Hôm nay (19-8), phiên tòa xét xử ông Nguyễn Bá Hoan, cựu Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, cùng 27 bị cáo trong vụ án hối lộ 30 tỉ đồng, che giấu doanh thu hơn 1.200 tỉ đồng tiếp tục phần thẩm vấn.

Lời khai của nhóm chủ doanh nghiệp tại tòa phần nào cho thấy lý do họ buộc phải "bôi trơn" khi làm thủ tục liên quan việc đưa người lao động đi nước ngoài làm việc.

“Mỗi lần đến phải có tí nọ, tí kia”

Theo cáo trạng, ông Hoan cùng một số thuộc cấp tại Cục Quản lý lao động ngoài nước bị cáo buộc gây khó khăn, nhũng nhiễu các doanh nghiệp hoạt động đưa người lao động đi nước ngoài, qua đó nhận tổng cộng hơn 30 tỉ đồng. Riêng ông Hoan bị cáo buộc nhận tổng 16,3 tỉ đồng gồm tiền, USD, đồng hồ.

Trả lời thẩm vấn, ông Nghiêm Quốc Hưng, Chủ tịch Công ty Hoàng Long, cho biết doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu lao động nhiều năm nên thường xuyên phải làm việc với lãnh đạo bộ và Cục Quản lý lao động ngoài nước.

Theo bị cáo Hưng, hoạt động đưa người lao động đi nước ngoài phải trải qua nhiều khâu thẩm định, đặc biệt với những chương trình đưa lao động sang Hàn Quốc làm việc trong ngành đóng tàu theo diện visa E7.

Bị cáo Hưng phân trần để triển khai các chương trình thì phải qua được "cửa ải" của Cục Quản lý lao động ngoài nước thì công ty mới được tuyển người.

Do thường xuyên phải lên cơ quan quản lý để trình thủ tục, hồ sơ, ông Hưng dần có quan hệ quen biết với cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan, cựu Cục trưởng Tống Hải Nam cùng một số lãnh đạo khác.

Tuy nhiên, theo lời khai của bị cáo, dù đã có quan hệ công việc, mỗi lần giải quyết việc vẫn phải “có tí nọ, tí kia”.

Chủ tọa Lưu Ngọc Cảnh hỏi thẳng: “Nếu không đưa tiền thì có được việc theo đúng trình tự không?”.

Bị cáo Hưng đáp: “Không có tiền thì chắc chắn không thuận lợi”.

Theo lời khai, tổng cộng bị cáo Hưng đã đưa ông Hoan hai lần, số tiền 170.000 USD. Ngoài ra, bị cáo khai đã đưa tiền cho ông Tống Hải Nam bốn lần để được cấp phép. Những lần đưa tiền diễn ra tại phòng làm việc của các cựu lãnh đạo bộ.

Chủ tọa hỏi số tiền cụ thể mỗi lần đưa, bị cáo Hưng cho biết do sự việc đã xảy ra khá lâu nên không nhớ rõ từng lần. Riêng số tiền đưa cho ông Hoan 2 lần, bị cáo vẫn nhớ là 170.000 USD.

“Các dịp lễ, Tết cũng thường xuyên phải quà cáp, phong tục phải vậy”, ông Hưng khai.

Tiền “đối ngoại” lấy từ đâu?

Một chi tiết đáng chú ý được ông Hưng trình bày tại tòa là nguồn tiền dùng để đưa cho cựu lãnh đạo bộ được lấy từ khoản thu "chênh" của người lao động.

Theo bị cáo, Công ty Hoàng Long có hai hệ thống sổ sách kế toán. Một hệ thống thể hiện các khoản thu được phép theo quy định, hệ thống còn lại ghi nhận những khoản thu ngoài quy định, được dùng để đi “ngoại giao”, môi giới, tìm nguồn lao động và nhiều chi phí khác.

Bị cáo Hưng thừa nhận mình biết pháp luật không cho phép thu một số khoản tiền từ người lao động. Tuy nhiên, các khoản này vẫn được phổ biến cho người lao động và họ chấp nhận đóng.

“Bị cáo nhận thức việc thu những khoản này là không đúng quy định”, ông Hưng nói.

