Sáng 11-8, Quốc hội thảo luận dự Luật Phát triển đô thị. Điều hành phiên họp, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết đây là luật mới, có nhiều nội dung quan trọng nên Quốc hội bố trí thảo luận trong một buổi.

Với 50 đại biểu đăng ký, ông đề nghị mỗi người phát biểu tối đa 5 phút, thay vì 7 phút theo quy định.

Các đại biểu đều tán thành sự cần thiết ban hành luật. Nhiều ý kiến cho rằng đây là yêu cầu cấp bách để kịp thời thể chế hóa Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, cũng như các nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 và chủ trương lớn của Đảng về phát triển đô thị.

Hình thành một khuôn khổ thể chế mới cho quản trị, phát triển đô thị

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) nêu rõ dự luật không chỉ luật hóa một số cơ chế, chính sách đặc thù đã được thực tiễn kiểm nghiệm. Quan trọng hơn, dự luật hình thành khuôn khổ thể chế mới cho quản trị, phát triển đô thị.

Đó là chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển; từ việc từng địa phương phải "xin" cơ chế đặc thù sang phân quyền mạnh, ổn định, minh bạch và có trách nhiệm.

Góp ý về một số nội dung cụ thể, ông An cho rằng dự thảo quy định phạm vi khá rộng, trong đó quy định áp dụng với TP.HCM và thành phố là đô thị đặc biệt, thành phố chưa phải đô thị đặc biệt, khu kinh tế đặc biệt và địa phương có khu kinh tế đặc biệt.

Đồng thời giao Chính phủ quy định phạm vi áp dụng cụ thể đối với thành phố chưa phải đô thị đặc biệt, khu kinh tế đặc biệt và địa phương có khu kinh tế đặc biệt.

Ông nói đồng tình cách tiếp cận mở này nhưng đề nghị làm rõ hơn triết lý của luật. Nếu là Luật Phát triển đô thị, không nên chỉ dừng ở luật hóa cơ chế đặc thù cho TP.HCM rồi cho các địa phương khác áp dụng từng phần.

Thay vào đó, cần hướng tới một khung thể chế chung về phát triển và quản trị đô thị có phân tầng, phù hợp với quy mô, vị trí, vai trò và năng lực quản trị của từng đô thị.

"Những cơ chế đã được kiểm nghiệm ở TP.HCM, Hà Nội và có tính phổ quát nên từng bước trở thành chính sách chung cho những đô thị đủ điều kiện, thay vì mỗi địa phương tiếp tục phải xin một nghị quyết hoặc cơ chế riêng.

Vì vậy đề nghị dự luật quy định rõ hơn các tầng áp dụng, điều kiện, nguyên tắc và giới hạn, tránh tình trạng luật đã mở nhưng địa phương vẫn phải chờ Chính phủ quyết định mình được áp dụng cơ chế nào", ông An nêu.

Ông cũng đề nghị quy định trực tiếp trong luật cơ chế áp dụng đối với TP Đồng Nai. Bởi nghị quyết của Bộ Chính trị đã xác định Đồng Nai được áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù tương đồng với TP.HCM trên nhiều lĩnh vực như đầu tư, tài chính, ngân sách, đất đai, quy hoạch, đô thị, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực...

Đặc biệt nghị quyết xác định các nội dung cụ thể được xem xét, cụ thể hóa trong dự Luật Phát triển đô thị...

Đề xuất bổ sung hai khóa kiểm soát tháo gỡ các dự án chậm triển khai

Góp ý cụ thể về tháo gỡ các dự án chậm triển khai tại dự luật, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) cho hay đây là nguồn lực lớn đang bị đóng băng khi đất đai chưa được sử dụng hiệu quả. Việc đưa quy định vào dự thảo là hướng tiếp cận cần thiết.

Tuy nhiên, ông cho rằng cần bổ sung hai khóa kiểm soát. Khóa thứ nhất, khi cho phép tiếp tục dự án, phải rà soát, xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai và nghĩa vụ phát sinh do việc điều chỉnh, tiếp tục dự án. 

Việc này bảo đảm Nhà nước không thất thu, nhưng cũng không xác lập lại nghĩa vụ đã được thực hiện hợp pháp. Không thể để cơ chế giải phóng nguồn lực trở thành cơ chế hợp thức hóa lợi ích phát sinh từ việc dự án bị kéo dài.

Khóa thứ hai, với dự án có giá trị đất đai, tài sản công hoặc nghĩa vụ tài chính lớn, phức tạp, cần có thẩm định liên ngành trước khi quyết định.

Ông cũng đề nghị cân nhắc lại thời hạn đến ngày 31-12-2036. Bởi một cơ chế đặc biệt xử lý tồn đọng mà kéo dài tới 10 năm sẽ làm giảm tính cấp bách, và có thể tiếp tục tạo tâm lý chờ đợi.

Về lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, ông Sơn cho rằng thiết kế dự thảo hiện nay chưa bảo đảm cạnh tranh thực chất. 

Dự án trong danh mục có quy mô từ 800 tỉ đến 75.000 tỉ đồng, cần thời gian nghiên cứu khả thi và thu xếp vốn, nhưng thời hạn để nhà đầu tư thứ hai nộp hồ sơ chỉ 7 ngày. 

Về hình thức là cạnh tranh, nhưng thực tế rất khó để nhiều nhà đầu tư có đủ thời gian chuẩn bị. Thêm nữa, tiêu chí chấm điểm lại được ban hành sau khi đã tiếp nhận hồ sơ.

Từ đó, ông kiến nghị công khai danh mục dự án và tiêu chí chấm điểm trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trước khi tiếp nhận hồ sơ, đồng thời kéo dài đáng kể thời hạn tiếp nhận. Với dự án quy mô lớn, có thể nghiên cứu tối thiểu 45 ngày để bảo đảm cạnh tranh thực chất.

Ông nhấn mạnh điều cần kiểm soát không phải là nhà đầu tư có được gọi là chiến lược hay không, mà là quá trình lựa chọn có thực sự cạnh tranh, minh bạch hay không.

Đại biểu Quốc hội: Luật Phát triển đô thị phải mở đường cho TP.HCM và các thành phố bứt phá

Theo chương trình kỳ họp, Quốc hội sẽ dành cả buổi sáng nay (11-8) để thảo luận tại hội trường về dự Luật Phát triển đô thị.