Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan hầu tòa phúc thẩm vụ doanh nghiệp phải 'bôi trơn' hơn 30 tỉ

Ngày 6-11, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội mở phiên tòa xét xử phúc thẩm ông Nguyễn Bá Hoan (59 tuổi, cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cùng 9 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Cục Quản lý lao động ngoài nước và một số doanh nghiệp liên quan.

Hội đồng xét xử gồm 3 người, do thẩm phán Hoàng Mạnh Hùng làm chủ tọa. Phiên tòa được mở để xem xét kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của các bị cáo sau bản án sơ thẩm hồi tháng 8.

Trước đó, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên phạt ông Hoan 12 năm tù về tội nhận hối lộ. Cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Tống Hải Nam nhận mức án cao nhất trong 28 bị cáo, với 14 năm tù cùng tội danh. Cả ông Hoan và ông Nam đều kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt.

Trong số những người kháng cáo còn có cựu Phó cục trưởng Nguyễn Gia Liêm, cựu Trưởng Ban Quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc Lê Thanh Hà, hai cựu cán bộ Nguyễn Thành Hưng và Phan Thị Thu Trang.

Nhóm doanh nghiệp có đơn kháng cáo gồm Nghiêm Quốc Hưng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Hoàng Long; Nguyễn Đình Thám, Phó tổng giám đốc Công ty Hoàng Long; Nghiêm Văn Định, Giám đốc Công ty Incoop3 và Nguyễn Lâm Sơn, Giám đốc Công ty Luật Thành Đô.

Tại phiên sơ thẩm, ông Nghiêm Quốc Hưng bị tuyên 5 năm tù về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, còn ông Nguyễn Lâm Sơn nhận 6 năm tù về tội môi giới hối lộ.

Doanh nghiệp phải chi hàng trăm triệu đồng để được cấp phép

Theo bản án sơ thẩm, những khoản tiền từ 100 - 400 triệu đồng để được cấp giấy phép và khoảng 500 USD cho mỗi lao động để hồ sơ được giải quyết là cách thức mà nhóm cán bộ tại Cục Quản lý lao động ngoài nước đã nhận của các doanh nghiệp.

Tòa xác định trong thời gian giữ chức Thứ trưởng, phụ trách Cục Quản lý lao động ngoài nước, ông Nguyễn Bá Hoan biết nhưng bỏ mặc việc Cục trưởng Tống Hải Nam chỉ đạo một số cán bộ gây khó khăn, kéo dài thời gian thẩm định hồ sơ xin cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Các doanh nghiệp muốn được giải quyết hồ sơ phải đưa tiền theo mức từ 100 - 400 triệu đồng.

Không chỉ ở khâu cấp giấy phép, những rào cản còn xuất hiện trong quá trình thẩm định hồ sơ đăng ký hợp đồng cung ứng lao động ra nước ngoài, đặc biệt đối với chương trình đưa lao động sang Hàn Quốc theo diện visa E7.

Theo cáo buộc được tòa sơ thẩm chấp nhận, ông Hoan đồng ý để Tống Hải Nam chỉ đạo xây dựng, thực hiện quy trình thẩm định trái quy định pháp luật, đặt ra những yêu cầu khiến doanh nghiệp không thể tự cung cấp đầy đủ tài liệu.

Từ đó, các doanh nghiệp phải đưa khoảng 500 USD cho mỗi lao động để được tạo điều kiện, cấp phiếu trả lời đăng ký hợp đồng cung ứng lao động.

Trong giai đoạn 2020 - 2025, ông Nguyễn Bá Hoan cùng Tống Hải Nam và một số cán bộ Cục Quản lý lao động ngoài nước bị xác định đã nhận tổng cộng hơn 30,2 tỉ đồng từ các cá nhân thuộc 31 công ty.

Riêng ông Hoan nhiều lần nhận tiền, ngoại tệ và quà có giá trị từ doanh nghiệp, với tổng số tiền hối lộ được xác định hơn 16,3 tỉ đồng.