Theo cáo trạng, trong giai đoạn 2020-2024, thông qua hoạt động xuất khẩu và cho thuê lao động, ba công ty liên quan đến bị cáo Hưng đã để ngoài sổ kế toán, không kê khai thuế, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 241 tỉ đồng.

Cơ quan điều tra xác định hệ thống sổ sách ngoài thuế của doanh nghiệp ghi nhận số tiền lên tới khoảng 1.200 tỉ đồng.

Với hành vi này, ông Hưng bị truy tố về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng không bị truy tố về tội đưa hối lộ.

Theo cơ quan điều tra, ông Hưng và một số chủ doanh nghiệp xuất khẩu lao động có dấu hiệu của tội đưa hối lộ. Tuy nhiên, những người này được xác định đưa tiền trong bối cảnh bị gây khó khăn, tạo rào cản; đồng thời thành khẩn khai báo, có đơn tố cáo hành vi sai phạm của cán bộ nên cơ quan điều tra không xem xét trách nhiệm hình sự về tội danh này.

Cáo trạng cũng cho rằng ông Hoan và ông Nam đã lợi dụng vị trí công tác, đặt ra những yêu cầu, thủ tục gây khó khăn cho doanh nghiệp, buộc các doanh nghiệp phải tìm đến nhờ cậy.

Ngoài ra, một số cán bộ còn bị cáo buộc gợi ý mức chi từ 100-400 triệu đồng cho mỗi hồ sơ cấp mới hoặc thay đổi giấy phép.

“Hai hệ thống sổ sách đã có từ trước”

Sau phần xét hỏi ông Hưng, Hội đồng xét xử chuyển sang xét hỏi vợ bị cáo là Phạm Thị Hạnh. Bà Hạnh bị truy tố cùng tội danh với chồng, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Bà Hạnh thừa nhận các sai phạm như cáo trạng nêu và cho biết vợ chồng đã khắc phục đủ 241 tỉ đồng.

Ở nhóm các bị cáo là nhân viên của Công ty Hoàng Long, ông Nguyễn Đình Thám (nguyên Phó tổng giám đốc) thừa nhận từng ký các báo cáo thuế, xác nhận phương án đơn hàng, chỉ đạo tìm kiếm và tuyển lao động.

Tuy nhiên, khi được hỏi về việc doanh nghiệp có hai hệ thống sổ sách, ông Thám khai đến khi bị bắt mới biết. Trong thời gian làm việc, bị cáo không được giải thích về việc này mà chỉ biết các công ty trong nhóm sử dụng chung hệ thống sổ sách.

Trong khi đó, bị cáo Đặng Thị Phương, nguyên kế toán trưởng Công ty Hoàng Long, khai mỗi công ty có hệ thống sổ sách kế toán phục vụ kê khai thuế riêng, nhưng sử dụng chung hệ thống hạch toán nội bộ - tức hệ thống sổ sách ngoài thuế.

“Lúc bị cáo vào làm việc thì nhóm công ty đã có sẵn hai hệ thống sổ sách”, bà Phương khai.

Theo bị cáo, bà biết việc lập hệ thống sổ sách ngoài thuế là không đúng. Tuy nhiên, do công ty đã thu những khoản tiền ngoài quy định từ người lao động nên “nếu không có hai hệ thống sổ sách thì không hạch toán được”.

Bà Phương xác nhận số tiền để ngoài sổ sách khoảng 1.200 tỉ đồng, được sử dụng cho nhiều khoản như tìm nguồn lao động, đào tạo, môi giới, đối ngoại... Trong đó có những khoản chi không có hóa đơn, chứng từ.

Quá trình khám xét Công ty Hoàng Long, cơ quan điều tra thu giữ hơn 1,2 triệu USD tiền mặt cùng nhiều loại ngoại tệ.

Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan nói có nhận tiền, USD, đồng hồ nhưng xin tòa xem lại 10 tỉ đồng 'quà Tết'

Bị cáo buộc nhận hối lộ hơn 16,3 tỉ đồng, cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan thừa nhận có nhận tiền, USD, đồng hồ nhưng cho rằng khoảng 10 tỉ đồng là quà lễ, Tết và xin tòa xem xét lại khoản tiền này.