dẫn quy định phấn đấu giảm ít nhất 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội mỗi năm. Nếu áp dụng liên tục, đến năm 2030 số vụ phải giảm lũy kế 34,4% so với năm 2026.

Trong khi đó thực tế giai đoạn 2021-2025 số vụ phạm tội về trật tự xã hội vẫn tăng hằng năm, chỉ năm 2025 giảm nhẹ. Vì vậy ông đề nghị bỏ từ "ít nhất", quy định đúng tinh thần "phấn đấu giảm 10%" như Nghị quyết 18.

Giải trình sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết các chỉ tiêu trong nghị quyết được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực hiện Nghị quyết 96, khảo sát tại các cơ quan tư pháp và địa phương, làm việc với các bộ, ngành liên quan; không phải những tỉ lệ được đưa ra một cách "áng chừng".

Theo ông, nguyên tắc là những chỉ tiêu đã vượt một cách bền vững trong thời gian qua mới nghiên cứu tăng; những chỉ tiêu còn gặp khó khăn thì có thể điều chỉnh.

Đối với ý kiến đề nghị lượng hóa hoặc ngược lại chuyển một số chỉ tiêu định lượng thành định tính, ông Hiếu cho biết ban soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát để bảo đảm phù hợp với tính chất của nghị quyết, hạn chế những cụm từ chung chung như "tiếp tục", "tăng cường", "đẩy mạnh", "nâng cao", "phấn đấu" mà không có con số cụ thể.

Về tỉ lệ giải quyết, xét xử các loại án, ông Hiếu cho biết có nhiều ý kiến khác nhau và ban soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Ông lý giải thời hạn tố tụng trong luật là thời hạn tối đa, không có nghĩa mọi vụ án đều phải sử dụng hết khoảng thời gian đó. Việc quy định thêm chỉ tiêu về tỉ lệ giải quyết nhằm tạo động lực để tòa án giải quyết nhanh vụ việc, qua đó bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Thứ trưởng Bộ Công an nói về tiêu chí thu hồi trên 60% tiền, tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế

Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng cho rằng cần làm rõ chỉ tiêu thu hồi tiền, tài sản trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế đạt trên 60%, trong đó tại giai đoạn điều tra đạt từ 65% mục tiêu trên trở lên.