Đối với cựu Cục trưởng Tống Hải Nam, tòa sơ thẩm xác định ông này đã nhiều lần nhận hối lộ và để cấp dưới nhận tổng cộng 14,3 tỉ đồng, trong đó bản thân hưởng lợi gần 8 tỉ đồng.

Cựu thứ trưởng từng nói 10 tỉ đồng là quà lễ, Tết

Một trong những nội dung được tranh luận tại phiên sơ thẩm là tính chất của khoảng 10 tỉ đồng mà ông Nguyễn Bá Hoan nhận từ các chủ doanh nghiệp vào những dịp lễ, Tết.

Trả lời xét hỏi, cựu Thứ trưởng thừa nhận đã nhận tiền, USD và đồng hồ như cáo buộc. Tuy nhiên, ông đề nghị hội đồng xét xử xem xét lại khoản tiền khoảng 10 tỉ đồng mà các doanh nghiệp mang đến vào dịp lễ, Tết.

Theo lời trình bày của ông Hoan, đây là tiền doanh nghiệp đến thăm hỏi, chúc Tết, xuất phát từ mối quan hệ giữa doanh nghiệp với Bộ và Cục Quản lý lao động ngoài nước. Ông cho rằng việc tặng quà vào những dịp này là "truyền thống văn hóa".

Tuy nhiên, đại diện viện kiểm sát bác bỏ quan điểm trên, cho rằng những khoản tiền doanh nghiệp mang đến biếu cựu Thứ trưởng, có lần lên đến hàng tỉ đồng, không đơn thuần là quà thăm hỏi.

Theo cơ quan công tố, các doanh nghiệp đưa tiền vì đã được tạo điều kiện giải quyết công việc, đồng thời muốn duy trì quan hệ để tiếp tục được giúp đỡ.

Viện kiểm sát cho rằng có mối quan hệ giữa việc doanh nghiệp đưa tiền và việc được tạo điều kiện trong hoạt động cấp phép, thẩm định hồ sơ. Chính một số chủ doanh nghiệp cũng khai việc đưa tiền là để công việc được thuận lợi, tránh bị gây khó khăn.

Tại phiên sơ thẩm, đại diện doanh nghiệp và nhóm cựu cán bộ cũng đưa ra những lời khai trái ngược.

Trong khi một số cựu cán bộ phủ nhận việc vòi vĩnh, gây khó, phía doanh nghiệp kể về tình trạng hồ sơ bị trả đi trả lại, thời gian giải quyết kéo dài và phải đưa tiền để công việc được thuận lợi.

Khi lượng hình, hội đồng xét xử sơ thẩm ghi nhận ông Nguyễn Bá Hoan cùng nhiều bị cáo đã nộp tiền khắc phục hậu quả, thậm chí nhiều hơn số tiền được xác định hưởng lợi bất chính.

Riêng cựu Thứ trưởng đã nộp lại 15,8 tỉ đồng. Cùng với hơn 999 triệu đồng và hơn 150.000 USD bị thu giữ khi khám xét, tổng số tiền ông Hoan đã nộp và bị thu giữ được tòa ghi nhận là 20,8 tỉ đồng.

Do số tiền này lớn hơn nghĩa vụ phải khắc phục, tòa sơ thẩm tuyên trả lại cho ông Hoan 4,9 tỉ đồng nộp thừa.

Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan nộp lại tổng cộng 20,8 tỉ đồng, lãnh 12 năm tù

Tòa sơ thẩm buộc tội cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan và cựu Cục trưởng Tống Hải Nam cùng cấp dưới kéo dài thời gian thẩm định, gây khó dễ cho doanh nghiệp đưa người lao động đi nước ngoài để nhận tiền “bôi trơn”. Tổng số tiền hối lộ trong vụ án này được xác định hơn 30 tỉ đồng.